ევროკავშირის ლიდერები, სავარაუდოდ, გაიყოფა იმაზე, არის თუ არა "იყიდე ევროპული" პასუხი ევროპის ეკონომიკური ბედის კლებაზე, სამიტზე, თუ როგორ უზრუნველყონ კონტინენტის მომავალი უფრო არასტაბილურ გლობალურ ეკონომიკაში.
აღმოსავლეთ ბელგიის სოფლის მოჯადოებულ ციხესიმაგრეში, ევროკავშირის 27 ლიდერი შეიკრიბება ხუთშაბათს, რათა ჩაატარონ გონების შტურმის სესია იმის შესახებ, თუ როგორ შეუძლია ევროპას დაიბრუნოს ეკონომიკური კონკურენტუნარიანობა აშშ-სა და ჩინეთის მიმართ, ეკონომიკური საფრთხისა და პოლიტიკური ტურბულენტობის დროს.
ხუთშაბათს სამიტზე ჩასვლისას, ევროპის საბჭოს პრეზიდენტმა ანტონიო კოსტამ განაცხადა: "ჩვენ გვაქვს მკაფიო პრიორიტეტი ევროპაში ეკონომიკური ზრდის გასაძლიერებლად. ეს აუცილებელია ჩვენი კეთილდღეობისთვის, ხარისხიანი სამუშაო ადგილების შესაქმნელად და ჩვენი ეკონომიკური სოციალური მოდელის შესანარჩუნებლად."
ევროპის კონკურენტუნარიანობის შემცირების საკითხი დიდი ხნის განმავლობაში აწუხებდა ევროკავშირს, მაგრამ ახალი აქტუალობა შეიძინა, როდესაც 2022 წელს რუსული გაზის უეცარი დაკარგვის გამო მტკივნეული დაუცველობა გამოვლინდა, დონალდ ტრამპის სავაჭრო ომები და ჩინეთის სწრაფვა ეკონომიკური დომინირებისკენ უზარმაზარი სახელმწიფო სუბსიდიების მეშვეობით.
ამ ფონზე, ევროკავშირი განიხილავს ევროპის პრეფერენციის ოდესღაც ტაბუდადებულ პოლიტიკას, კერძოდ, სტრატეგიულ სექტორებში, როგორიცაა სუფთა ტექნოლოგია, ევროპული კომპანიების სასარგებლოდ. დიდი ხნის განმავლობაში საფრანგეთი ხელს უწყობს ევროპულ პრეფერენციას, რაც შეიძლება ნიშნავდეს მთავრობებისთვის მოთხოვნების დაწესებას, რომ პრიორიტეტი მიანიჭონ ადგილობრივად წარმოებულ საქონელს საჯარო კონტრაქტებში.
თვეზე მეტი ხნის შემდეგ, ევროკომისია გამოაქვეყნებს სამრეწველო ამაჩქარებლის აქტს, რომელიც, სავარაუდოდ, დასახავს მიზნებს ევროკავშირის შინაარსისთვის სტრატეგიული პროდუქტების ფართო სპექტრში, როგორიცაა მზის პანელები და ელექტრო მანქანები.
საფრანგეთის პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა ამ კვირაში ევროპულ გაზეთებს განუცხადა, რომ ევროპის პრეფერენცია უნდა იყოს ორიენტირებული გარკვეულ სტრატეგიულ სექტორებზე, როგორიცაა სუფთა ტექნოლოგიები, ქიმიკატები, ფოლადი, საავტომობილო და თავდაცვა "წინააღმდეგ შემთხვევაში ევროპელები გვერდზე გადაყრილნი იქნებიან".
მან აღწერა ევროპის პრეფერენცია, როგორც "თავდაცვითი ზომა" და აუცილებელი, რადგან "ჩვენ ვაწყდებით უსამართლო კონკურენტებს, რომლებიც აღარ იცავენ მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის წესებს".
ჩრდილოეთის ქვეყნების, ბალტიისპირეთის ქვეყნებისა და ნიდერლანდების ჯგუფმა გამაფრთხილებელი გასროლა მოახდინა ევროპის პრეფერენციის იდეის წინააღმდეგ. ერთობლივი ნაშრომი ნორდიკებიდან, ბალტიისპირეთიდან და ნიდერლანდებიდან ამტკიცებდა, რომ ევროპის პრეფერენციამ "შეიძლება დაამატოს რთული რეგულირების კიდევ ერთი ფენა" და განდევნოს ინვესტიციები.
ხუთშაბათს საუბრისას, ირლანდიის პრემიერ-მინისტრმა, მიჩელ მარტინმა, თქვა: "ჩემი აზრით, ჩვენ უნდა დავიცვათ ღია თავისუფალი ვაჭრობის ეთოსი ევროკავშირისთვის. და ასე იქნება დებატები ამის გარშემო."
შვედეთის პრემიერ-მინისტრმა ულფ კრისტერსონმა თქვა, რომ ის ფრთხილობდა ნებისმიერი პროტექციონისტული დღის წესრიგის მიმართ. "ძირითადი იდეა, რომ შეეცადოთ დაიცვათ ევროპული ბიზნესი, თუ ეს არის Buy European-ის მიზანი, რათა თავიდან აიცილოთ ვაჭრობა ან პარტნიორობა სხვა ქვეყნებთან, მაშინ მე ძალიან სკეპტიკურად ვარ განწყობილი", - განუცხადა მან Financial Times-ს.
გერმანიის კანცლერმა ფრიდრიხ მერცმა და იტალიის პრემიერ-მინისტრმა ჯორჯა მელონიმ გვერდი აუარეს საკითხს ერთობლივ ნაშრომში, მაგრამ საერთო ენა იპოვეს "საკანონმდებლო თავშეკავებაში", ანუ ევროკავშირის ნაკლები რეგულირებაში. ორივე მათგანს სურს, რომ ევროკავშირის დერეგულირების დღის წესრიგი უფრო შორს წავიდეს.
გერმანულ-იტალიური პარტნიორობის აყვავებამ წამოჭრა კითხვები ფრანკო-გერმანული ურთიერთობის ჯანმრთელობის შესახებ, ტრადიციული მამოძრავებელი ძალა ევროპული პროექტისთვის.
მიუხედავად იმისა, რომ მერცის არჩევის შემდეგ ფრანკო-გერმანული ურთიერთობების დაახლოება მოხდა, პარიზი და ბერლინი ეკონომიკურ საკითხებზე განსხვავდებიან. მერცი სკეპტიკურად არის განწყობილი Buy European კონცეფციის მიმართ, უპირატესობას ანიჭებს უფრო აგრესიულ დერეგულირების დღის წესრიგს და სავაჭრო გარიგებებს. მერცი და მაკრონი ასევე არ ეთანხმებიან ევროკავშირის ხანგრძლივ სავაჭრო გარიგებას მერკოსურთან. მიუხედავად იმისა, რომ გერმანელი ლიდერი მოითხოვდა სამხრეთ ამერიკის ქვეყნებთან შეთანხმების სწრაფად ძალაში შესვლას, მაკრონმა მას "ცუდი გარიგება" უწოდა".
ევროკომისიის პრეზიდენტმა ურსულა ფონ დერ ლეიენმა სიფრთხილით ისაუბრა ევროპის პრეფერენციაზე. ევროპარლამენტში სიტყვით გამოსვლისას მან განაცხადა, რომ ევროპის პრეფერენცია "აუცილებელი ინსტრუმენტია" სტრატეგიულ სექტორებში. "მაგრამ მე მინდა მკაფიოდ ვთქვა - ეს არის ვიწრო ხაზი გასავლელად", - დასძინა მან და დაამატა, რომ ყველა წინადადება "უნდა ეფუძნებოდეს მყარ ეკონომიკურ ანალიზს და შეესაბამებოდეს ჩვენს საერთაშორისო ვალდებულებებს".
ევროპის პრეფერენციის კითხვა მხოლოდ სამიტის ვრცელი დღის წესრიგის ნაწილია, რომელიც მიმდინარეობს ალდენ ბისენში, ლიმბურგში, მე-13 საუკუნეში ტევტონთა რაინდების მიერ დაარსებულ მამულში. ლიდერები ასევე განიხილავენ დერეგულირებას, ფრაგმენტირებულ კაპიტალის ბაზრებს, რომლებიც ზღუდავენ მწვანე და ციფრულ ინვესტიციებს, ასევე ბარიერებს ევროკავშირის ერთიან ბაზარზე, რომლებიც აფერხებენ ვაჭრობას.
ფონ დერ ლეიენმა ევროპარლამენტარებს უთხრა, რომ "ზედმეტი ოქრო იყო" - დამატებითი ფენები ეროვნული რეგულირებისა, რაც ბიზნესს ცხოვრებას ურთულებს. როგორც მაგალითი, მან თქვა, რომ ბელგიაში სატვირთო მანქანას შეეძლო 44 ტონას აწევა, მაგრამ საფრანგეთში გადაკვეთისას მხოლოდ 40 ტონას შეეძლო.
ლიდერები მოისმენენ მარიო დრაგისა და ენრიკო ლეტას, ორი ყოფილი იტალიელი პრემიერ-მინისტრის, რომლებმაც მოამზადეს დღის წესრიგის განმსაზღვრელი ანგარიშები ეკონომიკაზე. დრაგიმ გასულ კვირას გააფრთხილა, რომ მიმდინარე ეკონომიკური მსოფლიო წესრიგი "მკვდარია" და ევროპა რისკავს გახდეს "დაქვემდებარებული, გაყოფილი და დეინდუსტრიალიზებული ერთდროულად".
მან თქვა, რომ ევროპას სჭირდებოდა გადასვლა "კონფედერაციიდან ფედერაციაზე", დასძინა, რომ ინდივიდუალური წევრი ქვეყნებისთვის ვეტოს უფლებამ ძირითად პოლიტიკაში ქვეყნები "ერთ-ერთი მეორის მიყოლებით მოწყვლადად აქცია".
ევროკავშირის სირთულეების აღიარებით გადაწყვეტილების მიღებაში, ფონ დერ ლეიენმა თქვა, რომ ის ღია იყო ევროკავშირის კაპიტალის ბაზრების ინტეგრაციის კანონების წინსვლისთვის მცირე ფორმირებაში, თუ 27-ში შეთანხმება არ იქნებოდა.
"ჩვენ უნდა მივაღწიოთ პროგრესს და დავშალოთ ბარიერები, რომლებიც ხელს გვიშლის ვიყოთ ნამდვილი გლობალური გიგანტი", - თქვა მან და მოიხსენია ევროკავშირის ფინანსური სისტემის ინტეგრაციის გეგმები.
