უკრაინის ხელისუფლება ცდილობს აღმოსავლეთ რეგიონებში ასობით ათასი ადამიანისათვის ელექტროენერგიის მიწოდების აღდგენას, მას შემდეგ რაც რუსულმა ავიადარტყმებმა ენერგოსისტემა დააზიანა. ოფიციალური პირები აცხადებენ, რომ ზაპოროჟიეს ატომურ ელექტროსადგურს, რომელიც ამჟამად რუსული ძალების მიერაა ოკუპირებული, გარე ელექტრომომარაგება აღუდგა.
ატომური ობიექტი „კვლავ იღებს გარე ელექტრომომარაგებას უკრაინული ენერგოსისტემიდან“, — განაცხადა „ენერგოატომმა“, უკრაინის ატომური ენერგიის კომპანიამ, 8 ნოემბრის საღამოს.
თუმცა კომპანიამ აღნიშნა, რომ სადგურში სიტუაცია კვლავ „უკიდურესად საშიშია“ და ელექტროენერგიის გათიშვისა და ბირთვული და რადიაციული უსაფრთხოების რისკები კვლავ არსებობს „სანამ სადგური რუსული ოკუპაციის ქვეშაა“.
ჯერ უცნობია, რამ გამოიწვია სადგურში ელექტროენერგიის გათიშვა, თუმცა უკრაინამ განაცხადა, რომ ზაპოროჟიეს რეგიონში, რომელიც კვლავ კიევის კონტროლქვეშაა, რუსეთი ენერგოინფრასტრუქტურას უტევს.
ზაპოროჟიეს სადგური ევროპის უდიდესი ატომური ელექტროსადგურია, ექვსი რეაქტორით. რუსულმა ძალებმა იგი დაიკავეს მას შემდეგ, რაც მოსკოვმა 2022 წლის თებერვალში სრულმასშტაბიანი შეჭრა დაიწყო. უკრაინა და რუსეთი ერთმანეთს ადანაშაულებენ სადგურის დაბომბვასა და სხვა ქმედებებში, რომლებიც მის უსაფრთხოებას საფრთხეს უქმნის. სადგური დნეპრის მდინარის პირას მდებარეობს, უკრაინის კონტროლირებადი ტერიტორიიდან მოშორებით.
სადგურში ხშირად ხდება შეფერხებები, რაც კრიტიკულ ინფრასტრუქტურას, მაგალითად, გაგრილების წყლის ტუმბოებს, საფრთხეს უქმნის.
„ეს არის სადგურის გარე ელექტრომომარაგების სრული დაკარგვის მე-16 შემთხვევა 2026 წლის დასაწყისიდან“, — განაცხადა „ენერგოატომმა“. „გარე ელექტრომომარაგების სისტემატური დაკარგვა [რუსული] ოკუპაციის შედეგია.“
ბირთვული ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს (IAEA) ხელმძღვანელმა რაფაელ გროსიმ მოუწოდა „სამხედრო მეთაურებს, რომლებიც ამ ქმედებებზე არიან პასუხისმგებელი, ასევე ყველას, ვინც ატომურ სადგურებს ან მათ პერსონალს უპირისპირდება, დაუყოვნებლივ შეწყვიტონ ეს მიუღებელი ქმედებები, რომლებიც... კონფლიქტის დროს ბირთვულ უსაფრთხოებას და დაცულობას დიდ რისკებს უქმნის.“
ამასობაში, რუსეთის თავდასხმებმა უკრაინის აღმოსავლეთ დნეპროპეტროვსკის რეგიონში ენერგოსისტემაზე 600,000 ადამიანი ელექტროენერგიის გარეშე დატოვა, რადგან კრემლის კამპანია ენერგოობიექტების წინააღმდეგ 8 ნოემბერსაც გაგრძელდა.
დნეპროპეტროვსკის სამხედრო ხელმძღვანელმა ოლექსანდრ ჰანჟამ განაცხადა, რომ საავადმყოფოები იძულებულნი გახდნენ დიზელის გენერატორებზე გადასულიყვნენ, ხოლო ელექტროძრავიანი საზოგადოებრივი ტრანსპორტი დნეპროში გაჩერდა.
„ენერგოკომპანიის თანამშრომლები უკვე მუშაობენ ელექტროენერგიის აღდგენაზე. მათ ძალისხმევას მუდმივი რუსული დაბომბვა აფერხებს,“ — დაწერა მან სოციალურ ქსელში.
უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ განაცხადა, რომ „ქვეყნის მასშტაბით ფართომასშტაბიანი გათიშვები ხდება. მხოლოდ ჟიტომირის რეგიონში, რუსული დარტყმის შედეგად, 140 საცხოვრებელი კორპუსი გათბობის გარეშე დარჩა.“
რუსეთმა უკრაინული ენერგოინფრასტრუქტურის წინააღმდეგ შეტევები სექტემბრის ბოლოს გაააქტიურა. მას შემდეგ, რაც უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრა დაიწყო, რუსეთი ყოველ ზამთარს ამ სექტორს უტევს.
რუსეთის თავდასხმები 8 ნოემბრის საღამოს და 9 ნოემბრის დილასაც გაგრძელდა, აცხადებენ უკრაინული ხელისუფლება.
პოლტავის ოლქის კრემენჩუკში, რუსული დრონების თავდასხმის შედეგად, სულ მცირე ოთხი ადამიანი დაშავდა, — განაცხადა რეგიონული სამხედრო ადმინისტრატორმა ვიტალი დიაკივნიჩმა.
მისი თქმით, თავდასხმისას საცხოვრებელი შენობა და სასტუმრო დაზიანდა, ხოლო 15 ადამიანი დაზიანებული შენობებიდან გადაარჩინეს.
უკრაინის პორტ ქალაქ ოდესაში, ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ რუსეთმა დრონებით ელექტროენერგიის განაწილების ცენტრებსა და სხვა ინფრასტრუქტურას დაარტყა, რამაც დამატებითი გათიშვები გამოიწვია.
„ოდესის რეგიონში ენერგოსექტორზე მასშტაბური მტრული თავდასხმა განხორციელდა. რეგიონში ჩრდილოეთ ნაწილში გათიშვები ფიქსირდება,“ — დაწერა სამხედრო ადმინისტრატორმა ოლეგ კიპერმა Telegram-ზე.
„მუდმივი საჰაერო განგაშის მიუხედავად, ენერგეტიკოსები ყველაფერს აკეთებენ, რომ მოსახლეობას ელექტროენერგია რაც შეიძლება მალე აღუდგეს.“
ბოლო თავდასხმები მოხდა ერთი დღით მას შემდეგ, რაც ზელენსკიმ რუსეთი დაადანაშაულა, რომ აშშ-უკრაინა-რუსეთის აბუ-დაბის მოლაპარაკებებამდე მაქსიმალური ზეწოლის მოხდენას ცდილობს და „მთელი ქვეყანა ბლექაუტში“ ჩაძირა.
აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა, რომლის ადმინისტრაციაც ცდილობს კონფლიქტის მოგვარებას მეორე ვადის დაწყებიდან, 2025 წლის იანვრიდან, განაცხადა, რომ „დიდი, ლამაზი შეთანხმება“ შესაძლოა ახლოს იყოს და მიანიშნა, რომ მასში არა მხოლოდ უკრაინა, არამედ „მთელი ევროპა“ შეიძლება იყოს ჩართული.
ევროპელი ოფიციალური პირები არ ეთანხმებიან იმ აზრს, რომ კონტინენტის უსაფრთხოების მომავალი მოლაპარაკებებიდან შეიძლება გამოირიცხოს.
„ევროპელები წარმოდგენილნი იქნებიან, და საფრანგეთი აბუ-დაბიში ამ მოლაპარაკებებში მონაწილეობას მიიღებს,“ — განაცხადა საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჟან-ნოელ ბარომ RTL-ის ეთერში 8 ნოემბერს, UAE-ს ქალაქში დაგეგმილ შეხვედრაზე, რომელიც 10-11 ნოემბერს გაიმართება.
„ჯერ ვერ გეტყვით, ვინ იქნება ამ შემთხვევაში საფრანგეთის წარმომადგენელი, მაგრამ საფრანგეთი აუცილებლად იქ იქნება,“ — დასძინა მან.
ზელენსკი სკეპტიკურად უყურებს ტრამპის წინადადებებს ახალი ევროპული უსაფრთხოების წესრიგის შესახებ, რომელიც რუსეთის სრულმასშტაბიანი ომის დასრულებას უნდა ემსახურებოდეს.
„ეს მარტივი არ არის და შეიძლება ჩვენთვის საშიში იყოს,“ — განაცხადა ზელენსკიმ CNN-თან 6 ნოემბერს.
აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი მარკო რუბიო, რომელიც აბუ-დაბიში მიემგზავრება, ამბობს, რომ გარკვეული პროგრესი მიღწეულია „უსაფრთხოების ინფრასტრუქტურის“ შექმნაში, რომელიც უკრაინასა და ევროპას რუსეთის ომის დასრულების შემდეგ ექნებათ.
„ვფიქრობ, პრეზიდენტი სწორედ ამას გულისხმობს — რომ გარკვეული წინსვლა არის იმ არქიტექტურის შექმნაში, რომელიც კონფლიქტის შემდეგ შეიძლება იყოს,“ — განაცხადა მან.
მან ასევე აღნიშნა, რომ „ჯერ არაფერი დასრულებულა, და შესაძლოა აბუ-დაბიში გარკვეული პროგრესი იყოს მიღწეული.“
RFE/RL-ის ჟურნალისტები 24 ენაზე აშუქებენ სიახლეებს 18 ქვეყანაში, სადაც თავისუფალი პრესა ან აკრძალულია, ან სრულად არ არის ჩამოყალიბებული. ჩვენ ვაწვდით იმას, რასაც ბევრი ადგილობრივად ვერ იღებს: ცენზურისგან თავისუფალ სიახლეებს, პასუხისმგებლიან დისკუსიას და ღია დებატებს.
