კრის პაპასი თავს იკავებს ზედმეტი აღფრთოვანებისგან სამშაბათის შუალედურ არჩევნებამდე.
„არაფერს ვიღებ თავისთავად,“ — ამბობს ოთხვადიანი აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრი და დემოკრატიული პარტიის სენატის კანდიდატი ნიუ ჰემფშირის ღია მანდატზე. „ეს ძალიან მერყევი, კონკურენტული შტატია. აქ არჩევნები არასდროს არის წინასწარ გადაწყვეტილი.“
დემოკრატიული სენატორის, ჯინ შაჰინის, პენსიაზე გასვლის შემდეგ, მისი შემცვლელის შერჩევის ბრძოლა პარტიისთვის ბოლო წუთის შფოთვის წყაროდ იქცა.
სენატში კონტროლის დასაბრუნებლად დემოკრატებს ოთხი მანდატის მოპოვება სჭირდებათ და არ შეუძლიათ დაკარგონ ის, რაც უკვე აქვთ. სექტემბრის გამოკითხვებმა, სადაც პაპასი რესპუბლიკელ ოპონენტთან, ყოფილი სენატორი ჯონ სუნუნუსთან, ფაქტობრივად თანაბრად იყო, პარტიის სტრატეგები შეაშფოთა და წარმოშვა მოლოდინი, რომ ნიუ ჰემფშირი მოულოდნელად შეიძლება გადამწყვეტი ბრძოლის ველად იქცეს.
საფრთხის ნიშნები თვალშისაცემი იყო შტატში, სადაც დონალდ ტრამპმა სამივე საპრეზიდენტო კამპანიაში წააგო.
მიუხედავად იმისა, რომ პაპასმა უმრავლეს გამოკითხვებში მცირე უპირატესობა დაიბრუნა და „Cook Political Report“-მა ოქტომბრის დასაწყისში რბოლა „გაურკვევლიდან“ „დემოკრატებისკენ მორყეულად“ გადაადგილა, მისი დასკვნითი გზავნილი ძლიერად იყო ორიენტირებული სუნუნუს არაპოპულარულ პრეზიდენტთან დაკავშირებაზე.
ტრამპის რეიტინგი შტატში მხოლოდ 32%-ს შეადგენს, ნიუ ჰემფშირის უნივერსიტეტის ბოლო გამოკითხვის მიხედვით, რაც დემოკრატებს იმედს აძლევს, რომ ამომრჩეველთა უკმაყოფილება ადმინისტრაციით საბოლოოდ პაპასის სასარგებლოდ იმოქმედებს.
„სუნუნუმ ბოლო წლის უმეტესობა ტრამპის გუნდში გაატარა და ახლა, როცა არჩევნებამდე ცოტა დრო დარჩა, აცნობიერებს, რამდენად არაპოპულარულია პრეზიდენტი,“ — თქვა პაპასმა შტატში ბოლო დღეებში მოგზაურობისას, სადაც მას ხშირად თან ახლდნენ პარტიის ლიდერები, მათ შორის არიზონას სენატორი მარკ კელი და ყოფილი ვიცე-პრეზიდენტი კამალა ჰარისი.
დემოკრატები მიიჩნევენ, რომ რესპუბლიკელების წინააღმდეგ არსებული პოლიტიკური ქარი გაძლიერდა გაზის ფასების და გათბობის ზეთის გაძვირების ფონზე, რაც ირანთან ომს უკავშირდება. ნიუ ჰემფშირის ოჯახების მესამედზე მეტი გათბობის ზეთზეა დამოკიდებული და ტემპერატურის დაცემამ ეს საკითხი ამომრჩეველთა ყურადღების ცენტრში მოაქცია არჩევნების წინ.
„ხალხი ახლა უკვე მართლა ბრაზდება,“ — ამბობს ჯიმ დემერსი, ნიუ ჰემფშირის დემოკრატიული სტრატეგი. „ბევრი თვლის, რომ სუნუნუ კიდევ ერთი რესპუბლიკელია, რომელიც ლამაზად ილაპარაკებს, მაგრამ როცა საქმე საქმეზე მიდგება, ტრამპს არ დაუპირისპირდება, რადგან ვაშინგტონში რესპუბლიკელებს ამის გამოცდილება არ აქვთ.“
ამომრჩევლებისთვის, როგორიცაა რენდი მარშანი, რომელიც პაპასს უჭერს მხარს, მაგრამ თავს დამოუკიდებლად მიიჩნევს, რესპუბლიკური პარტია საბოლოოდ პრეზიდენტის დღის წესრიგის ბეჭედია. „მეშინია ჩვენი დემოკრატიისთვის... ახლა რესპუბლიკური პარტია აღარ არსებობს,“ — ამბობს 54 წლის ბორტგამცილებელი მანჩესტერიდან. „ისინი ერთს ამბობენ, რომ შევიდნენ, და ბოლოს მაინც იმას გააკეთებენ, რაც ტრამპს უნდა.“
თუმცა, სუნუნუ კამპანიის დიდ ნაწილს იმაზე ამახვილებს, რომ დამოუკიდებლობა, და არა ლოიალობა, განსაზღვრავს მის პოლიტიკურ ბიოგრაფიას.
ყოფილმა სენატორმა განსაკუთრებით გაუსვა ხაზი ტრამპის სავაჭრო ომის კრიტიკას კანადასთან, რამაც შტატის რამდენიმე ინდუსტრია დააზარალა, და ბოლო სარეკლამო რგოლში ისიც კი განაცხადა, რომ „პრეზიდენტს არასდროს შეხვედრია“.
სუნუნუს ანტიტრამპული რეპუტაცია ნაწილობრივ საფუძვლიანია. 2024 წელს მან რესპუბლიკური პრაიმერის დროს ნიკი ჰეილის მხარდაჭერა გამოხატა და ტრამპს „მარცხებულიც“ კი უწოდა.
ამ კვირაში, სენატის ბოლო სატელევიზიო დებატზე, პაპასმა განაცხადა, რომ სუნუნუმ თავდაპირველად მხარი დაუჭირა ადმინისტრაციის გადაწყვეტილებას ირანზე დარტყმების შესახებ. სუნუნუმ კი უპასუხა, რომ კონგრესმენი მის პოზიციას „აზვიადებს“ და აღნიშნა, რომ მუდმივად ეწინააღმდეგებოდა ამერიკელი ჯარისკაცების მიწაზე გაგზავნას.
დემოკრატები ამ განსხვავებებს ძირითადად ტაქტიკურად მიიჩნევენ. „სუნუნუმ ბოლო წლის უმეტესობა ტრამპის გუნდში გაატარა და ახლა, როცა არჩევნებამდე ცოტა დრო დარჩა, აცნობიერებს, რამდენად არაპოპულარულია პრეზიდენტი,“ — თქვა პაპასმა ინტერვიუში. (სუნუნუს კამპანიამ „გარდიანის“ ინტერვიუს თხოვნას არ უპასუხა.)
სუნუნუს ტრამპთან კავშირი შტატში რესპუბლიკელი ოპერატორებისთვისაც კი პრობლემად იქცა.
მიუხედავად იმისა, რომ ნიუ ჰემფშირის ამომრჩევლებს „ადგილობრივი რესპუბლიკური კონტროლი“ მოსწონთ, შეიძლება „მეტისმეტი იყოს ტრამპისთვის კიდევ ერთი სენატორის გაგზავნა, როცა პრეზიდენტის რეიტინგი ასეთი დაბალია. ძალიან რთულია ახსნა, რატომ უნდა მოიგოს რესპუბლიკელმა ეს ადგილი,“ — ამბობს ნიუ ჰემფშირის ერთ-ერთი სტრატეგი, რომელმაც ანონიმურად ისაუბრა.
„ერაყის ომმა გატეხა რესპუბლიკური პარტია ნიუ ჰემფშირში 20 წლის წინ,“ — დაამატა ოპერატორმა და აღნიშნა, რომ სუნუნუს თავდაპირველი მხარდაჭერა ავტორიზაციისთვის მის ხელმეორედ არჩენაში წარუმატებლობის ერთ-ერთი მიზეზი იყო 2008 წელს. „ახლა ირანში ომია, და მიუხედავად იმისა, რომ ასიმეტრიულია, ეკონომიკურია. ეს ფსიქოლოგიური ზეწოლა ნამდვილად არ ეხმარება.“
ნიუ ჰემფშირის ტენდენცია, რომ ბიულეტენზე სხვადასხვა პარტიის კანდიდატებს მისცეს ხმა, ართულებს სენატის რბოლის მხოლოდ ეროვნული პერსპექტივიდან შეფასებას.
შტატის კონგრესის დელეგაცია მთლიანად დემოკრატიულია, მაშინ როცა რესპუბლიკელები აკონტროლებენ შტატის საკანონმდებლო ორგანოსა და გუბერნატორის ოფისს. 2024 წელს ამომრჩევლებმა პრეზიდენტად კამალა ჰარისი აირჩიეს, ხოლო გუბერნატორად რესპუბლიკელი კელი აიოტი.
წელს, მსგავსი შერეული ხმის მიცემა მთელ შტატში შეინიშნება. ჯონ მაკალისტერმა, ნაშუას მეხანძრემ, თქვა, რომ ის და მისი ასოციაცია ამ არჩევნებზე პაპასს უჭერენ მხარს, თუმცა ასევე მხარს უჭერენ აიოტს — რომელიც გამოკითხვებში ლიდერობს სინდე ვარმინგტონთან განმეორებით ბრძოლაში.
პაპასი „ნამდვილი მხარდამჭერია“ მეხანძრეების საკითხების „იმ დროიდან, რაც წარმომადგენელთა პალატაშია,“ — ამბობს მაკალისტერი. ამავდროულად, აიოტის მუშაობამ საჯარო უსაფრთხოების თანამშრომლების პენსიების აღდგენის საკითხზე „ათასობით დოლარი“ დაუბრუნა პირველ რეაგირებებზე, აღნიშნა მან. შედეგად, მუდმივად ლურჯი ან წითელი ხმა არასდროს არის გარანტირებული. „ბევრჯერ დავამტკიცეთ, რომ შეგვიძლია როგორც რესპუბლიკელებს, ისე დემოკრატებს მივცეთ ხმა,“ — თქვა მაკალისტერმა.
წელს სენატის ბევრ რბოლისგან განსხვავებით, ნიუ ჰემფშირის ბრძოლაში ერთმანეთს ორი კარგად ნაცნობი პოლიტიკური ბრენდი უპირისპირდება.
პაპასი 2019 წლიდან წარმოადგენს შტატის პირველ კონგრესულ ოლქს და მანამდე აღმასრულებელ საბჭოში მსახურობდა. მისი ოჯახი ფლობს Puritan Backroom-ს, რესტორანს, რომელიც ნიუ ჰემფშირის პოლიტიკურ კამპანიებში მუდმივი ადგილია და, ამბობენ, ქათმის ტენდერის სამშობლოცაა. თუ პაპასი წელს გაიმარჯვებს, ის გახდება პირველი ღიად გეი კაცი, რომელიც აშშ-ის სენატში იმსახურებს.
სუნუნუ, რომელიც კონგრესმენიც იყო და 2002 წელს სენატორიც გახდა, გრანიტის შტატის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი პოლიტიკური დინასტიიდან მოდის. მამამისიც და უმცროსი ძმაც, კრისი, გუბერნატორები იყვნენ.
ბოლოს, კრის სუნუნუმ იხუმლა კიდეც, რომ „30 პროცენტით მეტი მხარდაჭერა“ ექნებოდა, ხალხს რომ ეგონა, ის იყრიდა სენატში კენჭს წელს. სუნუნუმ უპასუხა: „ძმა მიყვარს, მაგრამ სრულიად ცდება.“ თუ გაიმარჯვებს, სუნუნუ გახდება პირველი რესპუბლიკელი სენატორი, რომელიც ნიუ ჰემფშირმა ვაშინგტონში 2010 წლის შემდეგ გაგზავნა.
ეროვნულ შუალედურ არჩევნებში, რომელსაც ახასიათებს აჯანყებულთა და ანტიესტებლიშმენტის ენერგია, ნიუ ჰემფშირის რბოლა გამონაკლისად გამოიყურება — ორი კარგად ცნობილი სახელი, რომელთა საქმიანობის შეფასებაც შესაძლებელია.
ბოლო სატელევიზიო დებატზე ამ კვირაში, სუნუნუმ პაპასი გააკრიტიკა რვაწლიანი საქმიანობისთვის, სადაც „საქმე ბოლომდე არ მიიყვანა“ და დაადანაშაულა პარტიის ხელმძღვანელობასთან ზედმეტად ხშირ თანამშრომლობაში.
მაგრამ პაპასმა ჩამოთვალა, როგორ გადაკვეთა საჭიროების შემთხვევაში პარტიული ხაზები და მხარი დაუჭირა რესპუბლიკელების ინიციატივებს, მაგალითად, „Laken Riley Act“-ს, კანონპროექტს, რომელიც ითვალისწინებს არალეგალი იმიგრანტების დაკავებას ქურდობასთან დაკავშირებული ბრალდების შემთხვევაში, და ასევე მხარი დაუჭირა კონგრესმენების აქციებით ვაჭრობის აკრძალვას.
ამავდროულად, პაპასმა გააკრიტიკა სუნუნუს წარსული მხარდაჭერა სოციალური უზრუნველყოფის პრივატიზაციისთვის, როცა ის ბოლოს სენატში იყო. „სოციალური უზრუნველყოფის შეწყვეტისთვის არასდროს მიმიცია ხმა და არც მივცემ,“ — თქვა სუნუნუმ. „მაგრამ კრისი მაკრიტიკებს იმისთვის, რომ 20 წლის წინ შემოვიტანე კანონპროექტი, რომელიც სისტემას მდგრადს გახდიდა.“
კამპანია ზოგჯერ პირად თავდასხმებშიც გადაიზარდა. სექტემბერში პაპასმა ახსენა 2010 წლის იმეილი, რომელიც გამოქვეყნდა იუსტიციის დეპარტამენტის მასალებში ჯეფრი ეპშტეინთან დაკავშირებით, სადაც გარდაცვლილი სექსუალური დამნაშავე წერდა, რომ „ჯონ სუნუნუს შესანიშნავი ისტორიები აქვს“ თავის ასოცირებულ ბორის ნიკოლიჩს.
ეს ეპიზოდი მოჰყვა რესპუბლიკელების მხრიდან პაპასის ფოტოს დაცინვას, სადაც ის ზუმ-ზარზე თავის კატასთან ერთად იყო. პაპასმა სოციალურ ქსელში უპასუხა: „მე კატა მყავს, და ჯონ სუნუნუს სახელი ეპშტეინის მასალებშია.“
ჯერ კიდევ გაურკვეველია, ეპშტეინი რესპუბლიკელ კანდიდატს გულისხმობდა თუ მის მამას, ყოფილ გუბერნატორ ჯონ ჰ. სუნუნუს. წლის დასაწყისში სუნუნუს კამპანიამ განაცხადა, რომ არც ერთს არასდროს ჰქონია „არც შეხვედრა, არც კომუნიკაცია“ ეპშტეინთან ან ნიკოლიჩთან.
ზოგი რესპუბლიკელი ამტკიცებს, რომ დემოკრატები ზედმეტად დიდ იმედებს ამყარებენ ტრამპისადმი ანტიპატიაზე, რათა დაამარცხონ კანდიდატი, რომელსაც ისინი ნამდვილად დამოუკიდებლად მიიჩნევენ.
„როგორც ფინანსურად კონსერვატიული ადამიანი... და ვისაც თითოეული ცენტი ენანება, სუნუნუ ბრწყინვალე ადამიანია და ნამდვილად ზრუნავს საბოლოო შედეგზე,“ — ამბობს ქეით დეი, 69 წლის პენსიონერი ჩესტერფილდიდან. „თუ არ დაეთანხმება დანარჩენ რესპუბლიკელებს, ამას აუცილებლად გეტყვით. ვფიქრობ, მისი მთავარი ამოცანა იქნება ნიუ ჰემფშირის ინტერესების დაცვა, როგორც უნდა იყოს.“
რესპუბლიკელები ასევე ამტკიცებენ, რომ ამომრჩევლები რბოლას უფრო გრძელვადიან პერსპექტივაში აფასებენ, ვიდრე ტრამპის პრეზიდენტობის დარჩენილი წლები. „[ამომრჩევლებმა] იციან, რომ ეს არჩევნია მომდევნო ექვსი წლისთვის,“ — ამბობს ჯო სუინი, შტატის წარმომადგენელი და უმრავლესობის მოადგილე რესპუბლიკელებით კონტროლირებად წარმომადგენელთა პალატაში.
„ვფიქრობ, დემოკრატები ბოლო 10 წელია ამ რეჟიმში არიან, სადაც ყოველი მეორე სიტყვა პრეზიდენტ ტრამპს ეხება,“ — დაამატა სუინიმ. „მათ თითქოს აკვიატებული აქვთ ის, და მგონია, რომ ნიუ ჰემფშირის ამომრჩევლები უფრო გონიერები არიან.“
ზოგი რესპუბლიკელი ამტკიცებს, რომ სუნუნუ რეალურად ერთადერთი შანსია შტატისთვის, რომ ტრამპს ბოლო წლებში უფრო ძლიერი კონტროლის ხმა მისცეს.
„თუ მართლა გსურთ შეცვალოთ პრეზიდენტის ქმედებები, გჭირდებათ ვიღაც მისი პარტიიდან, ვინც დაუპირისპირდება, და არა ის, ვინც ყველაფერს დაუმტკიცებს,“ — ამბობს დევიდ კარნი, ნიუ ჰემფშირის რესპუბლიკელი სტრატეგი, მაგალითად ასახელებს სენატორებს სიუზან კოლინსს (მეინი) და ლიზა მარკაუსკის (ალასკა).
თუმცა, თავად კარნიც აღიარებს სუნუნუს წინაშე არსებულ გამოწვევას შტატში, სადაც ტრამპი ძალიან არაპოპულარულია.
„ნიუ ჰემფშირი ეროვნული გარემოსგან არ არის იზოლირებული,“ — ამბობს ის. „ჩვენზე გავლენას ახდენს ის, რასაც ვხედავთ და რასაც ვგრძნობთ, რაც მთელ ქვეყანაში ხდება.“
