ბულგარეთის დროებითმა პრეზიდენტმა ილიანა იოტოვამ კვირას გამართულ საპრეზიდენტო მეორე ტურში დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვა.

იოტოვა, რომელიც ეწინააღმდეგება უკრაინისთვის სამხედრო დახმარების გაწევას და რუსეთთან დიალოგის მომხრეა, ხმების 57.6%-ით გახდა გამარჯვებული.

მისმა მეტოქემ, ყოფილი დროებითი პრემიერ-მინისტრმა ანდრეი გიუროვმა, რომელსაც პრო-დასავლური ოპოზიციური პარტიები უჭერდნენ მხარს, 39.5% მიიღო.

ამ გამარჯვებით იოტოვა ბულგარეთის ისტორიაში პირველი არჩეული ქალი სახელმწიფოს მეთაური გახდა.

ძირითადად ცერემონიული, თუმცა მნიშვნელოვანი პოლიტიკური უფლებამოსილებით

მიუხედავად იმისა, რომ ბულგარეთის პრეზიდენტის პოსტი ძირითადად ცერემონიულია, პრეზიდენტი შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალია, შეუძლია დანიშნოს დროებითი მთავრობები პოლიტიკური კრიზისების დროს და ვეტო დაადოს კანონმდებლობას.

პრეზიდენტის პირდაპირი არჩევნით არჩევა ამ თანამდებობას მეტ პოლიტიკურ ავტორიტეტს ანიჭებს.

62 წლის იოტოვა მოქმედი პრემიერ-მინისტრის, რუმენ რადევის, მოკავშირეა.

ის დროებით პრეზიდენტად იანვარში დაინიშნა, როდესაც რადევმა პარლამენტში კენჭისყრისთვის გადადგა, ახლა კი საკუთარი არჩეული მანდატის მოპოვებას ცდილობდა.

როდესაც წინასწარი შედეგები გამოქვეყნდა, გახარებულმა იოტოვამ გამარჯვება გამოაცხადა და აღნიშნა, რომ მისი გზავნილი "შემოსავლებზე, მშვიდობაზე და წინ მდგომ გამოწვევებზე" იყო ორიენტირებული.

გიუროვმა დამარცხება აღიარა და თქვა: "ასე გადაწყვიტეს ბულგარელმა მოქალაქეებმა", და დაამატა, რომ შედეგები უნდა იქნას მიღებული როგორც არის.

ევროკომისიის პრეზიდენტმა ურსულა ფონ დერ ლაიენმა იოტოვას გამარჯვება მიულოცა.

"უსაფრთხოებიდან და თავდაცვიდან კონკურენტუნარიანობასა და ენერგეტიკულ დამოუკიდებლობამდე, მოუთმენლად ველი ჩვენს ერთობლივ მუშაობას. ძლიერი ბულგარეთი ძლიერ ევროპაში," — დაწერა მან X-ზე.

უკრაინის ომი ბულგარეთს ყოფს

უკრაინაში მიმდინარე ომი არჩევნების ცენტრალური თემა იყო, ამომრჩევლები საარჩევნო უბნებზე მიდიოდნენ შავი ზღვის რეგიონში უსაფრთხოების მზარდი საფრთხეების ფონზე, სადაც ბულგარეთი ესაზღვრება, და სადაც კომერციულ გემებზე დრონებით თავდასხმები გახშირდა.

არჩევნების განმავლობაში იოტოვა თავს "მშვიდობის პრეზიდენტად" წარმოაჩენდა, რომელიც მოსკოვთან დიალოგის მომხრეა.

მეორე ტურის წინ გამართულ სატელევიზიო დებატებში გიუროვმა იოტოვა დაადანაშაულა, რომ ის თავს არიდებს რუსეთის პირდაპირ კრიტიკას შავი ზღვის თავდასხმებთან დაკავშირებით.

"რუსეთმა უნდა შეწყვიტოს აგრესია, რათა შემდეგი ნაბიჯები გადაიდგას. დავასახელოთ ქვეყანა, საიდანაც მოდის საფრთხე," — განაცხადა მან.

პასუხად იოტოვამ აღნიშნა, რომ "მშვიდობა მხოლოდ მოლაპარაკებებით მიიღწევა" და დაამატა, რომ უკრაინისთვის დახმარების გაგრძელება "მხოლოდ მეტ განადგურებასა და ორივე მხარეს მრავალი ადამიანის სიკვდილს იწვევს".

იოტოვა vs გიუროვი: რუსეთსა და დასავლეთს შორის

მოსალოდნელია, რომ იოტოვა გააგრძელებს პრემიერ-მინისტრ რუმენ რადევის მსგავს კურსს — შეინარჩუნებს ბულგარეთის ევროპულ გზას, პარალელურად ეცდება რუსეთთან დაახლოებას და ევროკავშირის სანქციების მოხსნის ლობირებას.

კვირას ხმის მიცემის შემდეგ იოტოვამ განაცხადა, რომ ხმა მისცა იმისთვის, რომ მისი ქვეყანა "ძლიერი სახელმწიფო გახდეს ძლიერ ევროპაში".

თუმცა დაამატა, რომ სურს, ბულგარეთს ჰქონდეს საკუთარი საგარეო პოლიტიკა და "ხერხემალი" ეროვნული ინტერესების დაცვაში.

გიუროვმა კი აღნიშნა, რომ ხმა მისცა "უსაფრთხო, სტაბილურ და ევროპულ ბულგარეთს".

"ავირჩიოთ მომავალი და არა წარსული," — განაცხადა მან.

პრემიერობის პერიოდში მან არაერთხელ გამოხატა ძლიერი მხარდაჭერა უკრაინის მიმართ და კიევთან უსაფრთხოების თანამშრომლობის შეთანხმებასაც მოაწერა ხელი.