კიევმა და მოსკოვმა ოთხშაბათს შეთანხმდნენ მასშტაბურ ტყვეთა გაცვლაზე, მას შემდეგ რაც აბუ-დაბიში გამართული სამშვიდობო მოლაპარაკებების ბოლო დღე დასრულდა, თუმცა არც ერთმა მხარემ კონკრეტული რიცხვი არ დაასახელა. აშშ-ის წარმომადგენლები სტივ ვიტკოფი და ჯარედ კუშნერი ხუთშაბათს ცალ-ცალკე შეხვდებიან რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინს და უკრაინის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის.

აშშ-ის წარმომადგენლები სტივ ვიტკოფი და ჯარედ კუშნერი ხუთშაბათს ცალ-ცალკე შეხვდებიან რუსეთის ვლადიმერ პუტინს და უკრაინის ვოლოდიმირ ზელენსკის, რათა გამოიყენონ „შესაძლებლობები“, რომლებიც აბუ-დაბიში ორდღიანი მოლაპარაკებების შედეგად გაჩნდა უკრაინის ომის დასრულების მიზნით.

ორივე დიპლომატი ჯერ მოსკოვში გაემგზავრება რუსეთის პრეზიდენტთან შესახვედრად, შემდეგ კი დუბლინში გაფრინდებიან, სადაც ზელენსკი ევროპულ შეხვედრებს დაესწრება და მას მოლაპარაკებების დეტალებს გააცნობენ.

ირლანდიაში ჩასვლისას ზელენსკიმ განაცხადა, რომ შესაძლოა არსებობდეს „შესაძლებლობის ფანჯარა“, რათა 2027 წლამდე დასრულდეს ევროპაში მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ყველაზე მძიმე კონფლიქტი.

„მთავარია, რომ ამერიკელები პუტინთან კონკრეტული წინადადებებით გაფრინდნენ. ძალიან მინდა, რომ დუბლინში ასევე კონკრეტული წინადადებებით დაბრუნდნენ,“ – აღნიშნა მან და დაამატა, რომ მიუხედავად სკეპტიციზმისა, „იმედი არსებობს“.

მან ასევე მიესალმა იმას, რასაც უწოდა „ტონის ცვლილება“ აშშ-ის მხრიდან ევროპის ჩართვის პერსპექტივაზე ვაშინგტონის შუამავლობით მიმდინარე მოლაპარაკებებში და თქვა, რომ „ამერიკული მხარე ამას უფრო პოზიტიურად, უფრო თბილად უდგება“.

ევროპული ქვეყნები შეშფოთებულნი არიან რუსეთის მცდელობით, გადახედოს მთელი კონტინენტის უსაფრთხოების არქიტექტურას, ხოლო აშშ-იც განიხილავს ახალ ჩარჩოს.

მოსკოვის მთავარი მომლაპარაკებლის თქმით, ოთხშაბათს კრემლი ისწრაფვის „ახალი, თანამედროვე იალტისკენ“ – რაც 1945 წლის კონფერენციას გულისხმობს, სადაც დასავლელმა ლიდერებმა საბჭოთა კავშირთან ერთად ევროპა გაიყვეს.

დაახლოებით 50 ევროპელი ლიდერი ხუთშაბათს იკრიბება ირლანდიის დედაქალაქში, სადაც აბუ-დაბის მოლაპარაკებები სამიტის მთავარ თემად იქცევა.

ევროკავშირის ოფიციალური პირების თქმით, სამშვიდობო პროცესში რეალური პროგრესი თითქმის არ შეინიშნება და ისინი კატეგორიულად აცხადებენ, რომ ევროპას არ აქვს საჭიროება, მოსკოვთან ფართო უსაფრთხოების შეთანხმებაზე ისაუბროს, სანამ ბრძოლა არ შეწყდება.

NATO-ს გენერალურმა მდივანმა მარკ რუტემ კი ოთხშაბათს განაცხადა, რომ აბუ-დაბის მოლაპარაკებებმა აჩვენა, რომ აშშ, უკრაინა და ევროპა „შეთანხმებულნი და ერთიანნი არიან“.

„ყველაზე მასშტაბური“ ტყვეთა გაცვლა

ზელენსკი და აშშ მოუწოდებენ ევროპას, განსაზღვროს, ვინ წარმოადგენს მას მოლაპარაკებებში – თუმცა ევროპელი ოფიციალური პირები ამბობენ, რომ არ ელიან, რომ ლიდერები მიიღებენ გადაწყვეტილებას კრემლთან შესაძლო მოლაპარაკებებისთვის ერთიანი წარმომადგენლის დანიშვნის შესახებ.

აბუ-დაბიში ორდღიანი მოლაპარაკებების შემდეგ, დაპირისპირებულმა მხარეებმა შეთანხმებას მიაღწიეს მასშტაბურ ტყვეთა გაცვლაზე – კუშნერის თქმით, ეს იქნება „ყველაზე დიდი“, თუმცა არც ერთმა მხარემ კონკრეტული რიცხვი არ დაასახელა.

ზელენსკიმ განაცხადა, რომ კიევი ელოდება მოსკოვის პასუხს შესაძლო ტყვეთა გაცვლაზე, რომელიც შეიძლება იყოს „1000-ს 1000-ზე, ან შესაძლოა 1200-მდე გაიზარდოს“.

მან ასევე აღნიშნა, რომ მხარეებმა უსაფრთხოების გარანტიების საკითხზე „გაცილებით დეტალურად“ იმსჯელეს.

უკრაინელი მომლაპარაკებელი დავით არახამია ამბობს, რომ მოლაპარაკებები რთული იყო, რადგან რუსეთის დელეგაცია „მკაცრი დირექტივებით“ ჩამოვიდა, თუმცა პროცესი „კარგ იმპულსს“ იძლევა წლის ბოლომდე გადაწყვეტის მისაღწევად.

კუშნერმა აღნიშნა, რომ პუტინთან შეხვედრაზე „განიხილავენ აბუ-დაბიში განხილულ საკითხებს“ და „ეცდებიან პროგრესი მიაღწიონ იმ საკითხებზე, სადაც შესაძლებლობები და შანსები დაინახეს“.

ზელენსკისთან კი, ისინი „დამატებით განიხილავენ იმ იდეებს, რომლებიც დღეს გაჩნდა“.

„ახალი იალტა“

კიევის მთავარი მომლაპარაკებელი უმეროვი ამბობს, რომ „ჯერ კიდევ ბევრი რთული სამუშაოა წინ, მაგრამ არსებობს შესაძლებლობები მოლაპარაკებების პროცესის გასაგრძელებლად“.

რუსეთის დელეგაციის ხელმძღვანელმა ვლადიმერ მედინსკიმ ჟურნალისტებს განუცხადა, რომ „დისკუსია აუცილებლად გაგრძელდება“.

თუმცა მან ეჭვქვეშ დააყენა ევროპის ჩართვა მოლაპარაკებებში.

„ჩვენ ნამდვილად არ გვესმის, რაზე უნდა ვილაპარაკოთ მათთან. არცერთი სამშვიდობო ინიციატივა, არცერთი კონკრეტული წინადადება ევროპის ქვეყნებიდან არ მიგვიღია,“ – განაცხადა მან.

მოგვიანებით მედინსკიმ რუსულ ტელევიზიასთან თქვა, რომ მოსკოვის მიზანია „ახალი, თანამედროვე იალტა“.

უკრაინამ გააფრთხილა, რომ სწორედ ეს არის მიუღებელი.

კუშნერმა აღნიშნა, რომ პუტინთან შეხვედრისას დღის წესრიგში იქნება „ევროპელების ფორმატში დამატების გზების მოძიება“.

ბრიტანეთის, საფრანგეთის, გერმანიისა და იტალიის, ასევე NATO-სა და ევროკავშირის წარმომადგენლები აბუ-დაბიში ჩავიდნენ შეხვედრების პარალელურად.

ხუთი წელი ომის

ასობით ათასი ადამიანი დაიღუპა მას შემდეგ, რაც რუსეთმა 2022 წლის თებერვალში სრულმასშტაბიანი შეჭრა დაიწყო.

მილიონობით ადამიანმა დატოვა აღმოსავლეთ და სამხრეთ უკრაინაში მიმდინარე ბრძოლები, რომლის დიდი ნაწილიც განადგურდა დაუნდობელი საჰაერო დაბომბვების შედეგად.

რუსეთი მოითხოვს, რომ უკრაინა გავიდეს იმ აღმოსავლეთ რეგიონებიდან, რომლებიც ჯერ კიდევ მის კონტროლქვეშაა და სურს ფართომასშტაბიანი შეთანხმება „ევროპის უსაფრთხოების არქიტექტურაზე“.

ეს ფართოდ აღიქმება, როგორც მოსკოვის ხანგრძლივი მოთხოვნა, რომ NATO-ს სამხედრო ალიანსი აღმოსავლეთ ევროპიდან უკან დაიხიოს და შეწყდეს დასავლეთის სამხედრო დახმარება კიევისთვის.

კიევი აცხადებს, რომ ცეცხლის შეწყვეტა უნდა იყოს ნებისმიერი ტერიტორიული განხილვის წინაპირობა და მოითხოვს ზელენსკისა და პუტინის პირდაპირ შეხვედრას ყველაზე მნიშვნელოვან საკითხებზე სასაუბროდ.

პუტინი ამას გამორიცხავს.

(FRANCE 24, AFP და Reuters)