აშშ-ის ოფიციალური პირები აცხადებენ, რომ ისინი ცდილობენ „ომის საბოლოო დასრულებას“ რუსეთსა და უკრაინას შორის, მაშინ როცა სამმხრივი მოლაპარაკებები რუსეთს, უკრაინასა და აშშ-ს შორის დაიწყო აბუ-დაბიში სამშაბათს, 10 ნოემბერს. ორდღიანი სესია, რომელიც პირველი ასეთი შეხვედრაა თებერვლის შემდეგ, ძირითადად მომავალი უსაფრთხოების გარანტიების განსაზღვრაზე იყო ორიენტირებული ომში ჩართულ ქვეყნებს შორის. პირველი დღე დასრულდა სამშაბათს, ადგილობრივი დროით შუადღისას, ხოლო მეორე დღე ოთხშაბათს გაიმართება.

ეს მოლაპარაკებები პირველი შემთხვევაა მას შემდეგ, რაც აშშ-მ დაიწყო ერთობლივი დარტყმები ისრაელთან ერთად ირანის წინააღმდეგ და მოჰყვა მძიმე შუალედური არჩევნები, რომლებმაც დონალდ ტრამპი შინ გაასუსტეს. ტრამპის ადმინისტრაციის წინადადების ნაწილი გულისხმობს ახალი „გრძელვადიანი უსაფრთხოების არქიტექტურის“ შექმნას რუსეთსა და ევროპას შორის.

ევროპელი ოფიციალური პირები შეშფოთებულნი არიან, რომ რუსეთი შესაძლოა კვლავაც დაჟინებით მოითხოვოს ნატოს სამხედრო ყოფნის შემცირება აღმოსავლეთ ევროპაში, რაც მოკავშირეებს მოსკოვის გავლენის წინაშე დაუცველს ტოვებს, დასავლეთთან ისტორიული დაძაბულობის ფონზე.

სამმხრივი მოლაპარაკებების დაწყებამდე, ევროპელმა ოფიციალურმა პირებმა სამშაბათს ცალკე შეხვედრები გამართეს უკრაინისა და აშშ-ის წარმომადგენლებთან. მათ შეთანხმეს, რომ „ნებისმიერი მომავალი შეთანხმება უნდა პატივს სცემდეს სუვერენიტეტს, ტერიტორიულ მთლიანობას, დამოუკიდებელ გადაწყვეტილებებს და უზრუნველყოს უკრაინისთვის სანდო უსაფრთხოების გარანტიები“, ნათქვამია ერთობლივ განცხადებაში.

ევროპელი ლიდერები არ არიან დარწმუნებულნი, რომ რუსეთი კეთილსინდისიერად აპირებს მოლაპარაკებას. „ჯერჯერობით ისინი მხოლოდ იმიტირებენ მოლაპარაკებებს, რადგან რუსული მხრიდან არანაირი კეთილი ნება არ გვინახავს,“ - განუცხადა კაია კალასმა, ევროკავშირის უმაღლესმა წარმომადგენელმა საგარეო პოლიტიკის საკითხებში, Reuters-ს ორშაბათს.

ევროპული ქვეყნები მოლაპარაკებებში ჩართვას ცდილობენ, თუმცა აშკარაა, რომ მშვიდობის პროცესის მრავალფეროვანი მიმართულებები მათ შორის დაძაბულობას იწვევს. იტალიის პრემიერ-მინისტრმა, ჯორჯია მელონიმ, გასულ კვირას „დაუფიქრებელი“ შეხვედრებისა და სატელეფონო ზარების პროცესზე ისაუბრა და აღნიშნა, რომ ეს ევროპის შესაძლებლობას ერთიანი პოზიციით გამოსვლისთვის ასუსტებს.

ვლადიმირ პუტინი, ხელისუფლებაში ყოფნის პირველი ათწლეულის შემდეგ, მუდმივად აპროტესტებს ნატოს აღმოსავლეთით გაფართოებას და ცდილობს ნატოსა და რუსეთის ძალთა ბალანსის გადახედვას. თუმცა, არასდროს ყოფილა, რომ ამ მოთხოვნებს მოქმედი აშშ-ის ადმინისტრაცია ასე ღიად დაეთანხმოს, რომელიც აშკარად ცდილობს შეთანხმების მიღწევას.

მოლაპარაკებების წინასწარ შეფასებისას, აშშ-ის ადმინისტრაციის წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ ომის დასრულებისთვის „ევროპა აუცილებლად უნდა იყოს მოლაპარაკების მაგიდასთან“. მისი თქმით, მოლაპარაკებებში შესაძლებელია ნატო-რუსეთის საბჭოს აღდგენა, რომელიც 2022 წელს რუსეთის სრულმასშტაბიანი შეჭრის შემდეგ შეჩერდა, და შესაძლოა სანქციების მოხსნაც, შეთანხმების უზრუნველსაყოფად.

აშშ-ის ოფიციალური პირები ასევე აცხადებენ, რომ რუსეთთან განიხილეს უკრაინისთვის უსაფრთხოების გარანტიების შესაძლებლობა, რომლებიც ნატოს მეხუთე მუხლს დაემსგავსება და წევრ სახელმწიფოებს თავდასხმის შემთხვევაში იცავს. რუსეთი კატეგორიულად ეწინააღმდეგება ნატოს მიერ უკრაინის მიღებას ან დასავლეთის ქვეყნების სამხედროების განთავსებას უკრაინაში.

„რაც ისინი მიიღებენ, ფაქტობრივად ძალიან ჰგავს ნატოს,“ - განაცხადა აშშ-ის ადმინისტრაციის წარმომადგენელმა.

„აშშ-ის უსაფრთხოების გარანტიის მიღება მართლაც ძალიან, ძალიან მნიშვნელოვანი საკითხია,“ - დასძინა მან და აღნიშნა, რომ ამაზე ტრამპსა და უკრაინის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის შორის უნდა გაიმართოს საუბარი. „თუ ტრამპი ამას გააკეთებს, ეს ძალიან, ძალიან დიდი მნიშვნელობის იქნება რესურსების, დაფინანსებისა და სამხედრო მხარდაჭერის თვალსაზრისით.“

კრიტიკოსები სკეპტიციზმს გამოხატავენ იმის შესახებ, თუ რა შეიძლება გამოიწვიოს ასეთი გარანტიები, რადგან მეხუთე მუხლი ნატოს წევრებს სხვების დაცვის ვალდებულებას არ აკისრებს, ხოლო კიბერშეტევები და ჰიბრიდული ომის სხვა ფორმები ართულებს განსაზღვრას, რა შემთხვევაში იქნება საჭირო სამხედრო პასუხი.

ჯარედ კუშნერმა, ტრამპის სიძემ და აშშ-ის მთავარი მოლაპარაკე, ორშაბათს ზოგადად აღწერა ევროპისთვის ახალი ჩარჩოს შესაძლო მოდელი. მისი თქმით, აშშ შეეცდება „უფრო ძლიერი კონსულტაციებს, სანდო კრიზისულ კომუნიკაციებს, სამხედრო გამჭვირვალობის გაზრდას და ურთიერთ ზომებს ესკალაციის რისკების შესამცირებლად, თითოეული ქვეყნის სუვერენიტეტისა და დამოუკიდებელი გადაწყვეტილებების სრული პატივისცემით“.

გერმანიის, საფრანგეთის, დიდი ბრიტანეთის, იტალიისა და ევროკავშირის ევროპული დელეგაციები აბუ-დაბიში უნდა შეხვედროდნენ აშშ-ის მოლაპარაკეებს, რათა განეხილათ „გრძელვადიანი უსაფრთხოების არქიტექტურა რუსეთსა და ევროპას შორის, მომავალი კონფლიქტების შემცირების გზების დასადგენად“.

მონაწილე ქვეყნის ევროპული უსაფრთხოების ოფიციალურმა პირმა განაცხადა, რომ აშშ-ის წინადადება ჯერ კიდევ გაურკვეველია და ოფიციალური პირები ემზადებიან იმისთვის, რომ ვაშინგტონი შესაძლოა აბუ-დაბის კონსულტაციებზე რუსეთს სერიოზულ დათმობებს შესთავაზებს.

„ჩვენ უკვე გვაქვს ევროპული უსაფრთხოების არქიტექტურა,“ - განაცხადა კალასმა G7-ის საგარეო საქმეთა მინისტრების შეხვედრაზე ორშაბათს. „ეს მოიცავს საერთაშორისო შეთანხმებებს, რომლის მიხედვითაც რუსეთმა ვალდებულებები აიღო, მათ შორის სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის საკითხებზე. პრობლემა ისაა, რომ რუსეთი ამ შეთანხმებებს არ პატივს სცემს.“

დონალდ ტრამპმა ასევე განაცხადა, რომ საბოლოო შეთანხმებაში უკრაინას, სავარაუდოდ, მოუწევს ტერიტორიის დათმობა და ქვეყანა „ცოტა განსხვავებული ფორმით“ დარჩება.

კრემლის მრჩეველ კირილ დმიტრიევთან გასულ კვირას შეხვედრის შემდეგ, ტრამპმა განაცხადა, რომ ის შეეცდება „დიდ, ლამაზ შეთანხმებას“, რომელიც „შეიძლება მთელ ევროპას მოიცავდეს“. კრიტიკოსები შიშობენ, რომ ტრამპი და პუტინი შესაძლოა ევროპელი ლიდერების გვერდის ავლით სცადონ მშვიდობის შეთანხმების მიღწევა, რომელიც რუსეთს სერიოზულ დათმობებს მისცემს.

„ევროპაში ამ იდეის მიმართ ბევრი ნეგატიური განწყობაა,“ - განაცხადა აშშ-ის ადმინისტრაციის წარმომადგენელმა და კონკრეტულად მიუთითა რუსეთის 2021 წლის წინადადებაზე, რომელიც ნატოსთვის აღმოსავლეთ ევროპიდან გასვლის ულტიმატუმად იქნა აღქმული.

იმ დროს, რუსეთმა ნატოს წაუყენა მოთხოვნების სია, რომელშიც შედიოდა ახალი ქვეყნების, მათ შორის უკრაინის, მიღების აკრძალვა; ჯარების დაბრუნება 1997 წლის საზღვრებამდე და შეზღუდვები იმაზე, სად შეიძლება ალიანსმა რაკეტები განათავსოს. ნატომ ეს წინადადება უარყო, ხოლო რუსეთმა უკრაინაში შეჭრა ერთი თვის შემდეგ დაიწყო.

აშშ-ის ადმინისტრაციის წარმომადგენელმა განაცხადა: „ჩვენ უნდა შევქმნათ რაღაც ახალი, რაც დღეს იმუშავებს... რადგან თუ ძველი არქიტექტურა კარგად მუშაობდა, მაშინ ამ ხანგრძლივ ომში არ ვიქნებოდით. აშკარაა, რომ რაღაც არ მუშაობს და უნდა მოვიფიქროთ გზა, რომ როცა ეს ომი დასრულდება, ნამდვილად საბოლოო დასრულება იყოს.“

წინადადებების შინაარსი კვლავაც გაურკვეველია, თუმცა სახელმწიფო მდივანმა, მარკო რუბიომ, ორშაბათს განაცხადა, რომ „უკვე გარკვეული პროგრესი მიღწეულია იმაზე, როგორი უნდა იყოს ეს არქიტექტურა“.

„ჩვენ, რა თქმა უნდა, უნდა გადავლახოთ კონფლიქტი, რომ ამ ეტაპამდე მივიდეთ,“ - დასძინა მან.