მსოფლიოს ნავთობის მიწოდება პირველად გადავიდა ჭარბობის რეჟიმში მას შემდეგ, რაც აშშ-ისა და ისრაელის ომი ირანის წინააღმდეგ დაიწყო, - აცხადებს საერთაშორისო ენერგეტიკის სააგენტო (IEA).
საფრანგეთში მდებარე სააგენტოს ინფორმაციით, ოქტომბერში ნავთობის მიწოდება მოთხოვნას თითქმის 2 მილიონი ბარელით გადააჭარბა დღეში, რადგან „სპარსეთის ყურის ექსპორტი გაცილებით სწრაფად აღდგა, ვიდრე გლობალური ნავთობის მოთხოვნა“.
IEA-ს ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ბაზარი „აჩვენებს გადანაწილების საწყის ნიშნებს, გლობალური ნავთობის მიწოდება პირველად გადააჭარბა მოთხოვნას ირანში ომის დაწყების შემდეგ“.
ეს განცხადება მოჰყვა რამდენიმე თვიან გლობალურ ნავთობის ბაზრის არეულობას, როდესაც ახლო აღმოსავლეთის კონფლიქტმა დაბლოკა გადაზიდვები ჰორმუზის სრუტით, სადაც ჩვეულებრივ მსოფლიოში ნავთობისა და გაზის მიწოდების მეხუთედი გადის.
კონფლიქტმა წელს ენერგიის ფასების ზრდა გამოიწვია. Brent-ის ნედლეული, რომელიც საერთაშორისო ნავთობის ფასების ეტალონია, თებერვალში, ომამდე, დაახლოებით $72 ბარელზე ვაჭრობდა, ხოლო აპრილის ბოლოს $126 ბარელამდე გაიზარდა.
თუმცა, ამ კვირაში ფასები აგვისტოს ბოლოს შემდეგ ყველაზე დაბალ ნიშნულზე დაეცა — $89.66, მას შემდეგ, რაც აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ჟურნალისტებს განუცხადა, რომ ირანთან ომი „ფაქტობრივად დასრულებულია“. Brent-ის ნედლეული პარასკევს დაახლოებით $95 ბარელზე ვაჭრობდა.
მიუხედავად ამისა, ახლო აღმოსავლეთში ნავთობის ტანკერებზე თავდასხმების გაგრძელების გამო კვლავ არსებობს შეშფოთება, და ამ კვირაში გავრცელდა ცნობები, რომ ირანის მაღალი თანამდებობის პირები თვლიან, რომ აშშ შესაძლოა დამატებითი სამხედრო დარტყმების დაგეგმვას აპირებს.
IEA აცხადებს, რომ წლის ბოლო სამი თვის განმავლობაში გლობალური ნავთობის მიწოდება საშუალოდ 105 მილიონ ბარელს მიაღწევს დღეში, რაც 1.7 მილიონით აღემატება მოსალოდნელ მოთხოვნას. სააგენტო ადრე მეოთხე კვარტალში დეფიციტს პროგნოზირებდა.
გლობალური ნავთობის მიწოდების აღდგენა ასევე ამსუბუქებს ზეწოლას საგანგებო მარაგებზე, რომლებიც ირანის კონფლიქტმა შეამცირა. IEA-ს ცნობით, მისი წევრები დააჩქარებენ დარჩენილი საგანგებო ნავთობის მარაგების გამოშვებას, რომლებიც წელს ადრე დაპირებული იყო, და ბაზარზე დამატებით 71 მილიონ ბარელს შეიტანენ თებერვლის ბოლომდე. ეს მარაგები ინახება ნავთობის გადამუშავების ქარხნებში, ტერმინალებში, ელექტროსადგურებში და ჩრდილოეთის ზღვის ოფშორულ საბადოებში.
OPEC+ ნავთობის კარტელმა ამ კვირაში განაცხადა, რომ ოქტომბერში 41 მილიონი ბარელი ნედლეული აწარმოეს დღეში, რაც სექტემბრის მაჩვენებელთან შედარებით დაახლოებით 2 მილიონით მეტია და ომამდელი მოცულობის 97%-ს შეადგენს.
IEA-ს ინფორმაციით, გლობალური ნავთობის მოთხოვნა წელს 2.68 მილიონი ბარელით შემცირდება და 103.2 მილიონ ბარელს მიაღწევს დღეში. მოხმარება მომავალ წელს აღდგება, თუმცა მაინც დარჩება 2025 წლის დონეზე ქვემოთ, ზრდა ძირითადად პეტროქიმიური ნედლეულის ბაზარზე იქნება, რადგან სატრანსპორტო საწვავის ბაზარი „მაღალი ფასების, ელექტრიფიკაციისა და საწვავის ეფექტიანობის“ გავლენას განიცდის.
