კომპანია Rio Tinto მილიონობით დოლარს ხარჯავს, რათა დასავლეთ ავსტრალიის პილბარას რეგიონში მომწამვლე ლერწმის გომბეშოს შეღწევა აღკვეთოს. სწორედ აქ აქვს სამთო გიგანტს უზარმაზარი რკინის მადნის საბადოები.
კომპანია პერთის კერტინის უნივერსიტეტთან და სხვა პარტნიორებთან ერთად 28 მილიონ ავსტრალიურ დოლარს (14,5 მილიონი ფუნტი სტერლინგი) დახარჯავს ე.წ. „გომბეშოს შეკავების ზონის“ შექმნაზე, რათა ეს მავნებელი სამხრეთისკენ გადაადგილებას ვერ შეძლებს.
ლერწმის გომბეშო პირდაპირ საფრთხეს არ უქმნის Rio Tinto-ს ბიზნესს, თუმცა მისი ტოქსინები მომაკვდინებელია ადგილობრივი ფაუნისთვის და საფრთხეს უქმნის პილბარას ეკოსისტემას.
წარსულში Rio Tinto-ს მწვავე კრიტიკა შეხვდა პილბარაში ორი წმინდა აბორიგენული კლდის თავშესაფრის განადგურებისთვის, რომლებიც რკინის მადნის უზარმაზარ მარაგებზე იყო განლაგებული.
ამ გადაწყვეტილებამ ყოფილი აღმასრულებელი დირექტორის თანამდებობიდან გადაყენება გამოიწვია, ფართო უკმაყოფილება გამოიწვია და Rio Tinto-ს აიძულა, აბორიგენულ თემებთან ნდობის აღდგენის ვალდებულება აეღო.
შეკავების ზონის პროექტზე კომენტარი გააკეთა რობერტა ჰანტერმა, ავსტრალიის ნიანგუმარტა უარანის აბორიგენული დაცული ტერიტორიის რეინჯერმა: „ლერწმის გომბეშო ანადგურებს წყალს და ცხოველებს. როცა გომბეშოები ჩვენს მიწასთან ახლოს მოდიან, ჩვენ იქ უნდა ვიყოთ, რომ შევაჩეროთ ისინი, რადგან არ გვინდა, ჩვენი ქვეყანა განადგურდეს.“
გეგმაშია გომბეშოსთვის წყლის მიწოდების შეწყვეტა — ამისთვის ბარიერი აშენდება 7 500 კვადრატულ კილომეტრზე (2 895 კვადრატულ მილი) დიდ ქვიშის უდაბნოსა და ინდოეთის ოკეანეს შორის.
მშრალ თვეებში ლერწმის გომბეშოს გადარჩენისთვის რამდენიმე დღეში ერთხელ წყალი სჭირდება.
თუ ბუნებრივი წყაროები არ არის, გომბეშო იყენებს ხელოვნურ წყლის წერტილებს, რომლებიც, როგორც წესი, საქონლისა და სარწყავი სისტემებისთვისაა განკუთვნილი.
დაფინანსება მოხმარდება გომბეშოსთვის წყალსაცავებზე, რეზერვუარებზე ან სხვა მიწის ზედაპირზე არსებული წყლის წყაროებზე წვდომის შეზღუდვას. ხუთწლიანი პროექტი 2027 წელს დაიწყება.
თუ გომბეშო პილბარაში შეაღწევს, საფრთხე შეექმნება რამდენიმე ადგილობრივ სახეობას, მათ შორის ჩრდილოეთის კვოლს, რომლის პოპულაციაც უკვე მცირდება, გოანას და ე.წ. მოჩვენების ღამურას.
ლერწმის გომბეშო ავსტრალიაში 1935 წელს შემოიყვანეს, რათა შაქრის ლერწმის პლანტაციებში ხოჭოები გაენადგურებინათ.
მას შემდეგ, ავსტრალიის მთავრობის ცნობით, გომბეშოები ნელ-ნელა დასავლეთისკენ მიიწევენ ქვეყნის ჩრდილოეთით, წელიწადში დაახლოებით 40-60 კილომეტრს გადიან.
გომბეშოს წინააღმდეგ ბუნებრივი მტრები ან დაავადებები არ არსებობს — ისინი თავს შხამით იცავენ.
ბენ ფილიფსი, კერტინის უნივერსიტეტის პროფესორი, ამბობს, რომ გომბეშოები პილბარას ორ ათწლეულში მიაღწევენ, თუ ზომები არ იქნება მიღებული.
მისი თქმით: „გომბეშოს შეკავების ზონა უნიკალური შესაძლებლობაა, ერთხელ და სამუდამოდ შევაჩეროთ მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე აგრესიული ინვაზიური სახეობა და დავიცვათ რეგიონის უნიკალური ველური ბუნება.“
