უკრაინაში რუსეთის სრულმასშტაბიანი შეჭრის დაწყებიდან თითქმის ხუთი წლის შემდეგ, ბრძოლებში დაღუპულ რუსთა რაოდენობა 400,000-ს აჭარბებს — ამის შესახებ სახელმწიფო სტატისტიკის სააგენტო „როსსტატის“ მონაცემების გაჟონვამ აჩვენა.
ინფორმაცია, რომელიც ბელარუსულ ოპოზიციასთან დაკავშირებულმა ჰაკერულმა ჯგუფმა Cyber Partisans-მა და უკრაინულმა ჰაკერულმა კოლექტივმა Silent Crow-მ მოიპოვეს, 11 მილიონზე მეტ გარდაცვალების მოწმობას მოიცავს, სადაც მითითებულია გარდაცვლილის ასაკი, საცხოვრებელი ადგილი და გარდაცვალების ლოკაცია.
მოგვიანებით ეს ინფორმაცია გაზეთ Guardian-სა და სხვა რამდენიმე მედიასაშუალებასაც გადაეცა.
მონაცემების მიხედვით, 412,576 გარდაცვალების მოწმობაში სიკვდილის მიზეზი პირდაპირ ომთან იყო დაკავშირებული — ან ოფიციალური კოდებით, ან ტექსტური მითითებებით საბრძოლო მოქმედებებსა და სამხედრო ოპერაციებზე.
ეს ციფრები კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს რუსეთის ომის ადამიანურ დანაკარგებს უკრაინაში, რომლის დასრულების პერსპექტივაც ჯერ არ ჩანს, მიუხედავად იმისა, რომ ამ კვირაში აბუ-დაბიში ახალი სამშვიდობო მოლაპარაკებებია დაგეგმილი.
ორივე ჰაკერულმა ჯგუფმა გატეხვის ფაქტი 1 ნოემბერს გამოაცხადა და მონაცემები შაბათ-კვირას გამოაქვეყნა. „როსსტატმა“ დაადასტურა, რომ ჰაკერული თავდასხმის მსხვერპლი გახდა, თუმცა უარყო, რომ რაიმე სენსიტიური ინფორმაცია იქნა მოპოვებული.
ეს მონაცემთა ბაზა უპრეცედენტოდ დეტალურ სურათს გვაძლევს რუსეთის საომარი დანაკარგების შესახებ, რომლის დამალვასაც მოსკოვი ცდილობს. რუსეთის ხელისუფლებას ომის მსხვერპლთა რაოდენობა საჯაროდ არ გამოუქვეყნებია შეჭრის პირველი თვეების შემდეგ, ხოლო სამხედრო დანაკარგების შესახებ ინფორმაცია სახელმწიფო საიდუმლოდ ითვლება.
Guardian-ს დამოუკიდებლად ვერ დაუდასტურებია მთელი მონაცემთა ბაზის ავთენტურობა, თუმცა ციფრები ზოგადად ემთხვევა სხვა წყაროების შეფასებებს. ბრიტანეთის დაზვერვის სექტემბრის მონაცემებით, შეჭრის დაწყებიდან დაახლოებით 500,000 რუსი სამხედროა დაღუპული.
გარდა ამისა, დამოუკიდებელმა რუსულმა გამოცემა Mediazona-მ უკრაინაში დაღუპული თითქმის 286,000 რუსი სამხედრო პირის ვინაობა დაადგინა ოფიციალურ ჩანაწერებზე, სოციალურ ქსელებში გამოქვეყნებულ ნეკროლოგებსა და საფლავის ქვების ფოტოებზე დაყრდნობით. გამოცემა მიიჩნევს, რომ რეალური დანაკარგი ნახევარ მილიონს უახლოვდება.
„მონაცემები ავთენტურად გამოიყურება და ძალიან მდიდარია,“ — განაცხადა იანის კლუგემ, გერმანიის საერთაშორისო და უსაფრთხოების საკითხების ინსტიტუტის რუსეთისა და ევრაზიის განყოფილების ხელმძღვანელმა.
„ეს არის ყველაზე მასშტაბური მონაცემთა გაჟონვა რუსეთის დანაკარგების შესახებ,“ — დაამატა კლუგემ, რომელიც რუსული საომარი სტატისტიკის საკითხებს დეტალურად იკვლევს.
მონაცემთა ბაზა, სავარაუდოდ, რეალურ დანაკარგებზე ნაკლებ ციფრებს ასახავს. ზოგიერთი სამხედრო ჯერ კიდევ დაკარგულად ითვლება, სხვები კი არასდროს იდენტიფიცირებულან.
კლუგე ასევე მიუთითებს, რომ გარდაცვალების ფაქტის ოფიციალურ აღრიცხვამდე საშუალოდ ექვსთვიანი დაგვიანებაა.
„ამ ეტაპზე, სავარაუდოდ, უფრო ახლოს ვართ 500,000 დაღუპულ რუს სამხედროამდე, ვიდრე 400,000-მდე,“ — ამბობს კლუგე.
ციფრები ასევე აჩვენებს ომის არათანაბარ ტვირთს რუსეთის მასშტაბით — ღარიბ და შორეულ რეგიონებში დანაკარგები გაცილებით მაღალია.
ბურიატიაში, ტუვასა და ზაბაიკალის მხარეში, აღმოსავლეთ რუსეთის სამ რეგიონში, ომთან დაკავშირებული სიკვდილიანობა 2022 წლის დასაწყისიდან 2024 წლის შუა პერიოდამდე 18-49 წლის მამაკაცთა ყველა გარდაცვალების დაახლოებით მესამედს შეადგენდა. მოსკოვსა და სანქტ-პეტერბურგში ეს მაჩვენებელი დაახლოებით 10% იყო.
ასევე მკვეთრად გაიზარდა რუსი სამხედროების დაღუპვის შემთხვევები ბრძოლის ველზე ომის გაჭიანურების პარალელურად — ყველაზე სისხლიანი თვეები 2024 წლის ბოლოსა და 2025 წელს დაფიქსირდა.
კლუგეს თქმით, ამ პერიოდში რამდენიმე თვეში დაღუპულთა რაოდენობა 15,000-ს აჭარბებდა, რაც დღეში დაახლოებით 500-ს უდრის.
„2024 წლის ბოლოსა და 2025 წელს ბევრ თვეში ეს რიცხვი 15,000-ს აღემატება, რაც უფრო მაღალია, ვიდრე უმეტეს შეფასებებში იყო,“ — ამბობს კლუგე. „ეს დღეში 500-ზე მეტია. ნამდვილად შოკისმომგვრელია.“
დანაკარგების მასშტაბი ნებისმიერ საზომით გამაოგნებელია და უპრეცედენტოა რუსეთის თანამედროვე ისტორიაში.
ხუთ წელზე ნაკლებ დროში, უკრაინაში დაღუპული რუსი სამხედროების რაოდენობა რვაჯერ აღემატება მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ საბჭოთა და რუსული ომების ჯამურ დანაკარგებს სრულმასშტაბიანი შეჭრის დაწყებამდე. ეს რიცხვი ასევე აჭარბებს მეორე მსოფლიო ომში დაღუპული ამერიკელი სამხედროების რაოდენობას.
ამ მასშტაბის დანაკარგები მოსკოვს კომპრომისისკენ კი არ უბიძგებს, არამედ, პირიქით, ვლადიმირ პუტინის შეუპოვრობას აძლიერებს — ამბობს წყარო, რომელიც რუსეთის პრეზიდენტის აზროვნებას იცნობს.
„პუტინს ეს რიცხვები ესმის და მისთვის ახლა იმაზე ნაკლებზე დათანხმება, ვიდრე სურს, საკუთარი თავისა და ხალხის ღალატად მიაჩნია,“ — აღნიშნა ამ პირმა.
რუსეთისა და უკრაინის მაღალი რანგის მოლაპარაკებები აბუ-დაბიში სამშაბათს გაიმართება — ეს იქნება აშშ-ის შუამავლობით პირველი პირდაპირი შეხვედრა ცხრა თვეში.
წინა მოლაპარაკებებმა ომის დასრულების მიმართულებით მცირე პროგრესი აჩვენა, რადგან მოსკოვი კვლავ მოითხოვს, რომ უკრაინა დონბასის იმ ნაწილებიდან გავიდეს, რომელსაც ჯერ კიდევ აკონტროლებს.
მოლაპარაკებებში არც პუტინი და არც მისი უკრაინელი კოლეგა ვოლოდიმირ ზელენსკი არ მიიღებენ მონაწილეობას. ორივე ქვეყანა მაღალი რანგის დელეგაციებს გაგზავნის, ხოლო დონალდ ტრამპის წარმომადგენლები — სტივ ვიტკოფი და ჯარედ კუშნერი — ასევე სავარაუდოდ დაესწრებიან შეხვედრას.
X-ზე გამოქვეყნებულ პოსტში ვიტკოფმა აღნიშნა, რომ მოლაპარაკებები „ომისშემდგომ უსაფრთხოების მოწყობაზე, დეესკალაციასა“ და ჰუმანიტარულ საკითხებზე იქნება ორიენტირებული.
ევროპის ქვეყნების მთავრობებმა შეშფოთება გამოთქვეს, რომ მოლაპარაკებები შეიძლება უკრაინის ფარგლებს გასცდეს და ევროპული უსაფრთხოების უფრო ფართო საკითხებსაც შეეხოს, მათ შორის მოსკოვის ხანგრძლივ მოთხოვნას — ნატოს სამხედრო ყოფნის შემცირებაზე რუსეთის მოსაზღვრე ქვეყნებში.
საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა განაცხადა, რომ პარიზი მოლაპარაკებებში მიიღებს მონაწილეობას, თუმცა კრემლმა მოგვიანებით უარყო, რომ საფრანგეთი წარმოდგენილი იქნება.
