2025 წელს საქართველოს საჰაერო სივრცეში სატრანზიტო ფრენების რაოდენობა გაიზარდა, თუმცა მათგან მიღებული შემოსავალი თითქმის 30 მილიონი ლარით შემცირდა. მიზეზი საჰაერო ნავიგაციის მომსახურების გაიაფებაა. რამდენს იხდის ერთი თვითმფრინავი საქართველოს ცის გამოყენებისთვის და რა შემოსავალს იღებს ქვეყანა ავიამიმოსვლიდან?
„საქაერონავიგაციის“ ფინანსური მონაცემების მიხედვით, 2025 წელს საქართველოს საჰაერო სივრცეში 302 416 სატრანზიტო ფრენა შესრულდა, რაც დღეში საშუალოდ 828 გადაფრენას ნიშნავს. 2024 წელს ეს მაჩვენებელი 295 527 იყო. შესაბამისად, ერთ წელიწადში ფრენების რაოდენობა 2.3%-ით გაიზარდა.
მიუხედავად გაზრდილი ავიამიმოსვლისა, საქართველოს საჰაერო სივრცის გამოყენებიდან მიღებული შემოსავალი მნიშვნელოვნად შემცირდა. თუ 2024 წელს მარშრუტის სააერნაოსნო მომსახურებამ კომპანიას 120.8 მილიონი ლარი მოუტანა, 2025 წელს შემოსავალი 91 მილიონ ლარამდე ჩამოვიდა. სხვაობა თითქმის 30 მილიონი ლარია, რაც 24.7%-იან შემცირებას ნიშნავს.
2025 წელს ერთი ანაზღაურებადი სატრანზიტო ფრენიდან მიღებული საშუალო შემოსავალი 301 ლარი იყო, მაშინ როდესაც 2024 წელს ეს მაჩვენებელი 409 ლარს შეადგენდა. შესაბამისად, თითოეული გადაფრენიდან მიღებული საშუალო თანხა დაახლოებით 26%-ით შემცირდა.
აღსანიშნავია, რომ 301 ლარი ფიქსირებული გადასახადი არ არის. კონკრეტული ფრენის საფასური დამოკიდებულია იმაზე, რა მანძილს გადის თვითმფრინავი საქართველოს საჰაერო სივრცეში და როგორია მისი მაქსიმალური ასაფრენი მასა.
შემოსავლის შემცირების ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი მომსახურების ტარიფის ცვლილებაა. 2024 წელს მარშრუტის სააერნაოსნო მომსახურების ერთეულის განაკვეთი 66.25 ლარს შეადგენდა, 2025 წელს კი 51.09 ლარამდე შემცირდა. ეს 22.9%-იანი კლებაა.
ამასთან, ანაზღაურებადი გადაფრენების რაოდენობა 295 136-დან 301 960-მდე გაიზარდა. გამოდის, რომ კომპანიამ უფრო მეტ თვითმფრინავს გაუწია მომსახურება, მაგრამ თითოეული გადაფრენიდან საშუალოდ ნაკლები თანხა მიიღო.
გამოქვეყნებული ფინანსური მონაცემებიდან არ იკვეთება, კონკრეტულად რა გარემოებებმა განაპირობა ტარიფის შემცირების გადაწყვეტილება.
განსხვავებული ვითარებაა საქართველოს აეროპორტებში. 2025 წელს დაფიქსირდა 73 357 აფრენა-დაფრენის ოპერაცია, რაც დღეში საშუალოდ 201-ს შეადგენს. 2024 წელს ეს მაჩვენებელი 64 731 იყო. შესაბამისად, ზრდამ 13.3% შეადგინა.
გაზრდილმა ავიამიმოსვლამ ტერმინალური სააერნაოსნო მომსახურებიდან მიღებულ შემოსავალზეც დადებითად იმოქმედა.
2025 წელს ამ მიმართულებით „საქაერონავიგაციამ“ 71.2 მილიონი ლარი მიიღო, რაც წინა წელთან შედარებით 42.2%-ით მეტია.
ამავე პერიოდში ტერმინალური მომსახურების ერთეულების რაოდენობა 21.7%-ით გაიზარდა, ხოლო ერთეულის საშუალო შემოსავალი 1 457 ლარიდან 1 489 ლარამდე ავიდა.
2026 წელს საქართველოს საჰაერო სივრცის დატვირთვაზე შესაძლოა დამატებით გავლენას ახდენდეს ახლო აღმოსავლეთში განვითარებული სამხედრო მოვლენები.
28 თებერვალს ირანში დაწყებული სამხედრო მოქმედებების შემდეგ რეგიონში საჰაერო სივრცეების დახურვამ და შეზღუდვებმა საერთაშორისო ავიაკომპანიები ალტერნატიული მარშრუტების მოძიების აუცილებლობის წინაშე დააყენა.
ამ ვითარებაში საქართველო, თავისი გეოგრაფიული მდებარეობიდან გამომდინარე, შესაძლოა ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სატრანზიტო მიმართულება იყოს ევროპასა და აზიას შორის ფრენებისთვის.
თუმცა, რამდენად გაიზარდა საქართველოს თავზე შესრულებული გადაფრენების რაოდენობა 2026 წელს და რა დამატებითი შემოსავალი მიიღო ქვეყანამ, ამის დასადგენად შესაბამისი პერიოდის ოფიციალური მონაცემებია საჭირო.
2025 წელს კომპანიის ჯამურმა შემოსავალმა 162.8 მილიონი ლარი შეადგინა, რაც წინა წელთან შედარებით 5.1%-ით ნაკლებია.
შემოსავლების ძირითადი ნაწილი, 91 მილიონი ლარი, მარშრუტის სააერნაოსნო მომსახურებაზე მოდიოდა. ტერმინალური მომსახურებიდან მიღებული თანხა 71.2 მილიონ ლარს შეადგენდა, სხვა შემოსავლები კი 584 ათასი ლარი იყო.
ამრიგად, 2025 წლის მონაცემები აჩვენებს, რომ საჰაერო მოძრაობის ზრდა ავტომატურად არ ნიშნავს შემოსავლების მატებას. მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს ცით უფრო მეტმა თვითმფრინავმა ისარგებლა და აეროპორტებშიც ფრენების რაოდენობა გაიზარდა, მარშრუტის მომსახურების ტარიფის შემცირებამ კომპანიის ჯამურ შემოსავალზე უარყოფითად იმოქმედა.
