ჰილარი კლინტონმა პატრიარქს თბილად გაუღიმა, ხელები გაშალა და მოეხვია. ნახევრად ხუმრობით, მაგრამ გარკვეული სიღრმითაც, უთხრა: „ღმერთო ჩემო, თქვენო უწმინდესობავ, ძალიან მადლიერი ვარ, მაგრამ ჩემს დღეში, ბოროტისგან თავის დასაცავად, ალბათ უფრო დიდი ქვა დამჭირდება“.

ავტორი: თედო ჯაფარიძე

როდესაც დღეს ვუბრუნდები ჩემს ელჩობის წლებს ვაშინგტონში, 1994-2002 პერიოდს, ეს ჩანაწერები თითქოს ცოცხალ სურათებად მეჩვენება. ისინი ასახავს პატარა ქვეყანას, რომელიც შეზღუდული რესურსების მიუხედავად ცდილობდა მნიშვნელოვანი ადგილი დაემკვიდრებინა საერთაშორისო სივრცეში. საქართველოს მთავარი მიზანი იყო დასავლეთთან დაახლოება, სანდო პარტნიორად ჩამოყალიბება და ენერგეტიკული დერეფნის როლის გაძლიერება. ამ გზაზე გარკვეული შედეგებიც მივიღეთ. ქვეყანა ნაბიჯ-ნაბიჯ მიდიოდა დემოკრატიისკენ, ენერგეტიკული პროექტები რეალობად იქცა და ამერიკასთან თანამშრომლობა გაღრმავდა. საქართველო ნელ-ნელა გამოდიოდა უცნობი ქვეყნის სტატუსიდან.

თუმცა ამ პროცესმა ერთი მნიშვნელოვანი რამ გვასწავლა. მცირე სახელმწიფოსთვის დიპლომატია მუდმივი მუშაობაა. მიღწეული წარმატება უნდა შენარჩუნდეს, პარტნიორობა უნდა განვითარდეს და საკუთარი ხილვადობა არ უნდა დაიკარგოს. ეს ნიშნავს მოთმინებას, განმეორებით ახსნა-განმარტებებს და მუდმივ ჩართულობას.

ამ რთულ და ემოციურ წლებში მრავალი შეხვედრა გვქონდა, მაგრამ ერთ-ერთი განსაკუთრებით მახსენდება. ეს იყო 1998 წლის მაისში, როდესაც სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი ილია მეორე ამერიკის შეერთებულ შტატებში იმყოფებოდა. მისი ვიზიტი ნიუ-იორკიდან დაიწყო და ვაშინგტონშიც გაგრძელდა. ეს არ იყო მხოლოდ რელიგიური ვიზიტი. ის წარმოადგენდა საქართველოს სულიერ და ისტორიულ იდენტობას საერთაშორისო სივრცეში.

დღეს ამ ვიზიტის გახსენება უფრო რთულია, რადგან პატრიარქი უკვე აღარ არის ჩვენთან. ოთხმოცდაცამეტი წლის ასაკში მან დაასრულა თავისი მსახურება. თითქმის ნახევარი საუკუნის განმავლობაში ის იყო არა მხოლოდ ეკლესიის წინამძღოლი, არამედ ქვეყნის სულიერი საყრდენი.

პირადად ჩემთვის ის ყოველთვის იყო სიმშვიდის და სტაბილურობის სიმბოლო. სწორედ ამიტომ, ამ ვიზიტის გახსენება ახლა ბევრად უფრო ემოციურ მნიშვნელობას ატარებს.

მახსოვს, ელჩად გამგზავრებამდე მისი კურთხევა მივიღეთ. მან გვითხრა, რომ ჩვენი მისია რთული იქნებოდა, მაგრამ წარმატებული, რადგან საქართველოს ემსახურებოდა. განსაკუთრებულად დამამახსოვრდა მისი სიტყვები განათლების მნიშვნელობაზე. მან თქვა, რომ განათლებული ადამიანი ღმერთთან ახლოს დგას. ეს სიტყვები დღემდე გვახსენდება.

ამერიკაში ვიზიტი ნიუ-იორკიდან დაიწყო. პატრიარქი მონაწილეობდა სხვადასხვა რელიგიურ და აკადემიურ შეხვედრებში. მისი გამოსვლები მარტივი იყო, მაგრამ ძალიან შინაარსიანი. ის საუბრობდა რწმენაზე როგორც გადარჩენის საფუძველზე, რაც საქართველოს ისტორიაში განსაკუთრებულ როლს თამაშობდა.

მნიშვნელოვანი იყო მისი შეხვედრები სხვადასხვა კონფესიების წარმომადგენლებთან. ეს აჩვენებდა, რომ საქართველო ღია იყო დიალოგისთვის და მზად იყო თანამშრომლობისთვის.

შემდეგ ვიზიტი ვაშინგტონში გაგრძელდა, სადაც მას უკვე უფრო პოლიტიკური მნიშვნელობა მიენიჭა. იმ დროს საქართველო რთულ მდგომარეობაში იყო. ქვეყანა ჯერ კიდევ გამოდიოდა კონფლიქტებიდან, ეკონომიკა სუსტი იყო და აფხაზეთის ომის შედეგები მძიმედ იგრძნობოდა. ამ ფონზე პატრიარქის ვიზიტმა სრულიად განსხვავებული განწყობა შემოიტანა.

ვაშინგტონში გაიმართა შეხვედრები ამერიკელ პოლიტიკოსებთან და ოფიციალურ პირებთან. პატრიარქი არ საუბრობდა რთული დიპლომატიური ენით. ის საუბრობდა გამოცდილებაზე, ქვეყნის ტკივილზე და იმ გამოწვევებზე, რაც საქართველოს წინაშე იდგა. ამავე დროს, მადლობას უხდიდა ამერიკას მხარდაჭერისთვის.

ვიზიტის ერთ-ერთი საინტერესო ეპიზოდი კონგრესის ბიბლიოთეკაში მოხდა. დელეგაციის ერთ-ერთი წევრი დროებით დაიკარგა, რადგან ძველ რუკებს ათვალიერებდა, სადაც საქართველოც იყო გამოსახული. საბოლოოდ ყველაფერი მშვიდად დასრულდა და ეს შემთხვევა თბილ მოგონებად დარჩა.

ვიზიტის მთავარი ნაწილი უნდა ყოფილიყო შეხვედრა თეთრ სახლში ჰილარი კლინტონთან. თუმცა თავდაპირველად ეს შეხვედრა გაუქმდა. პატრიარქმა ეს მშვიდად მიიღო და თქვა, რომ ალბათ ძალიან დაკავებულები იყვნენ. მაგრამ ცოტა ხანში სიტუაცია შეიცვალა. თეთრმა სახლმა შეხვედრა მაინც დანიშნა და პატრიარქი ნიუ-იორკიდან ისევ ვაშინგტონში დაბრუნდა.

მეორე დღეს შეხვედრა გაიმართა. თავდაპირველად ყველაფერი ოფიციალური ფორმატით დაიწყო, მაგრამ საუბარი თანდათან უფრო თბილი გახდა. პატრიარქმა ისაუბრა საქართველოს მდგომარეობაზე, ეკლესიაზე და საზოგადოების განვითარებაზე. მან ასევე შეეხო თანამედროვე სამყაროს პრობლემებს და აღნიშნა, რომ ტექნოლოგიური პროგრესი ხშირად ადამიანურ ღირებულებებს აშორებს ადამიანს.

ჰილარი კლინტონი ყურადღებით უსმენდა და საუბარში აქტიურად ჩაერთო. შეხვედრა დაგეგმილზე დიდხანს გაგრძელდა. შემდეგ მან პატრიარქი ბაღში გაიყვანა და საუბარი არაფორმალურ გარემოში გაგრძელდა.

დასასრულს პატრიარქმა მას გიშრის ქვისგან დამზადებული სამკაული აჩუქა. ეს ქვა, როგორც ამბობენ, ბოროტისგან იცავს ადამიანს. სწორედ მაშინ თქვა კლინტონმა ის ცნობილი ფრაზა, რომ მის შემთხვევაში ალბათ უფრო დიდი ქვა იქნებოდა საჭირო. პატრიარქმა ღიმილით უპასუხა, რომ ყველაფერი პატარა ქართული ქვით უნდა დაწყებულიყო.

იმ საღამოს პატრიარქის პატივსაცემად მიღება გაიმართა. შეხვედრას სხვადასხვა სფეროს წარმომადგენლები ესწრებოდნენ. ჰილარი კლინტონმაც აღნიშნა, რომ ასეთი განათლებული და ბრძენი ადამიანი იშვიათად შეხვედრია.

ვიზიტის დასრულების შემდეგ პატრიარქი ნიუ-იორკში დაბრუნდა. აშკარა იყო, რომ ამ ვიზიტმა საქართველო უფრო თვალსაჩინო გახადა. ქვეყანა აღიქმებოდა არა მხოლოდ როგორც გეოპოლიტიკური სივრცე, არამედ როგორც სულიერი და კულტურული ღირებულებების მატარებელი.

ამ ვიზიტმა კიდევ ერთხელ დაგვანახვა, რომ საქართველოს ხმა საერთაშორისო სივრცეში შეიძლება იყოს ძლიერი და მნიშვნელოვანი. და სწორედ ეს ხმა დარჩა იმ დროიდან დღემდე.