
ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრი აბას არაყჩი აცხადებს, რომ ირანის ბირთვული დოქტრინის გადახედვის არგუმენტები „ძლიერ ლოგიკას“ ეფუძნება, რადგან ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის შესახებ ხელშეკრულებაში (NPT) წევრობა ვერ გახდა გარანტია ქვეყნის ბირთვულ ობიექტებზე თავდასხმების თავიდან ასაცილებლად. თუმცა, მისი თქმით, თეირანის ოფიციალური პოზიცია უცვლელი რჩება.
21 ნოემბერს, მთავრობის ყოველდღიურ გაზეთ „ირანთან“ ინტერვიუში, არაყჩიმ ირანის ელიტაში დოქტრინის გარშემო მზარდ დებატებს „სერიოზულ და სტრატეგიულ“ უწოდა და აღნიშნა, რომ ორივე მხარეს ძლიერი არგუმენტები აქვს.
ომის გაურკვევლობის ფონზე, გავლენიანი ირანელი ოფიციალური პირები ღიად მოითხოვენ ბირთვული ბომბის შექმნას
უკვე რამდენიმე თვეა, მაღალი რანგის უსაფრთხოების ოფიციალური პირები და კონსერვატორი პარლამენტარები ღიად მოითხოვენ, რომ ირანმა არა მხოლოდ დატოვოს NPT, არამედ განავითაროს ბირთვული შეკავების შესაძლებლობა.
NPT, რომელიც ძალაში 1970 წელს შევიდა, მიზნად ისახავს ბირთვული იარაღის გავრცელების აღკვეთას და მშვიდობიანი ბირთვული ენერგიის ხელშეწყობას საერთაშორისო ატომური ენერგიის სააგენტოს (IAEA) ზედამხედველობით. როგორც ე.წ. არაბირთვული იარაღის მქონე სახელმწიფო, ირანი იურიდიულად ვალდებულია, არ აწარმოოს და არ შეიძინოს ბირთვული იარაღი, თუმცა უფლება აქვს, განავითაროს ბირთვული ენერგია მშვიდობიანი მიზნებისთვის.
არაყჩის თქმით, დოქტრინის შეცვლის მხარდამჭერები ამტკიცებენ, რომ NPT-ში წევრობამ, IAEA-ს ზედამხედველობამ და სხვა მონიტორინგმა ვერ შეაჩერა ირანის ბირთვულ ობიექტებზე თავდასხმები. თუმცა, მან დაამატა, რომ არსებული ჩარჩოს დატოვებას „მარტივი შედეგები არ ექნება“.
„ამ მომენტამდე ჩვენი დოქტრინა არ შეცვლილა და ჩვენი ოფიციალური პოზიციები უცვლელი რჩება,“ — განაცხადა არაყჩიმ.
როდესაც ჰკითხეს, დაუჭერენ თუ არა ჩინეთი და რუსეთი მხარს ირანის ბირთვული დოქტრინის შეცვლას, არაყჩიმ აღნიშნა, რომ მათ „საპირისპირო შეხედულებები აქვთ“, თუმცა არ დააკონკრეტა, გულისხმობდა თუ არა ირანის პოლიტიკის ცვლილების წინააღმდეგობას, თუ უბრალოდ განსხვავებულ პოზიციებს ერთმანეთისგან.
ირანის უსაფრთხოების საბჭოს მდივანი ამტკიცებს, რომ გამდიდრებული ურანი ქვეყნას არ დატოვებს
ურანის გამდიდრების საკითხზე არაყჩიმ განაცხადა, რომ შესაძლებელია ფორმულის პოვნა, თუმცა მასალა ქვეყანას არ დატოვებს — ამით მან გაიმეორა ირანის უზენაესი ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს (SNSC) მდივნის, მოჰსენ რეზაის, ამ თვის დასაწყისში გაკეთებული განცხადება.
მარაგის ბედი ერთ-ერთი ყველაზე გაურკვეველი საკითხია ირანსა და შეერთებულ შტატებს შორის მომავალ ნებისმიერ შეთანხმებაში, რომლებიც თებერვლის ბოლოდან ომში იმყოფებიან. IAEA-ს შეფასებით, ირანს აქვს 440.9 კილოგრამი 60 პროცენტამდე გამდიდრებული ურანი, რაც ტექნიკურად ძალიან ახლოსაა ბირთვული იარაღისთვის საჭირო დაახლოებით 90 პროცენტამდე გამდიდრებასთან.
მარტში, IAEA-ს გენერალურმა დირექტორმა რაფაელ გროსიმ განაცხადა, რომ 200 კილოგრამზე მეტი ურანი, სავარაუდოდ, ისფაჰანის ბირთვულ ობიექტზე გვირაბებში ინახებოდა, ნაწილი კი ნატანზის ობიექტზეც იყო — ორივე მათგანი შეერთებულმა შტატებმა 2025 წლის ივნისში დაარტყა. თუმცა, სააგენტომ სექტემბერში განაცხადა, რომ მარაგის კვალი ერთი წლით ადრე დაკარგა.
RFE/RL-ის ჟურნალისტები 24 ენაზე აშუქებენ სიახლეებს 18 ქვეყანაში, სადაც თავისუფალი პრესა ან აკრძალულია, ან სრულად არ არის ჩამოყალიბებული. ჩვენ ვაწვდით იმას, რასაც ბევრი ადგილობრივად ვერ იღებს: ცენზურისგან თავისუფალ სიახლეებს, პასუხისმგებლიან დისკუსიას და ღია დებატებს.














