დონალდ ტრამპის მიერ წარმომადგენელთა პალატასა და სენატზე კონტროლის დაკარგვამ მსოფლიო ეკონომიკას აცნობა, რომ მისი საპრეზიდენტო ვადის ბოლო ორი წელი შეიძლება სრულიად მოულოდნელი და არასტაბილური იყოს.
მას შემდეგ, რაც დემოკრატებმა შუალედურ არჩევნებში რესპუბლიკური პარტია დაამარცხეს, ანალიტიკოსებმა აღნიშნეს, რომ არაპროგნოზირებადი, ფაქტობრივად „ლეიმ-დაკ“ პრეზიდენტის პერსპექტივა მნიშვნელოვან გავლენას მოახდენს ფინანსურ ბაზრებზე, ეკონომიკურ ზრდაზე, ინფლაციაზე, სახელმწიფო სესხის ღირებულებასა და ცხოვრების სტანდარტებზე.
აქ მოცემულია ყველაზე მნიშვნელოვანი მოსალოდნელი შედეგები აშშ-ისა და სხვა ქვეყნების ეკონომიკისთვის.
ბაზრებმა თავდაპირველად აზიის სესიაზე ვაჭრობის დაწყებისას იკლო, თუმცა შემდეგ გამყარება დაიწყო, რადგან ინვესტორებმა შუალედური არჩევნების შედეგები შეაფასეს.
ინვესტორებს, როგორც წესი, არ მოსწონთ გაურკვევლობა და პოლიტიკური ქაოსი. ის ფაქტი, რომ პრეზიდენტმა აღიარა შედეგი და ირანის ომის გავლენა, ბაზრებმა დადებითად შეაფასეს. თუმცა, მისი გაფრთხილება, რომ გახდება „ბატონი ვეტო“, ზრდის იმის ალბათობას, რომ თეთრ სახლში მისი ვადის დასასრული არეულობით იქნება აღსავსე.
ჰოლგერ შმიდინგმა, „ბერენბერგის“ მთავარმა ეკონომისტმა, განაცხადა, რომ შედეგებმა აჩვენა, რომ ამერიკელმა ამომრჩევლებმა „უარი თქვეს ტრამპზე და მის ნაწილობრივ ავტორიტარულ მიდრეკილებაზე კორუფციული კაპიტალიზმისადმი. [ეს] აჩვენებს, რომ აშშ-ის ინსტიტუტები და კონტროლის მექანიზმები მუშაობს. ეს, ჩემი აზრით, დადებითია.“
ბაზრების, ინფლაციისა და ზრდის პერსპექტივა დიდწილად დამოკიდებულია ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე ომზე და ხელოვნური ინტელექტის განვითარების ტემპზე.
ვაჭრები ელიან, რომ დემოკრატები უფრო მკაცრ პოლიტიკას გაატარებენ AI-ის რეგულირებასა და მონაცემთა ცენტრების განვითარებაზე, რაც კითხვებს აჩენს საფონდო ბაზრის ზრდის ერთ-ერთ მამოძრავებელზე. ასევე არსებობს შეშფოთება, რომ ტრამპი, შუალედური არჩევნების შემდეგ და შიდა პოლიტიკაზე კონტროლის შესუსტების ფონზე, საგარეო პოლიტიკაში უფრო აგრესიულ ნაბიჯებს გადადგამს, რაც ირანში ომის ესკალაციას გამოიწვევს.
ამერიკელი ოჯახებისთვის ინფლაციის მკვეთრი ზრდა, რომელიც არაპოპულარული ომით იყო გამოწვეული, და ქაოსური ტარიფების პოლიტიკა, რომელმაც მცირე ბიზნესები გაანადგურა, იყო შუალედური არჩევნების ერთ-ერთი მთავარი ფაქტორი. აშშ-ში დიზელის ფასებმა აგვისტოში რეკორდულ მაჩვენებელს მიაღწია, ხოლო ინფლაციის საერთო მაჩვენებელი 3.7%-მდე გაიზარდა.
აშშ-ისა და ისრაელის მიერ ირანში შეჭრამ და ჰორმუზის სრუტის დახურვამ, თანამედროვე ეპოქის უდიდესი ენერგეტიკული ფასების შოკის ფონზე, გლობალური ინფლაციური წნეხი კვლავ გაამწვავა.
ნავთობის ფასები უკან დაიხია დიპლომატიური გარღვევის იმედების გამო. თუმცა, ბრენტის ტიპის ნავთობის ფასი, რომელიც საერთაშორისო სტანდარტია, კვლავ 100 დოლარზე მეტია ბარელზე, რაც საგრძნობლად აღემატება ომამდელ დაახლოებით 70 დოლარს. შედეგად, საერთაშორისო სავალუტო ფონდი ელოდება, რომ გლობალური ინფლაცია წელს 4.7%-მდე გაიზრდება, რაც ყველაზე მეტად ენერგოიმპორტიორ ქვეყნებს დააზარალებს.
არსებობს ალბათობა, რომ ტრამპმა ირანის წინააღმდეგ მტრულობა კიდევ უფრო გაამძაფროს, რაც ინფლაციურ შოკს გააძლიერებს, თუმცა ეს მის არაპოპულარობასაც კიდევ უფრო გაზრდის.
მაღალმა ინფლაციამ ცენტრალური ბანკები აიძულა, საპროცენტო განაკვეთები გაეზარდათ, ხოლო აშშ-ის ფედერალურმა რეზერვმა ტრამპის ზეწოლის მიუხედავად, პირველად 2023 წლის შემდეგ გაზარდა სესხის ღირებულება.
ომის ფონზე და ინფლაციური წნეხის შენარჩუნების პირობებში, ინვესტორები ელიან, რომ ფედერალური რეზერვი კიდევ ერთხელ გაზრდის განაკვეთებს. ინგლისის ბანკი, სავარაუდოდ, ხუთშაბათს გაზრდის განაკვეთს, ხოლო ევროპის ცენტრალური ბანკიც აპირებს სესხის ღირებულების გაზრდას.
მას შემდეგ, რაც რესპუბლიკელებმა კონგრესზე კონტროლი დაკარგეს, მათ აღარ ექნებათ ხმები, რომ მნიშვნელოვანი საჯარო ორგანოების, მათ შორის ფედის ახალი გუბერნატორების დანიშვნა დაამტკიცონ. ტრამპს კვლავ შეუძლია გამოიყენოს ვეტოს უფლება, რომლის გადალახვაც მხოლოდ მაშინ შეიძლება, თუ ორივე პალატის ორი მესამედი დაეთანხმება.
ირანის ომით გამოწვეულმა მაღალმა ინფლაციამ და საპროცენტო განაკვეთებმა სესხის ღირებულება გაზარდა, რაც დამატებით წნეხს ქმნის იმ ქვეყნებზე, რომლებსაც მაღალი სახელმწიფო ვალი აქვთ.
აშშ-ში პოლიტიკურ ჩიხს პირველი სერიოზული გამოცდა 11 დეკემბერს ელის, როდესაც პოლიტიკოსებმა უნდა შეთანხმდნენ სახელმწიფო ხარჯების ავტორიზაციაზე, რათა თავიდან აიცილონ მთავრობის დახურვა. ჩიხმა შეიძლება ტრამპს ახალი საგადასახადო და საბიუჯეტო ინიციატივების დაწყების საშუალება არ მისცეს, რაც ორმხრივ შედეგს გამოიწვევს: ერთი მხრივ, შეიზღუდება ეკონომიკის სტიმულირების შესაძლებლობა, მეორე მხრივ კი, შეჩერდება ვალისა და სესხის ზრდა.
ანალიტიკოსები ამბობენ, რომ MAGA კანდიდატების დამანგრეველი მარცხი პრეზიდენტის ავტორიტეტს დააზიანებს და შეიძლება რესპუბლიკელებსა და დემოკრატებს შორის კონგრესში მეტი თანამშრომლობის გზა გაუხსნას.
ანალიტიკოსების შეფასებით, პოლიტიკური არასტაბილურობა და პრეზიდენტის ქმედებები ვაჭრობასა და მიგრაციაზე აშშ-ის ეკონომიკურ ზრდას საფრთხეს უქმნის, თუმცა ინფლაცია და, რაც მთავარია, ახლო აღმოსავლეთში დეესკალაციის პერსპექტივები რჩება მთავარ ფაქტორებად, რომელთაც ყურადღება უნდა მიექცეს.
ინვესტორები ფრთხილობენ, რომ დემოკრატების მხრიდან AI-ზე კონტროლის გამკაცრება შეიძლება აშშ-ში ინვესტიციებსა და ზრდას დაარტყას. ტექნოლოგიური ბუმის ეფექტი მთელ მსოფლიოში იგრძნობა, ხოლო AI-ში ინვესტიციებმა ბრიტანეთის ეკონომიკაც გააძლიერა.
თუმცა, ტექნოლოგიური ინდუსტრიის ლიდერები უკვე აფერხებდნენ AI-ის მასშტაბურ დანერგვას კიბერუსაფრთხოების რისკების გამო. ბევრ ინვესტორს ასევე აშინებდა აშშ-ის საფონდო ბაზარზე ბუშტის გაჩენის პერსპექტივა. „ალიანცის“ ანალიტიკოსები ამბობენ, რომ AI-ში ინვესტიციების მასშტაბი და მისი პოტენციალი გლობალური ეკონომიკური ზრდისთვის ნიშნავს, რომ მემარცხენე-მემარჯვენე პოლიტიკური სცენარი ახლა გაცილებით ნაკლებად პროგნოზირებადია, ვიდრე წარსულში. გარემოსდაცვითი და სოციალური ფაქტორებიც სულ უფრო მნიშვნელოვანი ხდება.
