
დანიიის პარლამენტმა ხუთშაბათს ერთხმად მოახდინა უსაფრთხოების შეთანხმების რატიფიცირება აშშ-სთან, რომელიც გრენლანდიას ეხება და მიზნად ისახავს დასრულდეს დაპირისპირება არქტიკული კუნძულის მომავალთან დაკავშირებით, რაც ტრანსატლანტიკურ ურთიერთობებს დაძაბავდა. 179-ადგილიან პარლამენტში ყველა 109-მა დამსწრე დეპუტატმა მხარი დაუჭირა შეთანხმებას, წინააღმდეგი არავინ იყო.
შეთანხმებას სექტემბერში ხელი მოაწერეს აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა, დანიიის პრემიერ-მინისტრმა მეტე ფრედერიკსენმა და გრენლანდიის პრემიერ-მინისტრმა იენს-ფრედერიკ ნილსენმა. გრენლანდიის პარლამენტმა შეთანხმება ნოემბრის დასაწყისში რატიფიცირა, ხოლო დანიიის პარლამენტმა მას პირველი მოსმენით გასულ კვირას დაუჭირა მხარი ყველა პარტიის მხარდაჭერით.
შესრულების შეთანხმება ძალაში შევა მას შემდეგ, რაც დანიიის საგარეო საქმეთა სამინისტრო აშშ-ს დიპლომატიური ნოტით აცნობებს, რომ საჭირო პროცედურები დასრულებულია. შეთანხმება არ საჭიროებს აშშ-ის სენატის კენჭისყრას.
აშშ-ის ელჩმა დანიაში, კენეთ ჰაუერიმ, რატიფიცირება მიესალმა X-ზე გამოქვეყნებულ პოსტში და შეთანხმება „შესანიშნავ მიღწევად“ შეაფასა, რომელიც „თანამედროვებს ჩვენს პარტნიორობას მომავლის უსაფრთხოების გამოწვევებისთვის და აძლიერებს აშშ-ის, დანიიის სამეფოს (მათ შორის გრენლანდიის) და მთელი NATO-ს უსაფრთხოებას.“
სამმხრივი შეთანხმება აშშ-ის სამხედრო ყოფნის გაფართოების საშუალებას იძლევა მინერალებით მდიდარ, სტრატეგიულად მნიშვნელოვან კუნძულზე. ასევე ნებადართულია „ოქროს გუმბათის“ რაკეტსაწინააღმდეგო სისტემის შექმნა, ხოლო დანიიის სუვერენიტეტი და გრენლანდიელების თვითგამორკვევის უფლება კვლავ დადასტურდა.
გრენლანდია, რომელიც დანიიის თვითმმართველი ტერიტორიაა, დაახლოებით 57,000 ადამიანს აერთიანებს და მდებარეობს ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკას შორის ყველაზე მოკლე მარშრუტზე. კუნძულზე უკვე ფუნქციონირებს აშშ-ის ყველაზე ჩრდილოეთ სამხედრო ბაზა. 1951 წლის შეთანხმების მიხედვით, აშშ-ს გრენლანდიაზე ფართო სამხედრო წვდომა აქვს, ხოლო დანიამ არაერთხელ განაცხადა, რომ მზადაა აშშ-ის ყოფნის გაფართოებაზე, თუმცა უარყო ტრამპის მოთხოვნა სრული კონტროლის შესახებ.
ტრამპი არაერთხელ დაემუქრა გრენლანდიის კონტროლს, უარი თქვა სამხედრო ან ეკონომიკური ძალის გამოყენების გამორიცხვაზე. 2026 წლის იანვარში მან კვლავ მოითხოვა, რომ კუნძული აშშ-ის ნაწილი გამხდარიყო და დაემუქრა სამხედრო მოქმედებითა და ტარიფებით იმ ევროპელი მოკავშირეების წინააღმდეგ, რომლებიც მას ეწინააღმდეგებოდნენ. მისი არგუმენტი იყო, რომ დანია ვერ შეძლებდა გრენლანდიის დაცვას ჩინეთისა და რუსეთისგან მომდინარე საფრთხეებისგან.
ამ მუქარებმა გამოიწვია დიპლომატიური კრიზისი NATO-ში, შეშფოთება ევროპელ მოკავშირეებში და დანია და გრენლანდია რამდენიმე თვიანი ინტენსიური მოლაპარაკებების რეჟიმში გადაიყვანა. დაძაბულობა ნაწილობრივ შემსუბუქდა იანვრის ბოლოს, როდესაც ტრამპმა და NATO-ს გენერალურმა მდივანმა მარკ რუტემ გამოაცხადეს „შეთანხმების კონცეფცია“ აშშ-ის სამხედრო წვდომის გაფართოების შესახებ გრენლანდიაზე. სწორედ ამ პროცესმა მიიყვანა შეთანხმების ხელმოწერამდე სექტემბერში.
დანიელი დეპუტატები შვებას და იმედს გამოხატავენ, რომ შეთანხმება გრენლანდიაში მდგომარეობას ნორმალიზებს. თუმცა კოპენჰაგენის უნივერსიტეტის პოლიტიკის მეცნიერების პროფესორი მიქელ ვედბი რასმუსენი აფრთხილებს, რომ „ბევრი ნიშანია იმისა, რომ ეს არა დასასრული, არამედ დასაწყისია.“
„შეთანხმების ხელში ყოფნით, აშშ-ს შეეძლება უფრო დიდი გავლენა მოითხოვოს იმ გადაწყვეტილებებზე, რომლებიც უსაფრთხოების პოლიტიკას ეხება და სტრატეგიული რესურსების ნაწილის მოპოვებაზე,“ — აღნიშნა მან. სხვა ექსპერტები კი ამტკიცებენ, რომ შეთანხმება აშშ-ის სამხედრო წვდომას გრენლანდიაზე მნიშვნელოვნად არ აფართოებს.



















