
დიდი ბრიტანეთი და საფრანგეთი, როგორც ჩანს, ფაქტობრივად ვეტოს უფლება გამოიყენეს გაერთიანებული არაბული ემირატების დიპლომატის წინააღმდეგ, რომელიც გაეროს გენერალური მდივნის პოსტზე კანდიდატად იყო წარდგენილი. მიზეზად სახელდება ემირატების სავარაუდო კავშირები სუდანში ჩადენილ სისასტიკეებთან.
მსოფლიოს მთავარი დიპლომატის ძიება კვლავ ჩიხშია შესული: გაეროს უშიშროების საბჭოს მეცხრე არაოფიციალური კენჭისყრა პარასკევსაც ვერ დასრულდა კანდიდატის არჩევით.
კოსტა რიკელი დიპლომატი რებეკა გრინსპანი ლიდერობს. პარასკევის კენჭისყრაში მან საკმარისი ხმები (10) მიიღო პოსტის მოსაპოვებლად, თუმცა გამარჯვებულს არც ერთი „პ5“-ის მუდმივი წევრის — აშშ, დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი, რუსეთი და ჩინეთი — წინააღმდეგი ხმა არ უნდა ჰქონდეს. გრინსპანმა ორი წინააღმდეგი ხმა მიიღო.
100 დღეზე მეტია, რაც ანტონიო გუტერეშის შემცვლელის არჩევა მიმდინარეობს — ეს უკვე ყველაზე ხანგრძლივი პროცედურაა გაეროს ისტორიაში. მისი მეორე ვადა 31 დეკემბერს სრულდება. მომდევნო კენჭისყრა მომავალ კვირაშია დაგეგმილი.
თუ გრინსპანი შეძლებს ორი ქვეყნის — სავარაუდოდ აშშ-ისა და რუსეთის — წინააღმდეგობის გადალახვას, ის გახდება პირველი ქალი, რომელიც გაეროს უხელმძღვანელებს.
ბოლო კენჭისყრაში მეორე ადგილზე იყო არგენტინელი რაფაელ გროსი, რომელმაც მიიღო რვა „მხარდაჭერის“ და სამი „არამხარდაჭერის“ ხმა მუდმივი წევრებისგან.
ემირატელი დიპლომატი ლანა ნუსეიბე, რომელიც ბოლო მომენტში ჩაერთო ბრძოლაში, მიიღო შვიდი ხმა „მხარდაჭერისთვის“, მაგრამ სამი „არამხარდაჭერის“ ხმა მუდმივი წევრებისგან — ეს, სავარაუდოდ, გადაულახავი ბარიერია. აშშ-ისა და რუსეთის საჯარო მხარდაჭერის მიუხედავად, რამდენიმე წყაროს თანახმად, მისი კანდიდატურა ფაქტობრივად ვეტოს უფლებით დაბლოკეს დიდი ბრიტანეთმა, საფრანგეთმა და ჩინეთმა.
ნუსეიბეს კანდიდატურას ფართო კრიტიკა მოჰყვა, რადგან ემირატები კვლავაც დაკავშირებულია სუდანში მიმდინარე სასტიკ კონფლიქტთან. თითქმის 70 პარლამენტარმა წერილი გაუგზავნა დიდი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრს ედ მილიბენდს, სადაც განაცხადეს, რომ ნუსეიბე „სანდო კანდიდატი არ არის“, რადგან მან „არაერთხელ უარყო და უგულებელყო“ გაეროს ექსპერტთა ჯგუფის ანგარიშები, რომლებიც ემირატებს სუდანში ჩადენილ სისასტიკეებთან აკავშირებს.
გაეროს ექსპერტთა ჯგუფისა და უფლებადამცველების თანმიმდევრული ანგარიშები მიუთითებს, რომ ემირატებმა დაქირავებული მებრძოლები და იარაღი მიაწოდეს სუდანის სწრაფი მხარდაჭერის ძალებს (RSF) — პარამილიტარულ ჯგუფს, რომელსაც გაერო და აშშ გენოციდში ადანაშაულებენ დარფურში. ემირატები მონაწილეობას უარყოფენ.
ნუსეიბე გაეროს პოსტისთვის „დამოუკიდებლობის ვალდებულებების გათვალისწინებით“ მინისტრის თანამდებობიდან შვებულებაშია გასული და აცხადებს, რომ „სუდანში მიმდინარე საშინელი კონფლიქტი იქნება შემომავალი გენერალური მდივნის წარმატების მთავარი გამოცდა“.
ჩინეთის წინააღმდეგობა ნუსეიბეს მიმართ ეფუძნება დაუწერელ ტრადიციას, რომ გენერალური მდივნის პოსტი გეოგრაფიულად უნდა როტირდებოდეს, რათა ყველა რეგიონი იყოს წარმოდგენილი. მიუხედავად იმისა, რომ ეს პრინციპი წარსულში უგულებელყოფილი იყო, ახლა „ლათინური ამერიკის ან კარიბის“ რიგია.
მსოფლიოს მთავარი დიპლომატის არჩევის პროცესი რთული და დახურულია — მას უშიშროების საბჭო აკონტროლებს, სადაც ხუთი მუდმივი წევრი ფაქტობრივ ვეტოს ფლობს. კანდიდატს სჭირდება 15 წევრიდან 9 „მხარდაჭერის“ ხმა: ხუთი მუდმივი (P5) და ათი არჩეული (E10) წევრი. თუმცა P5-ის მხარდაჭერა აუცილებელია, რადგან მათ ვეტოს უფლება აქვთ.
არჩეული წევრები თეთრი ბიულეტენებით, მუდმივი წევრები — წითელი ბიულეტენებით ხმას აძლევენ. კენჭისყრის შედეგები საჯაროდ არ ქვეყნდება, თუმცა არაოფიციალური არხებით ვრცელდება.
დანიელ საფრან-ჰონი, საერთაშორისო მშვიდობის ინსტიტუტის უფროსი მრჩეველი, რომელიც ადრე გაეროს გენერალური მდივნის ოფისში მუშაობდა, ამბობს, რომ გრინსპანი „უეჭველი ლიდერია“.
მისი თქმით, კოსტა რიკელი, რომელიც გაეროს ვაჭრობისა და განვითარების კონფერენციას (UNCTAD) ხელმძღვანელობს, უნდა დაიყოლიოს დარჩენილი ორი მუდმივი წევრი, რომლებიც მის კანდიდატურას ეწინააღმდეგებიან.
„ამ ეტაპზე ყველაფერი სპეკულაციაა, მაგრამ ვვარაუდობ, რომ შეუძლებელი არ არის. ადვილი არაა, რადგან დიდი ხანია ცდილობს ამერიკის წინააღმდეგობის დაძლევას, მაგრამ ის უეჭველი ლიდერია — სხვა კანდიდატებს ბევრად რთული გზა აქვთ.“
გრინსპანი თავის ებრაულ ფესვებს იყენებს არგუმენტად კონფლიქტის დასრულების მნიშვნელობაზე; მისი სააგენტო UNCTAD-მა დეტალურად აღწერა ისრაელის ხანგრძლივი ოკუპაციის ეკონომიკური ზიანი პალესტინის ტერიტორიებზე. თუ აირჩევენ, ის იქნება გაეროს პირველი ებრაული გენერალური მდივანი.
მან გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე განაცხადა: „მშვიდობა იყო ის, რაც ჩემს მშობლებს — მეორე მსოფლიო ომის ორ ლტოლვილს — საშუალება მისცა პატივისცემით და ღირსებით ეცხოვრათ პატარა ქვეყანაში, კოსტა რიკაში. მე ვარ ამ მშვიდობის შვილი, მაგალითი იმისა, რას შეუძლია მშვიდობას.“


















