ისრაელის ავიაიერიშმა ნასერის საავადმყოფოზე ხან იუნისში — რომელიც სამხრეთ ღაზას სექტორში ყველაზე დიდი სამედიცინო დაწესებულებაა — ექვსი ადამიანი იმსხვერპლა და სულ მცირე 20 დაშავდა, — ამის შესახებ ღაზას ჰამასის მიერ მართული ჯანდაცვის სამინისტრო და სამოქალაქო თავდაცვის სამსახური იუწყებიან. საავადმყოფოს დირექტორის თქმით, დაჭრილია 28 ადამიანი. დაღუპულებს შორის არიან ქირურგი, პაციენტები, სამედიცინო პერსონალი და მათი თანმხლები პირები, ასევე ერთი შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე მამაკაცი.
დარტყმა ხუთშაბათს, დაახლოებით ღამის 12:30 საათზე მოხდა. თვითმხილველებმა BBC-ს განუცხადეს, რომ სამხედრო თვითმფრინავიდან ნასროლმა ერთმა რაკეტამ ხუთსართულიანი შენობა დააზიანა, სადაც ქირურგიული განყოფილებები და რეანიმაცია იყო განთავსებული. სამოქალაქო თავდაცვის პარამედიკოსმა სოციალურ ქსელში გავრცელებულ ვიდეოში თქვა, რომ რაკეტამ შენობა გაარღვია და ქირურგიის განყოფილების ერთ ოთახში აფეთქდა.
ისრაელის სამხედრო ძალების განცხადებით, სამიზნე იყო მუჰამედ აბუ ისმაილი — ჰამასის მაღალი რანგის წევრი და სხვა მებრძოლები, რომლებიც საავადმყოფოში მდებარე სარდლობის ცენტრს ან „შტაბს“ მართავდნენ. ისრაელის თავდაცვის ძალების (IDF) ინფორმაციით, აბუ ისმაილი პასუხისმგებელი იყო ისრაელის მშვიდობიან მოსახლეობასა და ჯარისკაცებზე თავდასხმების ორგანიზებასა და ომის განმავლობაში მძევლების დაკავებაზე. ისრაელი ჰამასს საავადმყოფოს სამხედრო და „ტერორისტული საქმიანობისთვის“ გამოყენებაში ადანაშაულებს, მათ შორის — იარაღის დასაწყობებაში, დაკითხვების ჩატარებაში, სარდლობის ოთახების ფუნქციონირებაში და მებრძოლების შეფარებაში. IDF-მა ამ ბრალდებებისთვის მტკიცებულებები არ წარადგინა.
ჰამასმა ეს ბრალდებები უარყო და თავდასხმას „სრულმასშტაბიანი ომის დანაშაული“ უწოდა, ისრაელი კი „ცრუ ნარატივების“ გავრცელებაში დაადანაშაულა, რაც „ახალი ომის დანაშაულის დაფარვის აშკარა მცდელობაა“. ჰამასი არაერთხელ უარყოფდა საავადმყოფოების სამხედრო მიზნებისთვის გამოყენებას.
დოქტორი აჰმედ ალ-ფარა, ნასერის საავადმყოფოს დირექტორი, ამბობს, რომ შენობა ვერტიკალური დარტყმით დაზიანდა. ქირურგიის განყოფილების ნაწილი განადგურდა, რამდენიმე სართული კი სერიოზულად დაზიანდა. ერთ განყოფილებაში ჭერი ჩამოინგრა, საწოლები ნამსხვრევებში იყო ჩაფლული, სამედიცინო ინსტრუმენტები კი აფეთქებისგან დამახინჯებული. სხვა ოთახები ნანგრევებითა და დამსხვრეული ბეტონით იყო სავსე, ხოლო რაკეტამ იატაკში ხვრელი დატოვა, საიდანაც შენობაში შეიჭრა.
სამუშაო შეწყდა ოთხ განყოფილებაში: რადიოლოგიაში, ლაბორატორიებში, ქირურგიულ ოპერაციებსა და ქირურგიული პაციენტების განყოფილებაში. აქტივისტების მიერ გავრცელებულ ვიდეოებში და საავადმყოფოს შიგნიდან გადაღებულ კადრებში ჩანს სქელი კვამლი, მიმოფანტული საწოლები და სამედიცინო აპარატურა, მეორე სართულზე მასშტაბური ნგრევა და დაშავებულები ნანგრევებში. მეხანძრეებმა ტერიტორია გაწმინდეს და ცხედრები გაიტანეს.
დოქტორი აიმან აბუ უბაიდი, ნასერის სამედიცინო კომპლექსის ქირურგი, რომელიც თავდასხმისას დაშავდა, ამბობს, რომ დარტყმა ყოველგვარი გაფრთხილების გარეშე მოხდა.
„ბომბის აფეთქებამ ოთახები სქელი კვამლით აავსო და ხანძარი გააჩინა, დაჭრილთა კვნესასა და ადამიანების ყვირილში. ბევრი დაშავებული იყო, ყველგან სისხლი... უმეტესობას კიდურები დაგვიზიანდა, ასევე გვაქვს ნამსხვრევების ჭრილობები სხეულის სხვადასხვა ნაწილში,“ — ამბობს ის.
„ამ განყოფილებაში ყველა პაციენტი ქირურგიული იყო და ოპერაციას ელოდებოდა. აფეთქება მაშინ მოხდა, როცა მათ უნდა ეძინათ,“ — დასძინა მან.
ღაზას ჯანდაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, დაღუპულებს შორისაა ზოგადი ქირურგი დოქტორი რიზქ აბუ შაირა, 52 წლის. ის მონაწილეობდა დოკუმენტურ ფილმში „ამერიკელი ექიმი“, რომელიც ღაზაში მომუშავე ექიმებზეა, და ერთ-ერთ პაციენტთან ერთად დაიღუპა, რომელსაც ოპერაციას უკეთებდა.
„დოქტორი რიზქი ფილმში „ამერიკელი ექიმი“ ოპერაციებს ატარებდა და თავის ხალხს ემსახურებოდა. მან სიცოცხლე სწორედ ამის გამო დაკარგა,“ — დაწერა X-ზე დოქტორმა თაერ აჰმადმა, რომელიც ასევე მონაწილეობდა ამ დოკუმენტურ ფილმში.
დაღუპულებს შორისაა სეიფ ღაზი აბუ ჰატაბიც, 29 წლის, რომელიც ნასერის საავადმყოფოში ორშაბათს მოათავსეს მას შემდეგ, რაც მეგობრის სახლის ნანგრევების გაწმენდისას ზურგზე ნამსხვრევები დაეცა. მას ხუთშაბათს, დილის 10 საათზე, ოპერაცია უნდა ჩატარებოდა და შემდგომი მკურნალობისთვის საზღვარგარეთ გადაყვანას გეგმავდნენ. მისი ბიძაშვილი ტარექ აბუ ჰატაბი ამბობს, რომ სეიფს უკვე ორი ძმა და მამა ჰყავდა დაკარგული.
„სეიფი ახალგაზრდა იყო, ცხოვრების ზენიტში. სურდა ეცოცხლა, სახლი აღედგინა და ჩვეულებრივი ცხოვრება დაეწყო, პრობლემებისა და ტანჯვის გარეშე... სეიფი მოკლეს მას შემდეგ, რაც უკვე ორი ძმა და მამა დაკარგა. ახლა დედამ სამი შვილი დაკარგა,“ — ამბობს ტარექი.
ნასერის საავადმყოფო ერთ-ერთია ბოლო მოქმედი სამედიცინო დაწესებულებებს შორის ღაზაში, მას შემდეგ, რაც ისრაელის დაბომბვებმა ტერიტორიის უმეტესობა სამედიცინო ინფრასტრუქტურა გამოუსადეგარი გახადა. ომის დაწყებიდან საავადმყოფო შვიდჯერ დაიბომბა. 2025 წლის აგვისტოში ორმაგმა ისრაელის დარტყმამ საავადმყოფოში სულ მცირე 20 ადამიანი იმსხვერპლა, მათ შორის ჟურნალისტები და მედპერსონალი, ხოლო უფრო ადრე განხორციელებულმა დარტყმამ ხუთი ჟურნალისტი იმსხვერპლა ადგილას, რომელსაც რეპორტიორები ხშირად იყენებდნენ გადაღებისთვის.
საავადმყოფოს დირექტორისა და ჰუმანიტარული ორგანიზაციების მონაცემებით, ღაზაში 1 700-ზე მეტი მედიკოსი დაიღუპა. „ექიმები საზღვრებს გარეშე“ აცხადებს, რომ ისრაელმა 2023 წლის 7 ოქტომბრის შემდეგ ასობით მედიკოსი დააკავა, რომელთაგან სულ მცირე 95 კვლავ პატიმრობაშია. ღაზას ჯანდაცვის ინფრასტრუქტურის დაახლოებით 90% განადგურებულია ან დაზიანებული ისრაელის დაბომბვების შედეგად, რასაც გაეროს ექსპერტები „მედიციდს“ უწოდებენ. ალ-ფარას თქმით, ნასერის საავადმყოფოს აუცილებელი მედიკამენტებისა და სამედიცინო მარაგის დაახლოებით 80% აკლია.
საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის მიხედვით, სამედიცინო დაწესებულებები და პერსონალი დაცულია, თუმცა საავადმყოფოები ამ დაცვას კარგავენ, თუ სამხედრო მიზნებისთვის გამოიყენება. სამედიცინო დაწესებულებებსა და პერსონალზე თავდასხმა უკანონოა, თუ ეს დაცვა არ არის დაკარგული. ისრაელი საერთაშორისო მედიას, მათ შორის BBC-ს, ღაზაში შესვლის უფლებას არ აძლევს, რაც მოვლენების დამოუკიდებელ გადამოწმებას ართულებს.
ჰუმანიტარული კრიზისი ზამთრის თვეებში კიდევ უფრო გამწვავდა. ძლიერი წვიმების შედეგად ათიათასობით კარავი და იძულებით გადაადგილებული ოჯახი დაიტბორა, ხოლო გადატვირთულ ბანაკებში გადამდები დაავადებები გავრცელდა. ღაზას 2,1 მილიონი მცხოვრებიდან 1,6 მილიონზე მეტი კარვებსა ან დროებით თავშესაფრებში ცხოვრობს.
ისრაელმა ღაზაში ომი მას შემდეგ დაიწყო, რაც 2023 წლის 7 ოქტომბერს ჰამასის ხელმძღვანელობით სამხრეთ ისრაელში თავდასხმისას დაახლოებით 1 200 ადამიანი მოკლეს და 251 მძევლად აიყვანეს. მას შემდეგ ღაზაში 74 645-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა, — იუწყება ტერიტორიის ჯანდაცვის სამინისტრო. სამინისტროს მონაცემებს, როგორც წესი, სანდოდ მიიჩნევს საერთაშორისო საზოგადოება და გაერო, თუმცა გაეროს დამოუკიდებელმა საგამოძიებო კომისიამ განაცხადა, რომ ისრაელმა ღაზაში გენოციდი განახორციელა.
ცეცხლის შეწყვეტა ძალაში შევიდა 2025 წლის ოქტომბერში, თუმცა ისრაელის ავიაიერიშები გაგრძელდა. ღაზას ჯანდაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, ცეცხლის შეწყვეტის შემდეგ 1 600-ზე მეტი, ან მოგვიანებით დათვლით — 1 620-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა. ისრაელი აცხადებს, რომ ჰამასი ცდილობს ძალების აღდგენას, ხოლო ჰამასი ამბობს, რომ შეთანხმებას ერთგულად ასრულებს და ისრაელს მის ჩაშლაში ადანაშაულებს. მხარეები არაერთხელ ადანაშაულებდნენ ერთმანეთს ზავის დარღვევაში.
ჰამასი ტერორისტულ ორგანიზაციად არის აღიარებული ევროკავშირის, შეერთებული შტატებისა და რამდენიმე არაბული სახელმწიფოს მიერ.
