
მოლაპარაკებები გაეროს კლიმატის სამიტზე COP31 თურქეთში ჩიხში შევიდა და მთელი ღამე გაგრძელდა, რადგან ქვეყნებს კვლავ ვერ მოახერხეს ახალი გლობალური კლიმატის შეთანხმების მიღწევა.
პარასკევს, გვიან საღამოს, საფრანგეთისა და პანამის ხელმძღვანელობით რამდენიმე ქვეყანამ გააპროტესტა შეთანხმების პროექტი, რომელშიც არ იყო ნახსენები მსოფლიოს მიერ წიაღისეული საწვავის მოხმარების შემცირება.
ამას გარდა, აფრიკის ჯგუფი ცდილობს მიიღოს ვალდებულებები ადაპტაციისთვის მეტი დაფინანსების შესახებ და აცხადებენ, რომ COP-ზე "მათხოვრობისთვის" არ ჩამოსულან.
შაბათს მოსალოდნელია ახალი და შესაძლოა საბოლოო შეთანხმების გამოქვეყნება.
კუნძულოვანი სახელმწიფოების, პანამისა და ევროკავშირის ძლიერი წარმომადგენლობის მქონე ქვეყნების — ესპანეთის, საფრანგეთის, ბელგიის, შვედეთისა და ფინეთის — მინისტრებმა განაცხადეს, რომ ისინი ცდილობენ საბოლოო შეთანხმებაში დაბრუნდეს ვალდებულება ნავთობის, გაზისა და ქვანახშირის ეტაპობრივად შეწყვეტაზე, მას შემდეგ რაც წიაღისეული საწვავის მწარმოებლები, საუდის არაბეთის ხელმძღვანელობით, მის ამოღებას ცდილობდნენ.
"მიუღებელია, რომ COP-ს ან საბოლოო გადაწყვეტილებას არც კი ახსენებდეს წიაღისეულ საწვავებს და ჩვენ ამას არ შევეგუებით," — განაცხადა პანამის გარემოს დაცვის მინისტრმა ხუან კარლოს ნავარომ.
მისი სიტყვები გაიმეორა საფრანგეთის ეკოლოგიური ტრანზიციის მინისტრმა მონიკ ბარბუმ.
მან ტექსტში ნახსენებ ნახშირბადის დაჭერის, გამოყენებისა და შენახვის ტექნოლოგიებზე გაამახვილა ყურადღება — ეს ტექნოლოგია გამოყოფილ ემისიებს მიწისქვეშ ინახავს — და აღნიშნა, რომ ეს სხვა ქვეყნებისთვის ნავთობისა და გაზის წვის გაგრძელების ლიცენზიაა.
"ჩვენ ვერ ვეტყვით მსოფლიოს, რომ ვუახლოვდებით ტემპერატურის 1.5 გრადუსიან ზრდას და ამავდროულად ვაგრძელებთ საქმიანობას ისე, თითქოს არაფერი ხდება," — განაცხადა მონიკ ბარბუმ.
პირველად COP-ის ისტორიაში, შეთანხმება — რომელიც ოფიციალურად ცნობილია როგორც ანტალიის აქორდი — აღიარებს, რომ გლობალური ტემპერატურის ზრდის 1.5°C-ით შეზღუდვის მიზანი ვერ შესრულდა.
მსოფლიო შედის ე.წ. "გადაჭარბების" პერიოდში.
ამ ზღვარს მიღმა, მეცნიერები აფრთხილებენ, რომ მილიონობით ადამიანი კიდევ უფრო მეტად დაექვემდებარება ზღვის დონის მატებასა და ექსტრემალურ სიცხეს.
BBC-ს ინფორმაციით, ევროკავშირის რამდენიმე სხვა ქვეყანასაც შესთავაზეს აჯანყებაში ჩართვა, თუმცა მათ უარი თქვეს, რადგან ეს მოლაპარაკებებისთვის არაეფექტურად მიიჩნიეს.
თუმცა, ერთმა წამყვანმა მოლაპარაკებამ აღნიშნა: "როგორ შეიძლება კლიმატის შეთანხმება, სადაც მიზეზი არც კი არის ნახსენები."
მაგრამ ავსტრალიის კლიმატის ცვლილებისა და ენერგეტიკის მინისტრმა, კრისტოფერ ბოუნმა, რომელიც მოლაპარაკებებს ხელმძღვანელობს, გააპროტესტა ეს პოზიცია.
მან აღნიშნა, რომ ეს სამიტი განხორციელებაზეა ორიენტირებული და ყურადღება უნდა გამახვილდეს სუფთა ენერგიის წყაროებზე გადასვლაზე.
COP-ის მიღმა, განახლებადი ენერგია უპრეცედენტო ტემპით იზრდება. პირველად წელს, თანამედროვე განახლებადი წყარო — მზის პანელები — გახდა გლობალური ენერგიის მოთხოვნის ზრდის მთავარი წყარო, რაც ნავთობსა და გაზს გადააჭარბა.
საერთაშორისო ენერგეტიკის სააგენტომ ასევე გააფრთხილა, რომ თუ ირანის ომის გამო ჰორმუზის სრუტეში საწვავის მიწოდების შეფერხება გაგრძელდება, გაიზრდება სტიმული ელექტროენერგიაზე გადასვლისა, რომელიც განახლებადი წყაროებით იწარმოება.
თუმცა, ამ კვირაში აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა, ჩინეთის პრეზიდენტმა სი ძინპინმა და რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა შეხვედრაზე შენჟენში შეთანხმდნენ საწვავის მიწოდების შეფერხების ფონზე ნავთობის წარმოების გაზრდაზე.
ცნობილია, რომ ერთ-ერთი წინადადებაა წიაღისეული საწვავის საკითხის დღის წესრიგიდან მოხსნა იმ პირობით, რომ საუდის არაბეთი და სხვა ნავთობმწარმოებელი სახელმწიფოები დათანხმდებიან, რომ 2035 წლისთვის მათი ენერგომოხმარების 35% ელექტროენერგიაზე მოდიოდეს.
ეს არ წყვეტს კიდევ ერთ მნიშვნელოვან საკითხს, რომელსაც განვითარებადი ქვეყნები აყენებენ — დაფინანსების ნაკლებობას.
ტექსტის ადრეულ ვერსიებში იყო შეთანხმება ადაპტაციისთვის დაფინანსების გაზრდაზე 2035 წლისთვის 120 მილიარდ დოლარამდე — ეს პუნქტი ახლა ამოღებულია.
"ჩვენ აქ მათხოვრობისთვის არ ჩამოვსულვართ, არამედ იმის მოსაპოვებლად, რაც ჩვენს ხალხს ეკუთვნის, რომლებიც განვითარებული ქვეყნების ანთროპოგენული საქმიანობის შედეგებს ყველაზე მძიმედ განიცდიან," — განაცხადა განას გარემოს დაცვის მინისტრმა და აფრიკის მოლაპარაკებელთა ჯგუფის თავმჯდომარემ, ზანეტორ აგიემან როულინგსმა.
კლიმატის აქტივისტებმა და გარემოსდაცვითმა ჯგუფებმა, რომლებიც ამ მოლაპარაკებებს აკვირდებიან, მოლაპარაკებები მკაცრად გააკრიტიკეს.
"დარწმუნებით შემიძლია გითხრათ, რომ ეს იყო ყველაზე ცუდი COP," — განაცხადა მოჰამედ ადოუმ, ორგანიზაცია Powershift Africa-დან.
ეს ჯგუფები, როგორც წესი, პროცესს აკრიტიკებენ იმის გამო, რომ საკმარისად სწრაფად არ მიმდინარეობს. თუმცა, როგორც ჩანს, თურქეთი განსაკუთრებით არაპოპულარული მასპინძელი გახდა მას შემდეგ, რაც მათი მთავარი მოლაპარაკე რამდენიმე კრიტიკულ შეხვედრას გამოეთიშა და ბევრ ქვეყანას თავი "უპატივცემულოდ" აგრძნობინა, — აღნიშნა ერთმა დამკვირვებელმა.














