ბრიტანეთი და საფრანგეთი ამ თვეში პოლონეთში სამხედრო წვრთნას ჩაატარებენ, რომლის მიზანიც მრავალეროვნული ძალების შესაძლებლობების გამოცდაა — რამდენად სწრაფად შეძლებენ ისინი უკრაინაში გადასროლას ცეცხლის შეწყვეტის ან სამშვიდობო შეთანხმების შემდეგ. წვრთნაში, რომელიც 9-დან 22 ნოემბრამდე გაიმართება, დაახლოებით 2 800 სამხედრო მიიღებს მონაწილეობას. სწავლების მიზანია, შეისწავლონ, როგორ შეძლებენ ძალები უკრაინის მხარდაჭერას მას შემდეგ, რაც საომარი მოქმედებები დასრულდება.
მრავალეროვნული ძალა — უკრაინა (MNF-U) 2025 წელს შეიქმნა და მისი ოპერაციული შტაბ-ბინა პარიზში მდებარეობს. ეს არ არის ნატოს ოპერაცია და აშშ-ის მონაწილეობა მინიმალურია, თუმცა ვაშინგტონი დისკუსიებში ჩართულია. ეს ძალა ერთ-ერთია იმ გრძელვადიან უსაფრთხოების გარანტიებს შორის, რომელსაც ევროპული ქვეყნები უკრაინისთვის განიხილავენ.
წვრთნა, რომელსაც პოლონურად „Koalicja“ — ანუ „კოალიცია“ ეწოდება, სამხრეთ-აღმოსავლეთ პოლონეთში, მათ შორის ნოვა დემბის მიმდებარედ ჩატარდება, რომელიც უკრაინის საზღვრიდან დაახლოებით 100 კილომეტრით (62 მილი) დასავლეთით მდებარეობს. სწავლება შეამოწმებს ჯარებისა და ტექნიკის გადაადგილებას, დაცვასა და მომარაგებას ხმელეთით, ზღვითა და ჰაერით, ასევე სარდლობის ორგანიზებას და სხვადასხვა ქვეყნის სამხედროების ერთად მოქმედების უნარს.
ბრიტანეთის წვლილი 300 ჯარისკაცსა და ორი სამეფო საჰაერო ძალების „ტაიფუნის“ ტიპის გამანადგურებელს მოიცავს. ეს თვითმფრინავები დაასიმულირებენ, როგორ შეძლებენ მოკავშირე ძალები კომერციული ავიაციის დამშვიდებას უკრაინის საჰაერო სივრცის გახსნის შემდეგ. საფრანგეთი ყველაზე დიდ კონტინგენტს — 1 100 სამხედრო მოსამსახურეს — გამოყოფს.
ხმელეთზე და ჰაერში ოპერაციებში ბელგიის, ესტონეთის, საფრანგეთის, გერმანიის, ლიტვის, ნიდერლანდების, პოლონეთის, ესპანეთის, შვედეთისა და დიდი ბრიტანეთის სამხედროები ჩაერთვებიან. თურქეთი კი სტამბოლიდან ცალკე საზღვაო სიმულაციას უხელმძღვანელებს და პოლონურ ხმელეთზე წვრთნაში მონაწილეობას არ მიიღებს. ფართო მასშტაბის წვრთნა ასევე მოიცავს 12 ევროპული ქვეყნის სამხედროებს.
თურქეთის საზღვაო როლი შავი ზღვის ნაღმსაწინააღმდეგო ოპერაციებისთვის მზადების გამოცდას ემსახურება, რაც გრძელვადიან პერსპექტივაში ვაჭრობის აღდგენის საშუალებას მისცემს რეგიონს. პოლონეთში მხოლოდ მსუბუქი ტექნიკა, მათ შორის დრონები, იქნება გამოყენებული ანტიდრონულ და თავდაცვით წვრთნებში; ტანკები ან სხვა მძიმე შეიარაღება არ განთავსდება.
MNF-U-ის მიზანია უკრაინის შეიარაღებული ძალების მხარდაჭერა, მათი თავდაჯერებულობის გაზრდა და შესაძლებლობების აღდგენა. ეს ძალა არ განახორციელებს შეტევით ოპერაციებს, სამშვიდობო ან ცეცხლის შეწყვეტის მონიტორინგის მისიებს და არც ნატოს სარდლობის ქვეშ იმოქმედებს ან წინა ხაზზე განთავსდება.
„ეს ძალა შეტევითი ოპერაციებისთვის არ არის შექმნილი. მისი მიზანია თავდაჯერებულობის გაზრდა და უკრაინის შეიარაღებული ძალების აღდგენის მხარდაჭერა, რათა გაძლიერდეს მათი შესაძლებლობა, შეაკავონ და საჭიროების შემთხვევაში, დაიცვან თავი რუსეთის მომავალი აგრესიისგან,“ — განაცხადა გენერალ-ლეიტენანტმა ტომ ბეიტმენმა, MNF-U-ის ბრიტანელმა სარდალმა.
მან წვრთნა შეაფასა, როგორც მნიშვნელოვანი ნაბიჯი პოლიტიკური ვალდებულებების სამხედრო მზადყოფნად გადაქცევის გზაზე და ძალა დაახასიათა, როგორც „რეალური, ეფექტური და სწრაფად გადასროლი ძალა, რომელიც წარმოადგენს კოალიციის ქვეყნების სერიოზულ ვალდებულებას უკრაინის გრძელვადიანი სტაბილურობისა და უსაფრთხოების მიმართ“.
დიდი ბრიტანეთის თავდაცვის მინისტრმა უეს სტრიტინგმა განაცხადა: „ეს არ არის ჰიპოთეტური გეგმა — ეს არის რეალური ძალა, მზად, დაეხმაროს უკრაინას, როგორც კი ბრძოლა შეწყდება“.
საფრანგეთის თავდაცვის სამინისტრომ აღნიშნა, რომ წვრთნა გამოცდის, „რამდენად სწრაფად და ეფექტურად შეძლებენ რამდენიმე ქვეყანა ხმელეთზე, ზღვითა და ჰაერით ძალების გადასროლას უკრაინის მხარდასაჭერად მას შემდეგ, რაც საომარი მოქმედებები დასრულდება“. ფრანგმა გენერალმა არმელ დირუმ, რომელიც ბეიტმენთან ერთად წვრთნას უხელმძღვანელებს, განაცხადა, რომ სწავლება მონაწილე არმიებს შორის ლოგისტიკურ და კულტურულ განსხვავებებსაც შეეხება.
„ეს ძალის დემონსტრირება არ არის. ჩვენ არ ვაპირებთ კუნთების დაძაბვას,“ — აღნიშნა დირუმ.
დასავლეთის ოფიციალური პირები ჯერ არ ასახელებენ იმ ძალის საბოლოო ზომასა და სტრუქტურას, რომელიც შესაძლოა უკრაინაში განთავსდეს. სამხედრო ექსპერტები ადრე ვარაუდობდნენ, რომ ქვეყნის უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად ათიათასობით ჯარისკაცი შეიძლება იყოს საჭირო, მაშინ როცა ოფიციალური პირები ამბობენ, რომ წვლილი დამოკიდებული იქნება საომარი მოქმედებების შეწყვეტის გარემოებებზე და ცალკეული ქვეყნების პოლიტიკურ გადაწყვეტილებებზე.
ასევე გაურკვეველია, რა სახის სასწავლო როლს შეასრულებენ დასავლეთის ძალები უკრაინის ბრძოლისგამოვლილ არმიასთან მიმართებით. უკრაინელი სამხედროები უკვე დიდი მოთხოვნით სარგებლობენ ნატოს ძალებში, განსაკუთრებით დრონებით ომის გამოცდილების გამო.
რუსეთი ეწინააღმდეგება უცხოელი ჯარისკაცების შესაძლო განთავსებას უკრაინაში. პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა გასულ წელს განაცხადა, რომ ისინი „ლეგიტიმური სამიზნეები“ იქნებიან. დასავლეთის ოფიციალური პირები არ აკონკრეტებენ ჩართულობის წესებს იმ შემთხვევაში, თუ საერთაშორისო ძალები თავდასხმის ქვეშ აღმოჩნდებიან, თუმცა ამბობენ, რომ ძალა თავის დაცვას შეძლებს.
მოსკოვი კვლავაც არ იჩენს სურვილს ომის დასრულების მიმართ, რომელიც 2022 წელს რუსეთის მასშტაბური შეჭრით დაიწყო. მიუხედავად დაგეგმილი წვრთნისა, ნებისმიერი მომავალი მისიის საბოლოო ფორმა და ხანგრძლივობა კვლავ გაურკვეველია.
