ბრიტანეთის ავტომრეწველობა ემზადება, რომ ევროკავშირთან ვაჭრობაში ელექტრომობილებზე ბრექსიტის ტარიფების ამოქმედების გადავადება ორი წლით მოითხოვოს, მას შემდეგ რაც ევროპული მხარის საწყისმა წინადადებამ უფრო მოკლე ვადა დაასახელა.
ტარიფების ამოქმედება 1 იანვრიდან იგეგმება ევროკავშირსა და დიდ ბრიტანეთს შორის ვაჭრობაში ჩართული ელექტრომობილების უმრავლესობისთვის, თუ მხარეები ვერ შეთანხმდებიან „წარმოშობის წესების“ ბატარეებზე ამოქმედების გადავადებაზე მეორედ.
ბრექსიტის შეთანხმება, რომელიც 2020 წლის შობის წინა დღეს დაჩქარებულად გაფორმდა, ითვალისწინებდა, რომ ბრიტანულ და ევროპულ ელექტრომობილებში გამოყენებული ბატარეები ან დიდ ბრიტანეთში, ან ევროკავშირში ადგილობრივი მასალებით უნდა დამზადებულიყო, წინააღმდეგ შემთხვევაში 10%-იანი ტარიფი დაწესდებოდა. ეს წესი არ იარსებებდა, ბრიტანეთი რომ ევროკავშირში დარჩენილიყო.
წესები თავდაპირველად 2024 წლის 1 იანვრიდან უნდა ამოქმედებულიყო, რათა ინდუსტრია ადგილობრივი ლითიუმ-იონური ბატარეების წარმოებაში დაენერგა და ჩინურ ბაზარზე დამოკიდებულება შეემცირებინა. 2020 წელს პერსპექტივა ოპტიმისტური ჩანდა, თუმცა სამი წლის შემდეგ, არხის ორივე მხარეს რამდენიმე მნიშვნელოვანი პროექტი ჩავარდა. ევროკავშირმა და დიდმა ბრიტანეთმა ვადის გადავადებაზე 2023 წლის დეკემბერში შეთანხმდნენ.
მას შემდეგ სხვა ბატარეების პროექტები წამოიწყო, თუმცა ბევრი მათგანი ჯერ კიდევ ვერ აწარმოებს იმ მასშტაბით, რაც ევროპულ მოთხოვნას დააკმაყოფილებს. შედეგად, ავტომწარმოებლები ძირითადად ჩინეთიდან, იაპონიიდან და სამხრეთ კორეიდან იმპორტზე არიან დამოკიდებული.
ბრიტანეთისა და ევროპის ავტომწარმოებლები ერთხმად მოითხოვენ წარმოშობის წესების ამოქმედების კიდევ ერთხელ გადავადებას. თუმცა, შეთანხმება ჯერ არ მიღწეულა, რადგან ევროკავშირი და დიდი ბრიტანეთი ასევე დაობენ, უნდა მოხვდეს თუ არა ბრიტანეთი „ევროპაში დამზადებული“ სუბსიდიების ფარგლებში და უნდა დააწესოს თუ არა ბრიტანეთმა ევროკავშირის მსგავსად ჩინური ავტომობილების იმპორტზე ტარიფები. ეს საკითხები, სავარაუდოდ, მომავალ კვირას დაგეგმილი ევროკავშირი-ბრიტანეთის სამიტის დღის წესრიგში შევა.
ევროკომისიამ ავტომრეწველობის სექტორს წარუდგინა წინადადებები ტარიფების ამოქმედების გადავადების შესახებ, თუმცა ისინი ჯერ ოფიციალურად არ გაუზიარებია ბრიტანეთის მთავრობას. ცნობილია, რომ ეს წინადადებები საკმაოდ ტექნიკურია, თუმცა არსობრივად გულისხმობს წარმოშობის წესების ამოქმედების ერთი წლით გადავადებას.
გავრცელებული ინფორმაციით, ზოგიერთი წინადადება ითვალისწინებს საბაჟო პროცედურებისა და წარმოშობის დათვლის მეთოდოლოგიის კორექტირებას, რაც დროებით ტარიფების მოქნილობას უზრუნველყოფს.
თუმცა, ბრიტანეთის ავტომრეწველობის ნაწილი მიიჩნევს, რომ სექტორს ადაპტაციისთვის და ბატარეების გიგაქარხნების მასშტაბური წარმოებისთვის მეტი დრო სჭირდება.
ბრიტანეთში ერთ-ერთმა ხელმძღვანელმა აღნიშნა: „ინდუსტრიის პოზიცია ძალიან მკაფიო იქნება – მინიმუმ ორი წელი, თორემ იგივე დისკუსია გვექნება მომავალ წელსაც. გიგა-ინდუსტრიალიზაცია მიმდინარეობს როგორც ევროკავშირში, ისე დიდ ბრიტანეთში, მაგრამ ჯერ კიდევ ვერ აღწევს საჭირო მოცულობას.“
სხვა წყაროს თქმით, მოლაპარაკებები ასევე ტექნიკური დეტალების განხილვაზე იქნება ორიენტირებული და არა მხოლოდ ვადის გადავადებაზე.
ევროპის ავტომწარმოებელთა ასოციაცია (ACEA), რომელიც ბრიუსელში გავლენიან ლობისტურ ჯგუფს წარმოადგენს, ამტკიცებს, რომ ტარიფები სერიოზულ საფრთხეს უქმნის ევროპის ავტომრეწველობას. ასოციაციის შეფასებით, ევროკავშირის ელექტრომობილებისა და ფურგონების 82% ექსპორტზე დიდ ბრიტანეთში 2027 წელს 10%-იან საბაჟო მოსაკრებელს დაექვემდებარება, რაც მხოლოდ მომავალ წელს დამატებით €1.47 მილიარდი (1.23 მილიარდი ფუნტი) ხარჯია.
მაიკ ჰოუზმა, ბრიტანეთის ავტომრეწველობის ლობისტური ჯგუფის SMMT-ს აღმასრულებელმა დირექტორმა, განაცხადა: „დიდმა ბრიტანეთმა და ევროკავშირმა სასწრაფოდ უნდა მიაღწიონ პრაგმატულ შეთანხმებას როგორც „ევროპაში დამზადებულის“ გამოწვევებზე, ასევე ელექტრომობილების წარმოშობის წესებზე, რადგან მათი მოუგვარებლობა სერიოზულ ზიანს მიაყენებს ჩვენს მჭიდროდ ინტეგრირებულ ინდუსტრიებს.
„რაც შეეხება ელექტრომობილებს, ნებისმიერი შეთანხმება უნდა გამორიცხავდეს მასიურ ტარიფულ რისკს, რომელიც 1 იანვრიდან ვაჭრობაში ჩართულ ელექტრიფიცირებულ მანქანებს ემუქრება, იყოს პრაქტიკული ორივე მხარის მწარმოებლებისთვის და დაიცვას მიმდინარე ინვესტიციები ბატარეების წარმოებაში. აუცილებელია აზრთა გაცვლა ბრიტანულ ინდუსტრიასთან, რათა ნებისმიერი გადაწყვეტილება რეალურად ამოქმედდეს.“
