A
I
NEWS
კატარინა ოტო-ბერნშტაინის დოკუმენტური ფილმი აშშ-ის CIA-ს ყოფილი თანამშრომლის პიტერ ზიხელის ცივი ომის ჯაშუშურ ცხოვრებასა და მორალურ ეჭვებს იკვლევს
The Guardian • 6 საათის წინ
კატარინა ოტო-ბერნშტაინის დოკუმენტური ფილმი აშშ-ის CIA-ს ყოფილი თანამშრომლის პიტერ ზიხელის ცივი ომის ჯაშუშურ ცხოვრებასა და მორალურ ეჭვებს იკვლევს

რატომ, მაინც, იყო პიტერ ზიხელი „უკანასკნელი ჯაშუში“? ეს კითხვა კატარინა ოტო-ბერნშტაინის დოკუმენტურ ფილმში ცივი ომის პერიოდის CIA-ს თანამშრომელზე ბოლომდე არ იხსნება. „ებრაელი ჯეიმს ბონდი“ – როგორც სინაგოგის ერთ-ერთი ქალი მას უწოდებს – უფრო მიმზიდველი მეტსახელია, თუმცა არც ესაა ზუსტად სწორი. თუ ზიხელი ოდესღაც თავგადასავლებით სავსე საიდუმლო აგენტი იყო, მის გმირობებზე აქ ბევრი არაფერი გვესმის. უფრო მეტად M-ს ემსგავსება: ზიხელი მაგიდასთან ზის და მართავს პროცესებს, სანამ მისი აგენტები სიცოცხლეს რისკავენ გერმანიის დემოკრატიულ რესპუბლიკაში.

„უკანასკნელი ჯაშუში“ იწყება როგორც პირდაპირი, მაგრამ საინტერესო ბიოგრაფია, რომელიც აგებულია ზიხელთან გრძელ და გულახდილ ინტერვიუზე – გადაღების დროს ის 100 წლის იყო (გასულ წელს გარდაიცვალა, 102 წლის ასაკში). ვისმენთ მის ბავშვობაზე გერმანიაში, რომელიც თავდაპირველად პრივილეგირებული იყო მისი დიდი ბაბუის მომგებიანი ღვინის ბიზნესის წყალობით. თუმცა დედა ადრეულ ასაკში შეშფოთდა ჰიტლერის აღზევებით და ოჯახს საფრანგეთში გადასვლა დააძალა. ომის დაწყების შემდეგ, ყველა გერმანელი „მტრის უცხოელად“ მიიჩნიეს და ინტერნირების ბანაკებში გაგზავნეს. მოგვიანებით, როცა გერმანული არმია წინ წაიწია, ებრაელებს გაქცევის უფლება მისცეს, მათ უკან კი სამხედრო თვითმფრინავები მისდევდნენ. პირენეებთან დამალვის შემდეგ, ზიხელი და მისი ოჯახი 1941 წელს ნიუ-იორკში გაიქცნენ – თუმცა აღმოჩნდა, რომ იქვე, Upper East Side-ზე, ნაცისტების მხარდამჭერი უბნის მეზობლად ცხოვრობდნენ.

ზიხელი თავის საშიშ მოზარდობის წლებს მსოფლიოდან დაღლილი იუმორით აღწერს – ეს ტონი მის მთელ ამბავს გასდევს. ეს ამბავი მართლაც საინტერესოა, მაგრამ მიუხედავად იმისა, რომ ზიხელი ტექნიკურად უფრო ცენტრალური და გავლენიანი ფიგურა გახდა მსოფლიო ისტორიაში, მისი ისტორია ათწლეულების განმავლობაში უფრო და უფრო არაპერსონალური ხდება. შესაბამისად, „უკანასკნელი ჯაშუში“ მერყეობს გამორჩეული ადამიანის პორტრეტსა და საკმაოდ სტანდარტულ ომის დოკუმენტურ ფილმს შორის, სადაც ექსპერტების რიგი ზიხელის საქმიანობის გეოპოლიტიკურ კონტექსტს განმარტავს.

სამართლიანობისთვის უნდა ითქვას, რომ ბევრი ასახსნელია. აშშ-ში ჩასვლის შემდეგ, ზიხელი არმიაში ჩაეწერა და, როგორც გერმანულენოვანი, სტრატეგიული სამსახურის ოფისისთვის (CIA-ს წინამორბედი) სასარგებლო გახდა. ომის დასრულების შემდეგ, მას ბერლინის ოფისის ხელმძღვანელობა სთხოვეს. თავდაპირველად, ამერიკელები მის მიერ შეგროვებულ ინფორმაციას – კერძოდ, რომ რუსები უკვე აღარ იყვნენ „მეგობრები“ – არ იღებდნენ, მაგრამ მოგვიანებით, როცა ვაშინგტონში ინფორმაცია მიიტანა, მას მოუსმინეს. ფილმი მიუთითებს, რომ ამან მნიშვნელოვნად შეუწყო ხელი ცივი ომის დაწყებას. თუმცა სხვა მისიის შემდეგ, ზიხელმა იფიქრა, რომ რუსები არ გეგმავდნენ დანარჩენ ევროპაში გაფართოებას. „მაშ, საერთოდ რატომ იყო ცივი ომი?“ – ეკითხება ოტო-ბერნშტაინი. „კარგი კითხვა,“ ირონიულად პასუხობს ზიხელი.

ზიხელის დამოკიდებულება კომუნიზმის გავრცელების შეჩერების მცდელობებზე რთულია. არქივის კადრებში ამბობს, რომ ადვილი იყო ანტიფაშისტური განწყობიდან ანტიკომუნისტურზე გადასვლა, რადგან ორივე ტოტალიტარიზმის ფორმაა (ასევე მიანიშნებს, რომ არ ეწინააღმდეგებოდა ნაცისტებთან თანამშრომლობას ამ მიზნის მისაღწევად). მოგვიანებით კი ფიქრობდა, რომ აშშ-ის ჰეგემონია სხვა რეგიონებში შესაძლოა უფრო დიდი ბოროტება იყო: ამერიკის ჩარევა ისეთ ქვეყნებში, როგორიცაა ირანი და გვატემალა, საუკეთესო შემთხვევაში, ძალიან შეცდომა იყო.

ერთ მომენტში, ოტო-ბერნშტაინი ზიხელის ქალიშვილ ბეტინას ეკითხება, რატომ იყო მამა ასეთი კარგი ჯაშუში; ის პასუხობს, რომ ზიხელი კარგად ინახავს საიდუმლოებებს და ადამიანებს ლაპარაკს აიძულებს. ეს აუცილებელი კითხვაა, რადგან ზიხელი ამ პროფესიაში წარმოსადგენად ძალიან რთულია. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთ კულისურ ამბავს გვიზიარებს (ჰონგ-კონგში დანიშვნა მას მძიმე სმისა და ცოლების გაცვლის სამყაროს გააცნო) და ხსნის, როგორ აგროვებდა ჯაშუშებს ადგილობრივ გაზეთებში განცხადებების გამოქვეყნებით, ზიხელი დუმს იმაზე, რას აკეთებდნენ ის და მისი აგენტები. მისი ქალიშვილი სილვია ამბობს, რომ ადრე ჰკითხა, თუ ოდესმე ვინმე მოუკლავს. პასუხი არ იცის, როგორც ჩვენ.

ვინც ჯაშუშური თავგადასავლის მოლოდინშია, იმედგაცრუებული დარჩება. სანაცვლოდ, ვიღებთ ისტორიის გაკვეთილს, რომელიც ზოგჯერ პერსონაჟების კრიტიკითაა შეზავებული (გენერალი პატონი „ძალიან სულელი კაცი იყო“, ამბობს ზიხელი). ფსიქოლოგიური პორტრეტის თვალსაზრისით, ფილმი არც ისე რთულია: მიუხედავად მისი ცხოვრების საშინელი ფაქტებისა, ზიხელი, როგორც ჩანს, მხიარული, ადაპტირებული და, უპირველესად, პრაქტიკული ადამიანი იყო. და მიუხედავად იმისა, რომ არ ჩანს, თითქოს თავისი საქმიანობის გამო სინდისი აწუხებს, აშკარად აქვს მორალური კომპასი: CIA-დან 37 წლის ასაკში წავიდა, რადგან მიაჩნდა, რომ ორგანიზაცია მუდმივად აგზავნიდა აგენტებს სიკვდილზე.

შემდეგ ზიხელი ოჯახურ ბიზნესს დაუბრუნდა და Blue Nun-ი მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე გავრცელებულ ღვინოდ აქცია ( os რეკლამით, რომლითაც აცხადებდა, ნებისმიერ საჭმელს უხდება). საოცარია, მაგრამ ზიხელი ვერ დარჩა ისტორიის ეპიცენტრიდან შორს. თუმცა, როგორც მშვიდი და ოდნავ არეული „უკანასკნელი ჯაშუში“ აჩვენებს, გამაოგნებელი ცხოვრება ავტომატურად არ ნიშნავს შთამბეჭდავ დოკუმენტურ ფილმს.

მსგავსი სიახლეები

ახალი ამბები
AI Shop
ეკონომიკა
პოლიტიკა
საქართველო
სპორტი
კულტურა
მეცნიერება

© 2026 AI News. ყველა უფლება დაცულია.