ირანმა ამ კვირაში თეირანის ცენტრში, ენქელაბის მოედანზე, უზარმაზარი ბილბორდი და ბანერები გამოაფინა. ბილბორდზე ინგლისურად ეწერა: „ჩვენ მოვკლავთ ტრამპს“ – რაც ირანის ოფიციალურ წრეებში დონალდ ტრამპისადმი პირადი მტრულობის ხარისხს კიდევ უფრო ამძაფრებს.
პოსტერზე აშშ-ის პრეზიდენტი გისოსებს მიღმაა გამოსახული, თავი დახრილი აქვს. და გარკვეულწილად, თუ გავითვალისწინებთ აშშ-ის შუალედური არჩევნების შედეგებს სამშაბათს, ირანმა მართლაც „მოკლა“ ტრამპი, ან, სულ მცირე, მისი პრეზიდენტობის მეორე ვადა. ტრამპის მარცხი განსაკუთრებით სიმბოლურია, რადგან სწორედ იმ დღეს ემთხვევა, როცა ირანის ხელმძღვანელობა აღნიშნავს თეირანში აშშ-ის საელჩოს დაკავების წლისთავს 1979 წელს – მოვლენას, რომელმაც ჯიმი კარტერი ჩიხში შეიყვანა და კიდევ ერთხელ ახსენებს, როგორ დაუსრულებია ირანს არაერთი ამერიკელი პრეზიდენტის პოლიტიკური პერსპექტივა.
არ არის გასაკვირი, რომ ამ არჩევნების შედეგებმა ირანში ტრიუმფალიზმის ტალღა გამოიწვია.
ეჰსან მოვაჰეიდიანმა, საერთაშორისო ურთიერთობების მკვლევარმა, განაცხადა: „ირანის ისლამურმა რესპუბლიკამ მოახერხა რეჟიმის შეცვლა ამერიკაში. იგივე მალე ევროპაშიც მოხდება. დაემხარით ირანის ძალას.“
მეისამ ზოჰურიანმა, პარლამენტის კონსერვატორმა წევრმა, თქვა: „სიხარული აშშ-ის არჩევნების შედეგებზე არ უკავშირდება ამ პარტიის მოსვლას ან იმ პარტიის წასვლას. საქმე ისაა, რომ აგრესორი ტალახში ამოსვეს და ირანს შედეგზე გავლენა ჰქონდა.“
ალი ნიქზადმა, პარლამენტის პირველმა ვიცე-სპიკერმა, აღნიშნა: „ეს საარჩევნო მარცხები ტრამპის ირანელი ხალხის მიერ დამარცხების შემდეგი ბიძგებია.“
თუმცა, ირანის უზენაესმა ლიდერმა განაცხადა, რომ ვინც აშშ-ის პოლიტიკის ცვლილებას ელოდება, „სერიოზულად ცდება“. „ვინც ჯერ კიდევ ინახავს თუნდაც უმცირეს იმედს, რომ ჰეგემონიური სისტემის ქცევა შეიძლება შეიცვალოს პარტიული ან ფრაქციული ცვლილებებით, ან ვინც ფიქრობს, რომ აშშ-სთვის დათმობებით შეიძლება მისი მტრული დამოკიდებულების შეცვლა ირანელი ერის მიმართ, სერიოზულად ცდება,“ – დაწერა მოჯთაბა ხამენეიმ.
სხვა პირები წინასწარმეტყველებენ შემდგომ საარჩევნო მარცხებს მათთვის, ვისაც ევროპაში ომის მომხრეებად მიიჩნევენ, და აშშ-ის ბაზების გაძევებას მთელ ახლო აღმოსავლეთიდან.
ირანის მიერ ბოლო რვა მძიმე თვის განმავლობაში გამოვლენილმა წინააღმდეგობამ – ან ჯიუტობამ – შესაძლებელი გახადა ჰორმუზის სრუტის ირანის კონტროლქვეშ მოქცევა, რის შედეგადაც ინფლაცია და მაღალი დიზელის ფასები აშშ-ის სისტემაში გადაიტანეს. თავად ტრამპმაც ოთხშაბათს აღიარა და წუხილით აღნიშნა, რომ ამერიკელმა ხალხმა გადაწყვიტა, ინფლაციის „მოკლევადიანი“ ტკივილი არ ღირდა იმ ფასად, რომ ირანი ბირთვულ ძალად არ ქცეულიყო.
მაგრამ მთავარი კითხვა ახლა ისაა, გამოიყენებს თუ არა რომელიმე მხარე ამ მასშტაბურ შედეგებს დიპლომატიური სტრატეგიის გადახედვის შესაძლებლობად. ირანის მთავარი მოლაპარაკე, მოჰამად ბაღერ ღალიბაფი, სწრაფადვე მოუწოდა ტრამპს, მიიღოს ამერიკელი ხალხის სიბრძნე. სოციალურ ქსელში მან ტრამპს მოუწოდა, დაემორჩილოს ამერიკის ვერდიქტს: „გინდ სინდისის, გინდ ცხოვრების ფასის გამო, ამერიკამ ომს უარი უთხრა და ჩვენ ამ გზავნილს ვუჭერთ მხარს.“
ღალიბაფმა დაამატა: „თუ აშშ-ის მთავრობა საზოგადოებრივი ნების ღალატს საერთაშორისო დამკვეთებისა და შანტაჟისტების სასარგებლოდ გადაწყვეტს, ის ისწავლის, რომ ჩვენი ‘არა’ კოშმარად ექცევა.“
თუმცა, ირანს ასევე მოუწევს დაფიქრება ომზე გონივრულობის შესახებ სპარსეთის ყურის მონარქიების, და შესაძლოა რუსეთისა და ჩინეთის მხრიდან – უკანასკნელი ქვეყანა, რომელიც როგორც ჩანს, საბოლოოდ იწყებს აქტიურობას ჰორმუზის სრუტის ბლოკადის გადასაჭრელად, რაც ახლო აღმოსავლეთის ნავთობის ექსპორტს აფერხებს და მის ინდუსტრიებს სჭირდება.
ჩინეთი, როგორც წესი, მხოლოდ იმ კარზე აკაკუნებს, რომელიც გაიღება, ამიტომ, სავარაუდოდ, ამოწმებს შეთანხმების შესაძლებლობას, რომლის მიხედვითაც ირანი „დაბლა აზავებს“ – ანუ განაზავებს – მაღალგამდიდრებული ურანის მარაგს ირანში, საერთაშორისო ზედამხედველობის ქვეშ. ჩინეთის სპეციალური წარმომადგენელი თითქმის დაუყოვნებლივ მიემგზავრება ომანში, ირანსა და საუდის არაბეთში.
ამ ქვეყნებს, რომელთაგან ზოგი ირანის მდგომარეობას თანაგრძნობით უყურებს, შეუძლიათ მიუთითონ, რომ თუ თეირანი არჩევნების წინ ფიქრობდა, ტრამპი დანებდებოდა და ავიამზიდებს უკან დააბრუნებდა, ეს შეცდომა იყო. მართლაც, ზოგი ირანელი დიპლომატი იმედოვნებდა, რომ შუალედურ არჩევნებში მარცხის პერსპექტივა და რესპუბლიკური პარტიის შიდა ზეწოლა ტრამპს თეირანისთვის დათმობებზე წაიყვანდა.
ფაქტობრივად, ორივე მხარემ და მთავარმა შუამავალმა, კატარმა, აშკარად სცადეს საარჩევნო დღის ბერკეტად გამოყენება, მაგრამ საბოლოოდ არცერთი არ დაიხია უკან. ტრამპი, იშვიათად, სიტყვას ასრულებდა და უარი თქვა, რომ გამოკითხვების გაუარესება მის ირანზე ზეწოლის სურვილს შეემცირებინა. „არც ომი, არც მშვიდობა“ მდგომარეობაში ჩარჩენილი ტრამპის პრიორიტეტი იყო ნავთობის ფასის მაქსიმალურად დაბლა შენარჩუნება, მუდმივი მინიშნებებით, რომ შეთანხმება მალე დადგებოდა.
მომდევნო ორი თვის განმავლობაში, სანამ ახალი კონგრესი იანვარში შეიკრიბება და მისი ბიუჯეტური შესაძლებლობები შეიზღუდება, ტრამპს მეტი თავისუფლება და ნაკლები ანგარიშვალდებულება ექნება. რესპუბლიკური პარტიისთვის მიყენებული ზიანი უკვე შეუქცევადია.
არ არის გასაკვირი, რომ ტრამპის გავლენიანი მხარდამჭერები, რომლებიც თავდაპირველად ომს უჭერდნენ მხარს, ახლა სწრაფად ახდენენ ზეწოლას, რომ კვლავ სწრაფად განხორციელდეს დარტყმა. ლორა ლუმერმა X-ზე დაწერა: „დროა პრეზიდენტმა ტრამპმა ერთხელ და სამუდამოდ მოაგვაროს ირანის საკითხი. უბრალოდ გააკეთე ეს, ახლა დასაკარგი აღარაფერია. დაასრულე საქმე.“
თუმცა, ლუმერის და მისნაირების სანდოობა სერიოზულად დაზიანდა: თებერვალში მან ტრამპს ურჩია, რომ ირანში რეჟიმის შეცვლა – „პატარა ექსკურსია“ – ისეთივე ადვილი იქნებოდა, როგორც მადუროს რეჟიმის დამხობა ვენესუელაში. ანალოგიურად, ბენიამინ ნეთანიაჰუ ახლა ავრცელებს დაზვერვის ინფორმაციას, თითქოს ირანი ქიმიური იარაღის გამოყენებას ამზადებს. ის, თუ რამდენად მარტივად იყენებს ისრაელის პრემიერ-მინისტრი დაზვერვას ირანზე მორიგი თავდასხმის გასამართლებლად, შესაძლოა უკვე შეამჩნია თეთრმა სახლმა.
ჰილარი კლინტონი, ტრამპის ძველი ოპონენტი, მიიჩნევს, რომ ტრამპი, სავარაუდოდ, წამოიწყებს დიდი ხნის გადადებულ თავდასხმას. მან თქვა: „ვფიქრობ, თავს მომწყვდეულად იგრძნობს. გაბრაზდება, განაწყენდება და აგრესიულად იმოქმედებს.“
ამ ეტაპამდე მისულმა და ასეთი მაღალი პოლიტიკური ფასის გადახდის შემდეგ, ტრამპი შესაძლოა მომდევნო ორ თვეში შეეცადოს მემკვიდრეობა დაიტოვოს – როგორც თავად განსაზღვრავს ამას. ის დარწმუნებულია, როგორც Fox News-ს ამ კვირაში უთხრა, რომ „ირანს ძალიან ცოტა რაკეტა და დრონი დარჩა, და კიდევ ნაკლები შესაძლებლობა აქვს ახალი ააშენოს“. მან დაამატა: „ჩვენ სრულ ძალას ვავლენთ. ნებისმიერ დროს შეგვიძლია დავასრულოთ.“
სამწუხაროდ, ასეთი უდარდელი ოპტიმიზმი უკვე ბევრჯერ მოგვისმენია.
