ვინ ჩამოაყალიბებს ახალ ზელანდიაში მომავალ მთავრობას, ჯერ კიდევ გაურკვეველია მას შემდეგ, რაც ქვეყანაში შაბათს ეროვნული არჩევნები გაიმართა, ხოლო საბოლოო შედეგები რამდენიმე კვირაში გახდება ცნობილი.
ეს ბოლო წლების ყველაზე დაძაბული არჩევნებია, სადაც მმართველი ნაციონალური პარტია და ოპოზიციური ლეიბორისტული პარტია პარტიული ხმების მიხედვით თითქმის თანაბრად არიან.
მანდატების მიხედვით, კონსერვატიული კოალიცია ნაციონალების ხელმძღვანელობით, რომელშიც ACT პარტია და NZ First შედიან, სავარაუდოდ, ჯამში 67 მანდატს მოიპოვებს — რაც მათ უმცირესობით, მხოლოდ ერთი მანდატით აძლევს უპირატესობას.
სხვა კოალიციების შესაძლებლობებზე საუბრის ფონზე, პარტიების ლიდერები კომენტარებისგან თავს იკავებენ და აცხადებენ, რომ საბოლოო შედეგებს დაელოდებიან, სანამ ოფიციალურ მოლაპარაკებებს დაიწყებენ.
როგორც ვიქტორია ველინგტონის უნივერსიტეტის უფროსმა მკვლევარმა მაქს რაშბრუკმა BBC-ს განუცხადა, პოლიტიკური სპექტრის ორივე მხარეს მთავარი პარტიები „სავარაუდოდ უკმაყოფილოები არიან თავიანთი კამპანიებით“.
ოპოზიციურმა ლეიბორისტულმა პარტიამ, რომელსაც კრის ჰიპკინსი ხელმძღვანელობს, საარჩევნო კამპანია ჩაატარა, რომელმაც „როგორც ჩანს, ამომრჩეველთა მცირე ნაწილი შთააგონა“, მიუხედავად იმისა, რომ მისი ოპონენტი იყო კრისტოფერ ლაქსონი — „ისტორიულად არაპოპულარული პრემიერ-მინისტრი“, აღნიშნა რაშბრუკმა.
მეორე მხრივ, მისი თქმით, მმართველმა ნაციონალურმა პარტიამაც „ვერ შეძლო ენთუზიაზმის გაღვივება“, მიუხედავად იმისა, რომ „უნდა ყოფილიყო უსაფრთხოდ“, რადგან ქვეყანაში ბოლო 50 წელზე მეტია ერთვადიანი მთავრობა არ ყოფილა.
არჩევნებმა ნაციონალებს მძიმე დარტყმა მიაყენა, რადგან პარტიამ დაკარგა თავისი ყველაზე გამოცდილი დეპუტატები, მათ შორის ფინანსთა მინისტრი ნიკოლა უილისი, იუსტიციის მინისტრი პოლ გოლდსმიტი, ტრანსპორტის მინისტრი კრის ბიშოპი და პარლამენტის სპიკერი ჯერი ბრაუნლი.
ACT პარტიის ლიდერმა დევიდ სეიმორმა ფინანსთა მინისტრის პორტფელით დაინტერესება გამოთქვა და გამოცემა Stuff-ს განუცხადა, რომ ნაციონალურმა პარტიამ ამომრჩევლის გზავნილი უნდა აღიაროს და კოალიციის პარტნიორებს უფრო დიდი როლი მისცეს.
„მთავრობა ძლივს გადარჩა, ახლა კი ყველა ნაბიჯში საუკეთესო უნდა აჩვენოს,“ — განაცხადა მან.
არჩევნების ღამის მთავარი გამარჯვებულები „უფრო რადიკალური მცირე პარტიები“ იყვნენ, აღნიშნა რაშბრუკმა.
მემარცხენე მწვანეებმა და მემარჯვენე ლიბერტარიანულმა ACT პარტიამ ორივემ რეკორდული შედეგები აჩვენეს, ხოლო ცენტრისტულმა Opportunity პარტიამ, რომელიც ახლად ჩამოყალიბებულია, მოულოდნელი წარმატება მოიპოვა. წარსულში სამჯერ ვერ მოახერხა პარლამენტში შესვლა, ახლა კი სავარაუდოდ შვიდ მანდატს მიიღებს.
Opportunity-ს ახალარჩეული დეპუტატები, მათ შორის ლიდერი ჩიულეი ვონგი, ორშაბათ დილით ახალ ზელანდიაში პარლამენტში მივიდნენ, რათა, როგორც ვონგმა თქვა, „ინტეგრაციის კვირა“ დაეწყოთ.
Opportunity, რომელმაც ტრადიციული პოლიტიკური დაყოფები უარყო, აცხადებს, რომ მზად არის კოალიცია ორივე მთავარ პარტიასთან შექმნას.
თუმცა, რომელ კოალიციაშიც არ უნდა შევიდნენ, მათ „მართლა უნდა ჰქონდეთ კომფორტის განცდა იმ მიმართულებით, რომელსაც მთავრობა აირჩევს“, — განუცხადა ვონგმა ჟურნალისტებს ორშაბათს.
ვონგის თქმით, მიუხედავად იმისა, რომ მას მიუღია მილოცვები ლეიბორისტების ჰიპკინსისგან და მწვანეების ქლოე სვარბრიკისგან, კოალიციებზე საუბარი ჯერ არ ჰქონიათ.
ლაქსონმა, რომელმაც ადრე გამორიცხა Opportunity-სთან თანამშრომლობა, ორშაბათს საზოგადოებრივ მაუწყებელ RNZ-ს განუცხადა, რომ „მალე“ სურს ვონგთან საუბარი.
ჯერ კიდევ მიმდინარეობს თითქმის 400,000 „სპეციალური ხმის“ დათვლა, რომელშიც შედის საზღვარგარეთ მყოფი ამომრჩევლებისა და საკუთარი ოლქის გარეთ მყოფი პირების ხმები.
ეს ხმები საერთო რაოდენობის 14%-ს შეადგენს და, სავარაუდოდ, საბოლოო დათვლაში მნიშვნელოვანი იქნება.
„ისინი, როგორც წესი, მემარცხენეებად მიიჩნევიან, რადგან სპეციალურ ხმებს უმეტესად ახალგაზრდა და ქირით მცხოვრები ადამიანები აძლევენ — შესაბამისად, უფრო ხშირად ცხოვრობენ თავიანთი ოლქის გარეთ,“ — განუცხადა BBC-ს პოლიტიკის უფროსმა ლექტორმა კლერ ტიმპერლიმ საარჩევნო ღამეს.
„სავარაუდოა, რომ საზღვარგარეთული ხმები ამჯერად უფრო მეტად იქნება განწყობილი არსებული კოალიციის წინააღმდეგ, რადგან ბოლო დროს სულ უფრო მეტი ახალზელანდიელი ტოვებს ქვეყანას ცხოვრების ხარჯების ზრდის გამო.“
ეკონომიკური სტაგნაციისა და რთული შრომითი ბაზრის პირობებში, რეკორდული რაოდენობის ახალზელანდიელები ტოვებენ ქვეყანას უკეთესი კარიერული შესაძლებლობების საძიებლად. გასული წლის აგვისტომდე ქვეყნიდან 114,000-ზე მეტი ადამიანი წავიდა.
ახალგაზრდებმა, რომლებმაც BBC-მ არჩევნებამდე გამოკითხა, განაცხადეს, რომ „დაღლილები“ და „ცინიკურები“ არიან მომავლის მიმართ — რაც ასახავს ქვეყანაში არსებულ ზოგად პესიმისტურ განწყობას, როგორც გამოკითხვები აჩვენებს.
„ახალ ზელანდიაში, როგორც სხვაგან, პოლიტიკა იშლება. მაგრამ საბოლოოდ რომელი პარტიები მიიღებენ სარგებელს, ჯერჯერობით გაურკვეველია,“ — ამბობს რაშბრუკი.
საბოლოო საარჩევნო შედეგები 27 ნოემბერს გახდება ცნობილი, ხოლო დეპუტატების ოფიციალური დამტკიცება 3 დეკემბერს იგეგმება.
