ევროკავშირმა სარჩელი შეიტანა IBM-ისა და კიდევ ორი კომპანიის წინააღმდეგ, რომლებიც ჩართული იყვნენ მისი პრობლემური საზღვრის მართვის სისტემის შექმნაში, — ამის შესახებ შიდა დოკუმენტი მოწმობს.

ბლოკის IT სააგენტომ, EU-Lisa-მ, გასულ წელს სარჩელი შეიტანა IBM-ის, ფრანგული IT კომპანიის Atos-ისა და იტალიური თავდაცვის კონტრაქტორი Leonardo-ს წინააღმდეგ — ეს სამი კომპანია კონსორციუმის წევრები იყვნენ, რომელიც ევროკავშირის შესვლის/გამოსვლის სისტემის (EES) დანერგვასა და მომსახურებაზე იყო პასუხისმგებელი. სისტემა 2025 წლის ოქტომბერში ამოქმედდა.

სისტემის დანერგვას სერიოზული სირთულეები ახლდა: პიკის საათებში ზოგიერთმა მგზავრმა ფრენაც კი გამოტოვა, რაც ახალი ტექნოლოგიისა და საზღვარზე პერსონალის ნაკლებობის გამო გამოწვეულ დაგვიანებებს დაბრალდა.

სააგენტოს გადაწყვეტილება, ეჩივლა კომპანიებისთვის, მის უახლეს წლიურ ანგარიშში გახდა ცნობილი, სადაც აღნიშნულია: „EES-ის მიწოდების სხვადასხვა დაგვიანების შემდეგ, სააგენტომ გაააქტიურა ხელშეკრულებითა და კანონით გათვალისწინებული ყველა საშუალება, რათა დაეცვა თავისი ფინანსური ინტერესები“.

სისტემის ამოქმედების შემდეგ პრობლემები არ წყდება. აეროპორტები ჩივიან EES-ის კიოსკების გაუმართაობაზე და სისტემის ხშირ გათიშვებზე, რის გამოც პიკის საათებში რიგები სამ საათამდეც კი გრძელდება.

EU-Lisa-ს განცხადებით, სარჩელი 2025 წლის 22 დეკემბერს ესტონეთის სასამართლოში შევიდა, სადაც სააგენტოს სათაო ოფისია განთავსებული.

სააგენტომ საქმის დეტალებზე კომენტარი არ გააკეთა, თუმცა აღნიშნა, რომ პროცესი „სისტემის განვითარების ფაზას ეხება და არანაირ გავლენას არ ახდენს მის ამჟამინდელ მუშაობაზე“, დაამატა, რომ „EES სრულად ფუნქციონირებს“.

სარჩელის შესახებ პირველად Financial Times-მა გაავრცელა ინფორმაცია.

ევროკომისიამ განაცხადა, რომ ის საქმის მხარე არ არის, თუმცა აღნიშნა, რომ დავა „EES-ის მიწოდების დაგვიანებას ეხება სისტემის განვითარების ეტაპზე“ და „არ უკავშირდება EES-ის ოპერირებას“.

სისტემამ გაამკაცრა უსაფრთხოების შემოწმება იმ მგზავრებისთვის, რომლებიც ევროკავშირის საზღვრის გარეშე მიმოსვლის ზონის გარედან შემოდიან. მოგზაურებს სჭირდებათ სახის ფოტოს გადაღება და ანაბეჭდების სკანირება, სანამ შენგენის ზონაში — რომელიც მოიცავს ევროკავშირის 27 წევრი ქვეყნიდან 25-ს, ასევე ისლანდიას, ლიხტენშტაინს, ნორვეგიასა და შვეიცარიას — შესვლას შეძლებენ.

შემოწმება ვრცელდება იმ პირებზე, რომლებიც არ არიან 29 შენგენის ქვეყნის, ირლანდიის ან კვიპროსის მოქალაქეები.

სისტემას მართავს EU-Lisa — ბლოკის მსხვილი IT სისტემების სააგენტო მართლმსაჯულებისა და უსაფრთხოების სფეროში.

The Guardian-მა დაუკავშირდა IBM-სა და Leonardo-ს. Atos-მა კომენტარზე უარი განაცხადა.