ავსტრალიის უმაღლეს სასამართლოში სამშაბათს დაიწყება ორდღიანი მოსმენები, რომლებიც შეეხება ბავშვებისთვის სოციალურ მედიაზე დაწესებული ისტორიული აკრძალვის საკონსტიტუციო სარჩელს.
მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე მკაცრი პოლიტიკის მნიშვნელოვან გამოცდაზე, ციფრული უფლებების დაცვის ჯგუფი ამტკიცებს, რომ 16 წლამდე ბავშვებისთვის აკრძალვა ართმევს მათ თავისუფალი კომუნიკაციის უფლებას. ცალკე სარჩელი, რომელიც Reddit-მა შეიტანა, ერთობლივად განიხილება.
აკრძალვა გასული წლის დეკემბერში ამოქმედდა და ავსტრალიის მთავრობის მიერ ბოლო წლებში ონლაინ უსაფრთხოების მიმართულებით გატარებული მასშტაბური ცვლილებების ერთ-ერთი მთავარი ნაწილია.
მხარდამჭერები ამბობენ, რომ აკრძალვა ბავშვებს მავნე კონტენტისგან იცავს, თუმცა კრიტიკოსები მიიჩნევენ, რომ ეს ზედმეტად უხეში ინსტრუმენტია და ძალისხმევა ონლაინ უსაფრთხოების გაუმჯობესებაზე უნდა იყოს მიმართული.
ავსტრალიის უმაღლეს სასამართლოში საკონსტიტუციო სარჩელი Digital Freedom Project-მა რამდენიმე კვირით ადრე შეიტანა, ვიდრე აკრძალვა 10 დეკემბერს ამოქმედდებოდა. ჯგუფს ნიუ-საუთ უელსის პარლამენტარი ჯონ რადიკი ხელმძღვანელობს.
ორი თინეიჯერი, ნოა ჯოუნსი და მეისი ნეილანდი, რომლებიც თავდაპირველად სარჩელის წამყვანი პირები იყვნენ, შემდეგში მოსარჩელეთა სიიდან გამოეთიშნენ, თუმცა მოსალოდნელია, რომ ჯოუნსი სამშაბათის მოსმენას დაესწრება.
გასული წლის ნოემბერში BBC-სთან საუბრისას, ჯოუნსმა აღნიშნა, რომ ინტერნეტში მართლაც არსებობს ცუდი რამეები, მაგრამ 16 წლამდე ბავშვებისთვის სრული აკრძალვა სწორი გამოსავალი არ არის.
„ჩვენ არ უნდა ვიყენებდეთ ამ სოციალური მედიის პლატფორმების რესურსებსა და ფულს იმისთვის, რომ ავიცილოთ ჯარიმები ჩვენი მთავრობისგან,“ — თქვა მან.
„ეს ფული და რესურსები უნდა მოხმარდეს მტაცებლებისა და მავნე კონტენტის აღმოფხვრას.“
Reddit-მა ასევე შეიტანა სარჩელი უმაღლეს სასამართლოში, სადაც ამტკიცებს, რომ ეს პოლიტიკა სერიოზულ საფრთხეს უქმნის პირადობისა და პოლიტიკური უფლებების დაცვას.
კომუნიკაციების მინისტრმა ანიკა უელსმა გასულ წელს განაცხადა, რომ მთავრობა „სამართლებრივი მუქარებით არ დაშინდება“.
„დიდი ტექნოლოგიური კომპანიების არ შეგვეშინდება. ავსტრალიელი მშობლების სახელით მტკიცედ დავდგებით,“ — თქვა მან ნოემბერში.
აკრძალვის მიხედვით, ათი პლატფორმა — Facebook, Instagram, TikTok, YouTube, Reddit, Snapchat, X, Kick, Threads და Twitch — ვალდებულია „გონივრული ზომები“ მიიღოს იმის უზრუნველსაყოფად, რომ 16 წლამდე პირებმა ვერ შეძლონ მათ საიტებზე შესვლა.
პლატფორმებს სერიოზული ან განმეორებითი დარღვევის შემთხვევაში ემუქრებათ ჯარიმა 99 მილიონ ავსტრალიურ დოლარამდე (70 მილიონი აშშ დოლარი, 52 მილიონი გირვანქა სტერლინგი), თუმცა აკრძალვის ამოქმედების შემდეგ არცერთი კომპანია დაჯარიმებულა.
აკრძალვის აღსრულებაზე პასუხისმგებელმა ორგანომ — eSafety Commissioner-მა — რამდენიმე გამოძიება დაიწყო Facebook-ის, Instagram-ის, Snapchat-ის, TikTok-ისა და YouTube-ის სავარაუდო დარღვევებთან დაკავშირებით.
WhatsApp-ი და ონლაინ თამაშების საიტები, როგორიცაა Roblox-ი და Discord-ი, აკრძალვაში არ მოხვდა, ისევე როგორც საგანმანათლებლო პლატფორმები — YouTube Kids და Google Classroom-ი.
აკრძალვის პირველ დღეებში, Meta-მ — რომელიც სამ აკრძალულ პლატფორმას ფლობს — განაცხადა, რომ დაახლოებით ნახევარი მილიონი ანგარიში დახურა.
ზოგი ბავშვი ამბობს, რომ აკრძალვის ამოქმედებამდე და პირველ დღეებში ანგარიშებიდან გააგდეს, თუმცა ბევრმა აღნიშნა, რომ ასაკის გადამოწმების სისტემის — საკრედიტო ბარათის დეტალების, ფოტო პირადობის ან სელფის ატვირთვის მიუხედავად — ადვილად შეძლეს აკრძალვის გვერდის ავლა.
