ბერნადინ ბლანტლიმ, რომელმაც წელს ვიდეო გამოაქვეყნა და უარი თქვა ტრადვაიფების მოძრაობაზე, რომელსაც თავად უჭერდა მხარს, “ალტ-რაით” სოციალური მედიის სამყაროში დიდი შოკი გამოიწვია. მანამდე, მისი და მისი ექვსი შვილის ფოტოები ხშირად ჩნდებოდა ფიდებში, როცა MAGA მოძრაობა პოპულარობას იძენდა. ბლანტლი ერთ-ერთი ყველაზე მტკიცე ანტიფემინისტი ინფლუენსერი იყო, რომელიც პატრიარქალურ გენდერულ როლებს, პრონატალისტურ იდეალებს და ფუნდამენტალისტ ქრისტიანულ ღირებულებებს — განსაკუთრებით ქორწინების წმინდად აღქმის ირგვლივ — აქტიურად ავრცელებდა. ბლანტლი, რომლის ნამდვილი გვარია ბარბერი, ადრე ყიდდა მაისურებს წარწერით “RIP ფემინიზმი”, მხარს უჭერდა ბრეტ კავანაჰის უზენაეს სასამართლოში დანიშვნას და შექმნა კურსი Simply Smitten, რომელიც ახალგაზრდა ქალებს “ტრადიციულად მამაკაცური” ქმრების მოსაზიდად უნდა დახმარებოდა.
შემდეგ, გასულ წელს, მან ქმარი დატოვა. მათი განქორწინება წელს დასრულდა. პროცესის დროს, ბლანტლიმ ყოფილი მეუღლის წინააღმდეგ შემაკავებელი ორდერი მიიღო, რადგან, მისი თქმით, ქმარი ძალადობდა (ყოფილი მეუღლე ამას უარყოფს). აპრილში, 36 წლის ბლანტლიმ გამოაქვეყნა ვიდეო სათაურით: “რა არასწორად გავიგე ტრად მოძრაობის შესახებ”, სადაც თქვა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ კვლავ ქრისტიანია და სჯერა ქალისა და მამაკაცის განსხვავებების: “აღარ მჯერა უკიდურესი გენდერული როლების, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ისინი სულიერ ენაშია შეფუთული და გამოიყენება კონტროლის, დუმილის ან ზიანის გასამართლებლად.” მისი თქმით, ტრადვაიფების მოძრაობა, რომელიც თავდაპირველად “ძლიერი ოჯახური ღირებულებების დაბრუნებად” მიაჩნდა, “გახდა განუყოფელი წითელი აბის მანოსფერის მიმდინარე ტალღისგან”. ბოლოს დაამატა: “თუ ჩემი წარსული კონტენტი ამაში წვლილი შეიტანა, გულწრფელად ვწუხვარ.”
ბლანტლი იმ მზარდი მოძრაობის ნაწილია, რომელსაც ყოფილი ტრადვაიფ ინფლუენსერები წარმოადგენენ. ისინიც კი, ვინც ტერმინს ღიად არ უარყოფენ, აშკარად ცდილობენ მასთან დისტანცირებას. ნარა სმიტი, მოდელი და ინფლუენსერი, რომელიც 18 წლის ასაკში დაქორწინდა, 24 წლისთვის უკვე ოთხი შვილი ჰყავდა და თავის 12.5 მილიონ TikTok და 4.8 მილიონ Instagram გამომწერს ხშირად აჩვენებს, როგორ ამზადებს საჭმელს ქმრისთვის საყვარელ კაბებში, Guardian-ს გასულ თვეში უთხრა, რომ მის კონტენტში არ არსებობს საიდუმლო ტრადვაიფ “აგენდა”. 36 წლის ჰანა ნილემანიც, რომელიც თანამედროვე ტრადვაიფის არქეტიპად მიიჩნევა, New York magazine-თან ბოლო ინტერვიუში მოძრაობისგან დისტანცირებას ცდილობდა. ნილემანის კონტენტი, რომელსაც Ballerina Farm-ის სახელით აქვეყნებს, მის მორმონულ ოჯახს იუტას ფერმაზე ჰომსტედის რომანტიკულ ცხოვრებას უქმნის და სხვა ტრადვაიფ wannabe-ებისთვის შაბლონად იქცა. ის და მისი ქმარი ცხრა შვილს ზრდიან, საქონელსა და ღორებს უვლიან და Instagram-ზე 10 მილიონიანი აუდიტორია აქვთ. “თუ ის, რასაც ვაზიარებ, ხალხს მიაჩნია, რომ ჩვენს სქესს ზიანს აყენებს, მაშინ კარგი, მივიღებ უკუკავშირს,” — თქვა მან.
ჯენი გეიჯი, 52 წლის, ერთ-ერთი პირველი ყოფილი ტრადვაიფ ინფლუენსერი იყო. ის გაიზარდა “ძალიან ტრადიციულ, ძველმოდურ” მორმონულ ოჯახში, არიზონაში. გეიჯი საღვთო წერილის საღამოებზე დადიოდა, ბიბლიის ტექსტებს სწავლობდა და 12 წლის ასაკში ეკლესიის ქალთა პროგრამაში ჩაეწერა, სადაც ასწავლიდნენ ბავშვების მოვლას, მამაკაცის პერანგების დაუთოებას და ტუალეტების წმენდას. მისი თქმით, ეს იყო “ინტენსიური პროგრამა, რომელიც ტრადვაიფის ცხოვრებისთვის უნდა მოემზადებინა”.
18 წლის ასაკში გეიჯი დაინიშნა, მაგრამ ეკლესიის ეპისკოპოსმა უთხრა, რომ ღმერთს სურდა, სხვა მამაკაცთან ყოფილიყო, რომელსაც საბოლოოდ ექვსი კვირის შემდეგ დაქორწინდა. გარედან, მისი 24 წლიანი ქორწინება იდეალურად გამოიყურებოდა — ხუთი შვილის გაზრდა, საჭმლის მომზადება და ქათმების კვება. ის MAGA-ს მიმდევარი იყო; მისი სოციალური მედიის პროფილის ფოტო დონალდ ტრამპის იყო და ტრამპის გამარჯვებით აღფრთოვანებული დარჩა. მაგრამ, როგორც ამბობს, კარს მიღმა ძალადობრივი ქორწინება ჰქონდა, სადაც მუშაობა ან საბანკო ანგარიშის ქონა ეკრძალებოდა. 2018 წელს, როცა ქმარი სექსუალურ მუშაკთან შეხვედრაზე დაიჭირა, დატოვა ქმარი, ეკლესია და პოლიტიკა.
მისი ყოფილი ტრადვაიფ კონტენტი ხშირად ირონიულია: ერთ TikTok-ში, ტრადვაიფობის წლებში გადაღებულ ვიდეოს აქვეყნებს, სადაც აჩვენებს, როგორ ამზადებდა ფუნთუშებს ქმრისთვის, რომელიც სამუშაოდ გრძელ გზაზე მიდიოდა. “ჩემი როლი ასე წარმომიდგენია, როგორც თვითმფრინავში ბორტგამცილებლები ყველაფერს მოგიტანენ და მოგივლიან?” — ამბობს კამერასთან. ახლა ეს ვიდეო “გულისრევას” იწვევს, წერს აღწერაში. მაგრამ უფრო სერიოზული პრობლემაც არსებობს — ფინანსური კრახი, რომელიც ტრად ქალებს ემუქრებათ, როცა ოჯახის შემომტან ქმარს ტოვებენ, რომელსაც მთლიანად აქვს ბიუჯეტის კონტროლი. “ვერ დავაბრუნებ წარსულს და ვერ წავშლი ყველა საშინელებას, რაც გამოვიარე,” — ამბობს გეიჯი ვიდეოზარით არიზონადან. მაგრამ, მისი თქმით, შეუძლია “სხვა ადამიანებს გააფრთხილოს” ტრად ცხოვრების წინააღმდეგ — ის, რაც თავად ძალიან სურდა, ვინმეს გაეკეთებინა მისთვის.
“Ballerina Farm-სთან ბრძოლა არ მაქვს,” — ამბობს გეიჯი. “რადგან [ჰანა ნილემანი] ფინანსურად დაცულია. მე ვიბრძვი იმისთვის, რომ ქალები ფინანსურად დაუცველები არ იყვნენ.” ქორწინების უმეტეს პერიოდში, გეიჯს მხოლოდ კონვერტში დადებული ნაღდი ფული აძლევდნენ სურსათის საყიდლად. “თუ საკმარისი არ იყო, უბრალოდ უკან ვაბრუნებდი პროდუქტებს,” — ამბობს ის. განქორწინების შემდეგ, გეიჯი ამბობს, რომ არაფერი დარჩა. GoFundMe-ით შეაგროვა თანხა განქორწინების ადვოკატისთვის და მეგობრებისა და ოჯახისგან ისესხა, რომ გადარჩენილიყო. ახლა, ახალგაზრდა ქალებს ურჩევს: “შეიყვარეთ, დაქორწინდით, შვილები გააჩინეთ. მაგრამ აუცილებლად გააფორმეთ წინასწარი შეთანხმება, შექმენით მეუღლის ტრასტის ფონდი, დარწმუნდით, რომ პენსია თქვენს სახელზეა.”
ტია ლევინგსი, 52 წლის, ასევე ყოფილი ტრადვაიფია, რომელმაც სოციალური მედიის ინფლუენსერობით და ორი წიგნის ავტორობით კარიერა შექმნა. გეიჯის მსგავსად, ლევინგსიც ახალგაზრდობაში, 19 წლის ასაკში დაქორწინდა, რის შემდეგაც ქმარს სხვადასხვა ადგილას გადაჰყავდა და რამდენიმე ექსტრემისტულ, არაკონფესიურ ფუნდამენტალისტ ქრისტიანულ ჯგუფში იყვნენ. ერთ-ერთი ასეთი იყო Institute in Basic Life Principles, რომელიც ასწავლის, რომ ქმრებს ღმერთისგან მინიჭებული ავტორიტეტი აქვთ ცოლებზე, რომლებიც არ უნდა მუშაობდნენ სახლს გარეთ და “კარგად მოვლილები” უნდა იყვნენ, რათა “ქმრები გაახარონ”. ორგანიზაცია არაერთი ბრალდების ცენტრში აღმოჩნდა — მისი დამფუძნებელი ბილ გოთარდი 2014 წელს სექსუალური ძალადობის ბრალდებების გამო გადადგა. ასევე, Jinger Duggar-მა, ოჯახის წევრმა, რომელიც 00-იანების რეალითი შოუს 19 Kids and Counting-ის ცენტრში იყო, ორგანიზაცია “სექტის მსგავსად” შეაფასა.
სოციალური მედიის გაჩენამდე, 00-იან წლებში, ლევინგსი ბლოგოსფეროში ტრადვაიფ ინფლუენსერების პიონერი იყო. მაშინ, მისი ქმარი ოჯახს “მაღალი კონტროლის მქონე ოჯახური პატრიარქალური სექტაში” გადაიყვანა, როგორც ახლა აღწერს. ბლოგზე წერდა “ლამაზ, ოჯახურ დღეებზე და აჩვენებდა ფოტოებს ქსოვილის პამპერსებზე, ლობიოზე და პურზე”. ამბობს, რომ მაშინ სოციალური მედია რომ ჰქონოდა: “ნამდვილად გამოვიყენებდი იმავე მიზნით — ამ არჩევანის სილამაზის ქება, რომელიც ოჯახისთვის შეგიძლია გააკეთო.”
რეალურად, ლევინგსის ცხოვრება არც სილამაზით, არც ღირსებით გამოირჩეოდა. ამბობს, რომ ქმარი მთელი ქორწინების განმავლობაში ძალადობდა მასზე და, რადგან მთელი ცხოვრება ესმოდა, რომ “განქორწინება ცუდია”, მშობლებს ან ხელისუფლებას დახმარებისთვის მიმართვა ეშინოდა. ერთადერთი, ვისაც მიაჩნდა, რომ შეიძლებოდა მიახლოებოდა, ეკლესიის ლიდერი იყო: “მან მითხრა, რომ უბრალოდ უფრო მეტად უნდა დამემორჩილებინა ქმარი,” — ამბობს ლევინგსი.
ლევინგსი ამბობს, რომ წლების განმავლობაში ქმრის ქცევა “უფრო მეტად ძალადობრივი” გახდა და სულ უფრო მეტად ღელავდა, რომ “ბავშვებს ვასწავლიდი, თითქოს ნორმალურია, როცა კაცები ასე ექცევიან ქალებს.” ასევე ეშინოდა, რომ ოჯახი ძალადობას ვერ გადაურჩებოდა. იცოდა, რომ უნდა წასულიყო, როცა ქმარი ღამით მოულოდნელად სახლიდან გავიდა — მისი აზრით, ოფისიდან იარაღის წამოსაღებად — და ამ დროს ოჯახთან ერთად გაიქცა. ახლა ოთხი შვილის მეურვეა.
ბლოგინგის წლებზე რომ ფიქრობს, ახლა ხედავს, რამდენად გულუბრყვილო იყო. “ვუერთდებით, ვფიქრობთ: ‘ოჰ, ლამაზი ოჯახი გვექნება. ბედნიერი, ტრადიციული ქალები ვიქნებით,’” — ამბობს ლევინგსი. მაგრამ არავინ უთხრა, “რა არის ასევე ტრადიციული მოძრაობის რეალობა: აი, რა ხდება, როცა ბავშვებს არ ვაცრავთ. აი, რა ხდება, როცა განათლებას ვაცილებთ. აი, რა ხდება, თუ ქმარი გცემს და ვერ გამოდიხარ.”
ლევინგსს არასდროს ეგონა, რომ თავის ისტორიას საჯაროდ გაასაჯაროვებდა. მაგრამ შემდეგ შეამჩნია, რომ ტრადვაიფების მოძრაობა დაახლოებით 2015 წელს, როცა ტრამპი პირველად იყრიდა კენჭს, სოციალურ მედიაში პოპულარობას იძენდა. როცა ამერიკელი ქრისტიანული მემარჯვენე ფიგურები ტრამპს მხარს უჭერდნენ, ლევინგსს ახსენდებოდა ქადაგებები, სადაც “ქალების ხმის უფლების, აბორტის, განათლების წართმევაზე, ამერიკის ქრისტიანულ სახელმწიფოდ გადაქცევაზე” საუბრობდნენ. ამბობს: “მაშინვე მივხვდი, რომ ეს ყველასთვის საშიშია. და სწორედ მაშინ გავაცნობიერე, რომ ჩემი გამოცდილება აქაც აქტუალური იქნებოდა.”
გეიჯი და ლევინგსი ამბობენ, რომ მათი ეკლესიები თეთრი სუპრემაცისტული იდეოლოგიის გავრცელებას უწყობდნენ ხელს. ლევინგსი იხსენებს ბავშვობაში ქადაგებას “დიდი ჩანაცვლების” თეორიაზე — რომელიც ცრუ იდეას ავრცელებს, თითქოს ებრაელებისა და დემოკრატების ჯგუფი ცდილობს თეთრი ამერიკელების “ჩანაცვლებას” ფერადკანიანი ადამიანებით. ლევინგსი ამბობს, რომ ასე ასწავლიდნენ: “ამას ისე უნდა ვებრძოლოთ, რომ რაც შეიძლება მეტი თეთრი ბავშვი გავაჩინოთ.” ახლა ორივე კატეგორიულად უარყოფს ამ შეხედულებებს საკუთარ კონტენტში.
სეივარდ დარბი, 2020 წლის წიგნის Sisters in Hate ავტორი, რომელიც აშშ-ში თეთრი ნაციონალისტური მოძრაობების წინა ხაზზე მყოფ ქალებს ეხება, ამბობს, რომ 2016 წელს, როცა წიგნის კვლევა დაიწყო, “ტრადიციული ცხოვრების” პირველი ონლაინ წარმოდგენები “ძალიან აქტიურად ანტიფემინისტებისა და თეთრი ნაციონალისტების მიერ იწევდა”. ეს წარმოშობა წლების განმავლობაში შეიძლება დაიბინდა, მაგრამ “ეს მაინც დნმ-ია ... ასე რომ, მიუხედავად იმისა, რომ დღეს ტრადვაიფი TikTok-ზე შეიძლება არ ამბობს, ‘მე თეთრი ნაციონალისტი ვარ’, შეიძლება ღიად უარყოფდეს კიდეც, მაინც იმ ტენდენციას ეყრდნობა, რომელიც სწორედ იმ სივრციდან წამოვიდა.” ტრადვაიფების ესთეტიკა იდეალურ საშუალებად მიიჩნევა ექსტრემისტული შეხედულებების შეფუთვისთვის, ამბობს დარბი, რადგან “სექსისტური ვარაუდია, რომ ქალები უფრო კეთილები, უფრო რბილები არიან” — ამიტომ ისინი “ამ მემარჯვენე მოძრაობების მისაღებ სახედ” იქცევიან.
ლორენ საუზერნი 19 წლის იყო, როცა 2015 წელს ვირუსული გახდა ვიდეოთი “რატომ არ ვარ ფემინისტი”. ისლამს “დასავლეთისთვის საშიშად” მიიჩნევს და 2018 წელს გაერთიანებულ სამეფოში შესვლა აუკრძალეს მისი ექსტრემისტული შეხედულებების გამო. ბოლო დროს, საუზერნი ტრადვაიფის ცხოვრებისგან, რომელსაც ადრე ქადაგებდა, დისტანცირდა. 2023 წელს ქმარს გაეყარა. ახლა 31 წლის, გასულ წელს თვითგამოცემით გამოაქვეყნა მემუარები This Is Not Real Life, სადაც დეტალურად აღწერა, როგორ მოუწია სექსუალური ძალადობის შესახებ შეხედულებების გადახედვა (ერთხელ ვანკუვერის ფემინისტურ აქციაზე პლაკატით გამოვიდა: “დასავლეთში არ არსებობს გაუპატიურების კულტურა”), მას შემდეგ, რაც, მისი თქმით, ონლაინ მისოგინისტმა ენდრიუ ტეიტმა მასზე სექსუალურად იძალადა. (ტეიტი ამ ბრალდებას უარყოფს.)
“შენ მოძრაობის სიმბოლო ან ინსტრუმენტი ხარ, რაც ალბათ ყველას, კაცებსაც და ქალებსაც, ემართებათ, მაგრამ ქალებს მემარჯვენე სივრცეში გაცილებით მაღალი მორალური სტანდარტები აქვთ,” — ამბობს საუზერნი. ახლა ტრადვაიფების მოძრაობას ცოცხალი როლური თამაშის თამაშს ადარებს — ინტერნეტის პროდუქტს, რომელიც “რეალური ცხოვრების სირთულეებისგან გაქცევაა”. მაშინაც კი, როცა ქმარი რამდენიმე დღე არ უნახავს, რადგან გაბრაზებული წავიდა: “პარმეზანის ქათამს ვამზადებდი, Instagram-ზე ვიღებდი და ვამბობდი, ‘კარგი ცოლი ვარ, აი ჩემი ღვეზელები, მიყვარს ქორწინება, დედობა ძალიან დამაკმაყოფილებელია,’ რადგან ეს იყო ის, რაც მინდოდა, რომ ჩემი რეალობა ყოფილიყო,” და რასაც “ვფიქრობდი, რომ უნდა ვქადაგებდი”.
გეიჯისა და ლევინგსისგან განსხვავებით, საუზერნი კვლავ “ტრადიციულ, ძველმოდურ კონსერვატიზმში” სჯერა და ფემინისტად თავის წოდებას ერიდება. ასევე, არ თვლის საჭიროდ, რომ ბოდიში მოიხადოს წარსული სიტყვებისა და ქმედებების გამო: “წარსულს ვერ შევცვლი, ვერ მივცემ საკუთარ თავს იმ ინფორმაციას, რაც ახალგაზრდობაში არ მქონდა,” — ამბობს ის. “შემიძლია მხოლოდ სიმართლე ვთქვა.”
ლევინგსი იმედიანად უყურებს ტრადვაიფების ტენდენციის აშკარა დასასრულს. “ისევე, როგორც ძალიან სწრაფად გავრცელდა ონლაინ, ასევე სწრაფად ინგრევა ონლაინ,” — ამბობს ის. “ამ დაჩქარებულ ტემპში რაღაცის სწავლაა შესაძლებელი: ცხოვრების ციკლს არც კი ეყო ენერგია, რომ ბავშვების პირველი ტალღის ბავშვობა გადაეტანა.” მიუხედავად იმისა, რომ ამბობს, ბევრი დანაშაული აწევს “იმაში, რომ საკუთარ ისტორიაში თანამონაწილე იყო”, შეუძლია აღიაროს, რომ მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები “დახურული არჩევანი” იყო, ინფორმაციის შეზღუდული ხელმისაწვდომობის გამო. “გლოვა ამ ყველაფრის დიდი ნაწილია,” — დასძენს ის. “ის ახალგაზრდული წლები აღარ დაბრუნდება. შვილებთან დაშვებული შეცდომების გამოსწორებაც აღარ შეგიძლია.” მაგრამ ამაყობს, რომ ყოფილი ტრადვაიფების მოძრაობის ნაწილი გახდა. “ნამდვილი ცხოვრებისეული გამოცდილება რომ მქონოდა, 19 წლის ასაკში სხვანაირად ავირჩევდი,” — ამბობს ის. “მართლა უნდა მოვუსმინოთ იმ ქალებს, ვინც ეს გზა უკვე გაიარეს.”
