ლიბიის უმაღლესმა რელიგიურმა ორგანომ, დარ ალ-იფთამ, გამოსცა ფეტვა, რომელიც მუსლიმებს უკრძალავს Nike-ის ლოგოთი დამშვენებული ტანსაცმლის ყიდვას, გაყიდვას ან ტარებას.
ტრიპოლიში დაფუძნებული ინსტიტუტის გადაწყვეტილებაში აღნიშნულია, რომ ამერიკული სპორტული ტანსაცმლის გიგანტი Nike სახელი ეწოდა ბერძენი გამარჯვების ქალღმერთის პატივსაცემად, ხოლო მისი ცნობილი „სვუშის“ ლოგო სწორედ ამ ქალღმერთის ფრთებით არის შთაგონებული.
ფეტვაში ნათქვამია, რომ ლოგოთი დამშვენებული ტანსაცმლის ტარება ნიშნავს სიმბოლოების პოპულარიზაციას, რომლებიც „მრავალღმერთიანობასთან“ ანუ ერთზე მეტი ღვთაების თაყვანისცემასთან ასოცირდება.
ლიბიაში მდებარეობს უძველესი ბერძნული ქალაქი კირენა, სადაც არქეოლოგიური ნაშთებს შორის არის ამავე სახელწოდების ბერძენი ქალღმერთის ქანდაკებაც.
რელიგიურმა კომიტეტმა Nike ასევე დაადანაშაულა ისრაელის მხარდაჭერაში და მოუწოდა ბოიკოტი გამოუცხადონ იმ კომპანიებს, რომლებიც ამ ქვეყანას უჭერენ მხარს.
ფეტვაში მითითებულია მისი კვლევისა და შარიათის საკითხთა საბჭოს მიერ 2023 წლის 5 ნოემბერს გამოქვეყნებულ განცხადებაზე, სადაც მუსლიმებს მოუწოდებდნენ ბოიკოტი გამოუცხადონ დასავლურ კომპანიებს, რომლებიც, მათი შეფასებით, ისრაელს უჭერენ მხარს ღაზაში მიმდინარე ომის დროს.
ფეტვა წარმოადგენს რელიგიურ მოსაზრებას ისლამური სამართლის საკითხზე. მას ხელი მოაწერა ლიბიის უზენაესმა მუფთიმ, სადიქ ალ-ღარიანიმ.
BBC-მ კომენტარისთვის Nike-საც მიმართა.
დარ ალ-იფთა გავლენიანი რელიგიური ინსტიტუტია, რომელიც ტრიპოლიში, დასავლეთ ლიბიაში მდებარეობს. ქვეყანა პოლიტიკურად გაყოფილია: აღმოსავლეთსა და დასავლეთში ერთმანეთის კონკურენტი ხელისუფლებები და ინსტიტუტები მოქმედებენ მას შემდეგ, რაც 2011 წელს მრავალწლიანი ლიდერი მუამარ კადაფი დაამხეს.
მიუხედავად იმისა, რომ მისი რელიგიური გადაწყვეტილებები საზოგადოებაში მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს, ისინი სავალდებულო სამთავრობო ბრძანებებს ან სამართლებრივ ძალას ყოველთვის არ ატარებს.
გასულ წელს დარ ალ-იფთამ აკრძალა ფრანგული ძვირფასი სამკაულების სახლის Van Cleef & Arpels-ის ლოგოთი დამშვენებული სამკაულებისა და საათების ტარება, რადგან მისი ოთხფოთლიანი სამყურა ქრისტიანულ რწმენებსა და იღბლის ძიებასთან ასოცირდება, რაც, ინსტიტუტის განმარტებით, ისლამურ სწავლებებს ეწინააღმდეგება.
უახლესი ფეტვა არ გულისხმობს Nike-ის პროდუქციის სახელმწიფო დონეზე აკრძალვას და არც იმ ადამიანებისთვის განსაზღვრავს სანქციებს, ვინც ამ ბრენდის ტანსაცმელს მაინც იყიდის ან ატარებს.
სოციალურ ქსელებში რეაქციები განსხვავებული იყო: ნაწილი მომხმარებლებისა გადაწყვეტილებას მიესალმა, სხვებმა კი მისი მნიშვნელობა ეჭვქვეშ დააყენეს, ზოგმა კი ირონიულად ან უფრო მნიშვნელოვანი პრობლემებისგან ყურადღების გადატანის მცდელობად შეაფასა.
ფეტვა გამოქვეყნდა იმ ფონზე, როდესაც ლიბიაში საზოგადოებრივ ცხოვრებაში რელიგიური კონსერვატიზმის ზრდაზე ფართო დებატები მიმდინარეობს.
2025 წელს ლიბიის აღმოსავლეთის ხელისუფლებამ რეპ მუსიკაზე, თეატრსა და საცეკვაო წარმოდგენებზე შეზღუდვები დააწესა, მიზეზად კი ის დაასახელა, რომ ზოგიერთი ტექსტი და წარმოდგენა საზოგადოებრივ მორალსა და ისლამურ ღირებულებებს არღვევს.
შემდგომში ეს ზომები დასავლეთ ლიბიაზეც გავრცელდა.
დარ ალ-იფთამ წარსულშიც არაერთხელ გამოსცა მუსიკის წინააღმდეგ მიმართული რელიგიური გადაწყვეტილებები, თუმცა არ არსებობს მკაფიო მტკიცებულება, რომ ის უშუალოდ მონაწილეობდა წარმოდგენების შეზღუდვაში.
Nike-ს ლიბიაში ოფიციალური მაღაზია არ აქვს, თუმცა Nike-ის ბრენდირებული პროდუქცია ადგილობრივ სპორტული ტანსაცმლის მაღაზიებში მაინც იყიდება.
სპორტული ტანსაცმლის ბრენდები, როგორიცაა Nike და Adidas, მთელ ჩრდილოეთ აფრიკაში პოპულარულია.
ლიბიაში, ისევე როგორც რეგიონის სხვა ქვეყნებში, ადგილობრივ ბაზრებზე ასევე ფართოდ იყიდება ცნობილი სპორტული ბრენდების ყალბი ვერსიები.
მეტი სიახლე აფრიკის კონტინენტიდან იხილეთ BBCAfrica.com-ზე.
გამოგვყევით Twitter-ზე @BBCAfrica, Facebook-ზე BBC Africa ან Instagram-ზე bbcafrica
