ესვატინიში აზიელი მოქალაქეების საკუთრებაში არსებული ბიზნესები მასობრივად იხურება, რადგან მთავრობა უცხოელების მფლობელობაში მყოფ საწარმოებზე კონტროლს ამკაცრებს.

კანონმდებლობის გამკაცრება მოჰყვა პარლამენტის მიერ მოქალაქეთა ეკონომიკური გაძლიერების აქტის (Citizen Economic Empowerment Act) დამტკიცებას, რომლის მიზანიც სამეფოს მოქალაქეებისთვის, ემა-სვატებისთვის, საკუთრებისა და ეკონომიკურ საქმიანობაში მონაწილეობის გაზრდაა.

ახალი კანონი ადგილობრივი მოვაჭრეების საჩივრებს მოჰყვა, რომლებიც აცხადებდნენ, რომ უცხოელების ბიზნესები ტრადიციულ საცალო ბაზრებში იჭრებიან, კონკურენციას ზრდიან და ადგილობრივების საარსებო წყაროს საფრთხეს უქმნიან.

სამხრეთ აფრიკაში მსგავსი ზომები კიდევ უფრო მკაცრად ხორციელდება — მათ შორის, ჩხრეკები, დაკავებები და უცხოელების მიერ მართულ არაოფიციალურ ბიზნესებზე ზეწოლა. კენიამაც გაამკაცრა ზომები უცხოელ მოვაჭრეებთან მიმართებით.

კანონის ამოქმედებამ პარლამენტში ცხარე დებატები გამოიწვია — დეპუტატები ვერ თანხმდებიან, რა ვადაში უნდა დატოვონ უცხოელმა მეწარმეებმა ქვეყანა.

მბაბანე ისტის დეპუტატმა ველქამ დლამინიმ სამშაბათს პარლამენტში განაცხადა, რომ ვაჭრობის სამინისტროს წარმომადგენლებმა უკვე დაიწყეს კანონის აღსრულება და აზიელების მაღაზიების დახურვა.

ჰოჰოს რეგიონის დეპუტატმა ტანელე მაგაგულამ კი დაუყოვნებლივი ქმედება მოითხოვა: „სოფლად უცხოელების საკუთრებაში არსებული ბიზნესები დაუყოვნებლივ უნდა ჩამოერთვათ,“ — განაცხადა მან.

თუმცა დლამინიმ კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენა, მზად არიან თუ არა ადგილობრივი მეწარმეები ამ ბიზნესების გადაბარებისთვის და აღნიშნა, რომ უცხოელებს უნდა მიეცეთ დრო, რათა მემკვიდრეები გადაამზადონ.

„რატომ არ შეგვიძლია აზიელებს ან სხვა უცხოელებს მაინც სამი წელი მივცეთ, სანამ 'გავაგდებთ', რომ ემა-სვატებმა ისწავლონ ბიზნესის მართვა?“ — იკითხა დლამინიმ.

მაგაგულამ ეს წინადადება უარყო და იკითხა, რატომ უნდა დაელოდონ ადგილობრივი მოვაჭრეები, როცა თავად ეკონომიკურად უჭირთ.

„რატომ უნდა ველოდოთ სამ წელს, როცა ემა-სვატები იტანჯებიან?“ — აღნიშნა მან.

საბოლოოდ, პარლამენტმა გადაწყვიტა, რომ უცხოელ ბიზნესმენებს ქვეყნის დასატოვებლად მინიმუმ 12 თვე მიეცეთ.

თუმცა, თუ კანონი ოფიციალურად არ შეიცვლება და ეს ვადა არ აისახება, სამინისტრო კვლავაც შეძლებს კანონის ამჟამინდელი პირობების აღსრულებას.

ბიზნესების დახურვა მოჰყვა ვაჭრობის სამინისტროს მიერ აგვისტოში დაწყებულ ინსპექციებს. მბაბანეს მსგავს რაიონებში შემოწმებული ზოგიერთი ბიზნესი სრულად შეესაბამებოდა მოთხოვნებს.

თუმცა ინსპექციებმა ასევე გამოავლინა შეშფოთება უცხოელების საკუთრებაში არსებულ საწარმოებში სამუშაო პირობებისა და ადმინისტრაციული პრაქტიკის გამო — მათ შორის, თანამშრომელთა საჩივრები დასვენების დღეებზე, წლიურ შვებულებასა და ზეგანაკვეთურ სამუშაოზე. სულ მცირე ერთი შემთხვევა ამ დრომდე გამოძიების პროცესშია.

ესვატინი, სამხრეთ აფრიკაში მდებარე პატარა, ხმელეთით გარშემორტყმული სამეფო, სერიოზული ეკონომიკური სიძნელეების წინაშე დგას — მოსახლეობის დაახლოებით 70% სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ ცხოვრობს.

მთავრობა აცხადებს, რომ ახალი კანონი მოქალაქეებისთვის ეკონომიკური შესაძლებლობების გაფართოებას ემსახურება, განსაკუთრებით იმ ფონზე, როცა სიღარიბისა და შიმშილის ზრდამ შესაძლოა პოლიტიკური არეულობა გამოიწვიოს.

კანონმდებლობის გამკაცრება რეგიონში უცხოელების ბიზნესებზე მზარდი ზეწოლის ფონზე მიმდინარეობს, განსაკუთრებით მეზობელ სამხრეთ აფრიკაში, სადაც ანტი-იმიგრანტული კამპანიები ჩხრეკებს, დაკავებებს, ძარცვასა და უცხოელების მიერ მართულ არაოფიციალურ ბიზნესებზე ზეწოლას იწვევს.

2026 წლის 30 ივლისს მოძრაობა March and March-მა გაამკაცრა კამპანია დოკუმენტების არმქონე იმიგრანტების წინააღმდეგ და მათ ქვეყნის დასატოვებლად ვადა მისცა. 30 სექტემბერს კიდევ ერთი საპროტესტო აქცია გაიმართა.

ამ კამპანიებს თან ახლდა ძალადობა და უცხოელების ბიზნესებზე თავდასხმები.

მომხდარი დაძაბულობის ფონზე ორი განელი და ორი ნიგერიელი მოქალაქე მოკლულად გამოცხადდა.

კენიამაც გაამკაცრა ზომები უცხოელ მოვაჭრეებთან მიმართებით, რაც რეგიონში უცხოელების და მათი ბიზნესების მიმართ დამოკიდებულებაზე ახალ ყურადღებას ამახვილებს.

მეტი სიახლე აფრიკის კონტინენტიდან იხილეთ BBCAfrica.com-ზე.

გამოგვყევით Twitter-ზე @BBCAfrica, Facebook-ზე BBC Africa ან Instagram-ზე bbcafrica