აშშ-ის შუალედურმა არჩევნებმა ისტორიული წარმომადგენლების მთელი რიგი მოიტანა – ქვეყნის პირველი მუსლიმი სენატორიდან დაწყებული, პირველი შავკანიანი ქალი გუბერნატორით დასრულებული – თუმცა ყველაზე მნიშვნელოვანი მიღწევები სწორედ ამერიკელი აბორიგენი ქალებისთვის დაფიქსირდა.

სამშაბათს, ამომრჩევლებმა პირველად აირჩიეს ამერიკელი აბორიგენი ქალი გუბერნატორი, სენატორი და ორი ტომის ლიდერი. ქვეყნის მასშტაბით, ნოემბრის შუალედურ არჩევნებში, Advance Native Political Leadership-ისა და ICT-ს ცნობით, სულ მცირე 75 ამერიკელი აბორიგენი ქალი, არაბინარული ან Two Spirit კანდიდატი აირჩიეს.

დებ ჰაალანდი, ლაგუნა პუებლოს წარმომადგენელი და ჯო ბაიდენის ყოფილი შინაგან საქმეთა მდივანი, ნიუ-მექსიკოს შტატს უხელმძღვანელებს. პეგი ფლანაგანი, ოჯიბვეების უაით ერთის ტომის წევრი და მინესოტის მოქმედი ვიცე-გუბერნატორი, შტატს აშშ-ის სენატში წარადგენს. კრისტალინ კერლი ნავახოს ერთ-ერთი უდიდესი ტომის პირველი ქალი ლიდერი გახდება. ტინა აბრამსი კი დასავლეთ ნიუ-იორკის სენეკას ტომს უხელმძღვანელებს და ასევე იქნება პირველი ქალი ლიდერი შტატის უდიდესი ტომის თანამედროვე ისტორიაში.

მერი პელტოლა, რომელიც იუპიკია, შესაძლოა ფლანაგანს შეუერთდეს როგორც კიდევ ერთი პირველი აბორიგენი ქალი აშშ-ის სენატში, თუ ალასკაში მისი ჯერ კიდევ გადაუწყვეტელი რბოლის შედეგები ამის საშუალებას მისცემს.

„ეს არის სეისმური ძვრა, რომელიც ჩვენს საზოგადოებებში ხდება,“ – განუცხადა ასოშიეიტედ პრესს ჯორდან ჯეიმს ჰარვილმა, ჩეროკების ტომის წარმომადგენელმა და Advance Native Political Leadership-ის სტრატეგმა.

მიუხედავად იმისა, რომ ამერიკელმა აბორიგენებმა ბოლო წლებში პოლიტიკურ ძალაუფლებაში მნიშვნელოვანი წინსვლა განიცადეს, აქამდე მისასვლელი გზა გრძელი იყო. ამერიკელ აბორიგენებს მთელი შეერთებული შტატების მასშტაბით ხმის მიცემის უფლება მხოლოდ 1960-იანი წლებიდან აქვთ. 1985 წელს ვილმა მენქილერი გახდა პირველი ქალი, რომელიც ჩეროკების ტომის მთავარი ბელადის პოსტზე აირჩიეს.

2018 წელს, ჰაალანდი და შარის დევიდსი, ჰო-ჩუნკის ტომის წევრი, პირველი ქალები გახდნენ, რომლებიც კონგრესში აირჩიეს, როდესაც წარმომადგენელთა პალატაში ადგილები მოიპოვეს პროგრესული ახალბედა კანონმდებლების ტალღასთან ერთად, რომელთა შორის იყვნენ ალექსანდრია ოკასიო-კორტესი, ილჰან ომარი და რაშიდა ტლაიბი. დევიდსი გასულ კვირას კანზასში მარტივად აირჩიეს კონგრესში მეხუთე ვადით.

„პირველი რამ, რამაც [არჩევნებში მონაწილეობა] რეალურად შესაძლებლად გამხადა, იყო დებ ჰაალანდის და შარის დევიდსის ეროვნული დონეზე ხილვა,“ – განუცხადა Guardian-ს ნიუ-მექსიკოს შტატის სენატორმა ანჯელ ჩარლიმ, რომელიც ლაგუნა/ზუნი/დინეა, და 2024 წელს შტატის პოლიტიკაში შესვლის გადაწყვეტილებაზე ისაუბრა.

2020 წელს, როდესაც არიზონაში ნავახოსა და ჰოპის რეზერვაციებიდან ამომრჩეველთა მასიური აქტივობამ ტრადიციულად რესპუბლიკური შტატი ბაიდენის სასარგებლოდ გადააწონა, მან ჰაალანდი შინაგან საქმეთა დეპარტამენტის ხელმძღვანელად დანიშნა, რითაც ის გახდა პირველი აბორიგენი მინისტრი აშშ-ის მთავრობაში.

იმავე წელს, ივეტ ჰერელი, რომელიც ჩეროკია, გახდა პირველი რესპუბლიკელი აბორიგენი ქალი, რომელიც კონგრესში აირჩიეს. მან 2021-2023 წლებში იმსახურა.

ამ საარჩევნო ციკლში, რეკორდული რაოდენობის – 363 აბორიგენი კანდიდატი იყრიდა კენჭს ადგილობრივ, შტატურ და ფედერალურ არჩევნებში ქვეყნის მასშტაბით – მათგან სულ მცირე 180-მა მოიგო საკუთარი რბოლა. მათ შორის იყო კლერ ვალდესიც, ისლეტა დელ სურ პუებლოს წარმომადგენელი და ნიუ-იორკელი დემოკრატი, რომელიც დევიდსს შეუერთდება აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატაში.

სენატში 237-წლიან ისტორიაში მხოლოდ ოთხმა აბორიგენმა კაცმა წარმოადგინა საკუთარი შტატი, თუმცა ფლანაგანი პირველი აბორიგენი ქალი იქნება, რომელიც იანვრიდან სენატს შეუერთდება.

საკუთარ გამარჯვების წვეულებაზე, მინესოტის სენტ-პოლში, ფლანაგანმა მხარდამჭერებს უთხრა: „აშშ-ის სენატში ვერ ვიქნებოდი აბორიგენი ქალების გარეშე. ვერც იმ სახით, როგორც დღეს ვარ, აბორიგენი ქალების გარეშე ვიარსებებდი.“

ჰაალანდისთვის, არჩევნების ისტორიული მნიშვნელობა არ რჩება შეუმჩნეველი – თუმცა დაძაბული კამპანიის ბოლო კვირებში Guardian-ს უთხრა, რომ ზოგჯერ ავიწყდება, რომ ისტორიულ ზღვარზე დგას.

„ზოგჯერ მავიწყდება, რომ პირველი აბორიგენი ქალი ვიქნები. შტატური კამპანიის ქარცეცხლში ვართ, ძალიან დატვირთულები ვართ და ვცდილობთ ყველგან ერთდროულად ვიყოთ,“ – თქვა მან ბოლო ინტერვიუში. „მაგრამ ვაცნობიერებ, რომ ზოგი ადამიანისთვის, ვინც გრძნობს, რომ არასდროს ჰყოლია წარმომადგენელი – მართლა მადლობელი ვარ, რომ ეს შესაძლებლობა მაქვს... უბრალოდ იმედი მაქვს, რომ შევძლებ ვაჩვენო ხალხს, რომ შრომა ისევ რაღაცას ნიშნავს. რომ ნებისმიერს შეუძლია იყოს ლიდერი, მიუხედავად იმისა, საიდან მოდიხარ ან რამდენი ფული გაქვს ან არ გაქვს.“

2023 წელს, ნიუ-მექსიკო გახდა პირველი და ერთადერთი შტატი ქვეყანაში, რომელმაც განახლებული აბორიგენთა საარჩევნო უფლებების აქტი მიიღო, რაც ტომებს მეტ შესაძლებლობას აძლევს საარჩევნო უბნების განსაზღვრასა და საარჩევნო ოლქების გადანაწილებაში.

ნავახოს ტომისთვის, რომელიც გეოგრაფიულად უდიდესია – დაახლოებით 27,000 კვადრატულ მილზეა გადაჭიმული ნიუ-მექსიკოს, არიზონასა და იუტას ნაწილებში – კერლის გამარჯვება სამშაბათს გამართულ ტომის არჩევნებში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო. კერლი ამჟამად ნავახოს ტომის საბჭოს სპიკერია და 2022 წელს გახდა პირველი ქალი, ვინც ეს პოზიცია დაიკავა.

„ქალებს ორჯერ ან სამჯერ მეტად გვიწევს შრომა, განსაკუთრებით ნავახოს პოლიტიკაში,“ – განუცხადა მან AP-ს და დაამატა, რომ კამპანიის დროს სექსისტურ რიტორიკასაც შეხვდა. „ეს გამარჯვება ყველა ნავახო ქალისთვისაა.“

„დავმდაბლდი,“ – განაცხადა აბრამსმა, სენეკას ტომის არჩეულმა პრეზიდენტმა, გამარჯვების შემდეგ. „დღეს, ბოლოს და ბოლოს, ქალი უხელმძღვანელებს ჩვენს ტომს პრეზიდენტის რანგში. ეს მომენტი შთაგონებულია ძლიერი სენეკა ქალების თაობებით, რომლებიც ჩემამდე იყვნენ, და იმედი მაქვს, შთაგონებას მისცემს მომავალ სენეკა ქალებსაც.“