ირანის მაღალი თანამდებობის პირები მიიჩნევენ, რომ აშშ ან სამხედრო დარტყმების გაგრძელებას, ან ეკონომიკური ზეწოლის კიდევ უფრო გამკაცრებას გეგმავს, რაც თეირანს საპასუხო ქმედებებისკენ უბიძგებს.

ასეთი შეფასება გააკეთა მეჰდი მოჰამადიმ, რომელიც ირანის მთავარი მოლაპარაკებლის, მოჰამად ბაღერ ღალიბაფის მრჩეველია აშშ-სთან მოლაპარაკებებში.

მოჰამადიმ თავის ტელეგრამ არხზე განაცხადა, რომ ამერიკელებმა დაახლოებით ორკვირიანი ვადა დაასახელეს, რის შემდეგაც დონალდ ტრამპი სამხედრო მოქმედების შესახებ გადაწყვეტილებას მიიღებს. მოჰამადი, რომელიც ღალიბაფის პოზიციების სანდო განმსაზღვრელად ითვლება, ეჭვქვეშ აყენებს აშშ-ის პრეზიდენტის განცხადებას, თითქოს სამხედრო ვარიანტი დღის წესრიგიდან მოხსნილია. მისი თქმით, ვაშინგტონი შეზღუდული დარტყმისთვის ემზადება და ირანიც უკვე ამზადებს პასუხს.

მისივე თქმით, თუ აშშ-ის სანქციები გაგრძელდება, საჭირო გახდება ყოვლისმომცველი პრევენციული ომი, „რომელიც მტრისთვის სანქციების ფასს გაზრდის“.

მოჰამადიმ აშშ-ის პასუხი ირანის ბოლო წინადადებებზე ჰორმუზის სრუტის გახსნასთან დაკავშირებით „არამხოლოდ არასაკმარისად, არამედ სრულიად მოტყუებით“ შეაფასა. „ისინი არ აპირებენ გაყინული თანხების განთავისუფლებას,“ – განაცხადა მან. „ისინი არ აპირებენ სანქციების მოხსნას და არც ლიბანში ომის შეჩერებას სურთ.“

მან ასევე გაამჟღავნა, რომ ირანმა უარი უთხრა აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტს, ჯეი დი ვენსს, ირანელ მოლაპარაკებლებთან პირდაპირ შეხვედრაზე, სანამ თეირანის პირობებზე ჰორმუზის სრუტის ბლოკადის მოხსნის შესახებ პასუხს გასცემდნენ.

ამ ეტაპზე, ტრამპმა აირჩია სტრატეგია, რომელიც ირანის ეკონომიკურ ზეწოლასა და ნავთობის ექსპორტზე ბლოკადის გამკაცრებას გულისხმობს, პარალელურად კი სხვა სპარსეთის ყურის ქვეყნების ნავთობის ექსპორტს ჰორმუზის სრუტით ხელს უწყობს.

მოჰამადის შეფასებები მიუთითებს, რომ ირანის ზოგიერთი მაღალი თანამდებობის პირი შიშობს, ვაშინგტონის სტრატეგიამ შეიძლება იმუშაოს ქვეყნის დესტაბილიზაციით. მათი აზრით, ეკონომიკურმა კრიზისმა შეიძლება ქუჩის პროტესტები გამოიწვიოს, განსაკუთრებით გასული წლის დეკემბრის ბოლოს დაწყებული მასობრივი დემონსტრაციების წლისთავზე.

ამ საფუძველზე, ირანის ხელმძღვანელობამ შეიძლება დაასკვნას, რომ სტატუს-კვო – „არც მშვიდობა, არც ომი“ – აღარ არის მდგრადი და საჭიროა პრევენციული ქმედება.

მიუხედავად ირანის განცხადებებისა, რომ სრუტის ბლოკადა ეფექტიანია, არსებობს შეშფოთება, რომ ბრენტის ნავთობის ფასი შედარებით დაბალია – ბარელზე 93 დოლარი, ხოლო საუდის არაბეთის ნავთობის წარმოება თითქმის ომამდელ დონეზეა – დღეში 9,3 მილიონ ბარელზე. ნებისმიერი ხვრელის დასახურად, ირანმა განაცხადა, რომ სამი დღის წინ აშშ-ის რადარის პოსტი დაბომბა ომანის კუნძულ დიდამარზე.

კიდევ ერთი სიახლე: მოჰსენ რეზაიმ, ირანის ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს მდივანმა, განაცხადა, რომ რუსეთს აცნობა – ირანი არ დათანხმდება თავისი მაღალგამდიდრებული ურანის მარაგის არც ერთ ნაწილაკს ქვეყნის გარეთ გაიტანოს, რადგან ის შესაძლოა დაგეგმილი ბირთვული წყალქვეშა ნავებისთვის დასჭირდეს.

მესამე მაღალი თანამდებობის პირი, მოჰამად მოხბერი, რომელიც ალი ხამენეის მრჩეველია, ევროპას გააფრთხილა, რომ აშშ-ის ბლოკადაში ნებისმიერი თანამონაწილეობა „ომის აქტია, რომელიც ერის ისტორიულ მეხსიერებაში ჩაიწერება“.

თეირანი სულ უფრო მკაფიოდ აცხადებს, რომ თუ ბრძოლა განახლდება, აშშ-ის ბაზები ევროპაში სამიზნე გახდება. რეზაიმ თქვა: „თუ ამერიკული თვითმფრინავები შორეული სამხედრო ბაზიდან აფრინდებიან და ირანის დაბომბვას შეეცდებიან, ჩვენ იმ ბაზასაც დავარტყამთ. ამას წინასწარ ვაცხადებთ, რომ ხვალ口 არ ჰქონდეთ საბაბი.“

აშშ-ის სახელმწიფო მდივანმა, მარკო რუბიომ, ამ კვირაში ისეთი შთაბეჭდილება დატოვა, თითქოს ეკონომიკური ზეწოლის პოლიტიკა საკმარისია და ირანის მოთხოვნები არარეალურია. თუმცა, ტრამპზე ზეწოლაა, რომ კრიზისი მოაგვაროს, სანამ 3 იანვარს დემოკრატები კონგრესს ჩაიბარებენ.

Reuters Ipsos-ის გამოკითხვამ აშშ-ში აჩვენა, რომ ამერიკელთა 71% სურს, კონგრესმა მიიღოს კანონი ირანში ომის დასასრულებლად. შუალედური არჩევნების მთავარი გზავნილი იყო, რომ კონფლიქტი უკიდურესად არაპოპულარულია, მაგრამ დემოკრატებს მისი დასრულებისა და ჰორმუზის სრუტის გახსნის სტრატეგია არ აქვთ. ეს კი პოლიტიკურ ინიციატივას თეთრ სახლთან და სულ უფრო რადიკალურ ირანულ ხელმძღვანელობას უტოვებს.