ირანში ყოფილი უზენაესი ლიდერის, აიათოლა ალი ხამენეის გარდაცვალების შემდეგ, რამდენიმე დღიანი საჯარო გლოვა და დაკრძალვის ცერემონიები დაიწყო.
ხამენეის ცხედარი ამჟამად თეირანის დიდ მოსალაშია დასვენებული. მისი დაკრძალვა მომავალ ხუთშაბათს, მშობლიურ ქალაქ მეშჰადში იგეგმება.
ირანის ხელისუფლების განცხადებით, ცერემონიებს 12-დან 20 მილიონამდე ადამიანი დაესწრება. ხელისუფლება ამ პროცესს „საუკუნის დაკრძალვას“ უწოდებს.
ეს ყველაფერი იმ ფონზე ხდება, როცა ირანი და შეერთებული შტატები მყიფე ზავს იცავენ. მხარეებმა ივნისში კონფლიქტის შესაჩერებლად წინასწარ შეთანხმებას მოაწერეს ხელი.
გავრცელებულ კადრებში ჩანს ხამენეის კუბო, რომელიც ირანის ისლამური რესპუბლიკის ფერებით არის დაფარული. პარასკევს ის თეირანის დიდ მოსალაში მიიტანეს.
პატივის მისაგებად ცერემონიაზე ირანის პრეზიდენტი მასუდ ფეზეშქიანიც მივიდა. ღონისძიებას ასევე ესწრებოდნენ პაკისტანის პრემიერ-მინისტრი შეჰბაზ შარიფი, რუსეთის ყოფილი პრეზიდენტი დიმიტრი მედვედევი და თალიბანის საგარეო საქმეთა მინისტრი ამირ ხან მუთაქი.
დაკრძალვის ცერემონიები ექვსი დღის განმავლობაში გაგრძელდება. პროცესი შაბათს, დილის 06:00 საათზე დაიწყო თეირანის იმამ ხომეინის მოსალაში. მოქალაქეებს ხამენეისთვის პატივის მიგება კვირის შუადღემდე შეეძლებათ.
შაბათს თეირანში ოფიციალური დაკრძალვის ცერემონიაც არის დაგეგმილი. მას თეირანში მოქმედი მუჰამედ რასულულაჰის კორპუსი გაუძღვება.
კორპუსის მეთაურის, ჰასან ჰასანზადეს თქმით, ხამენეის კუბო სპეციალურ ამაღლებულ პლატფორმაზე განთავსდება. მოქალაქეთა ნაკადი ისე იქნება ორგანიზებული, რომ ადამიანებმა შესვლა, პატივის მიგება და გამოსვლა დაახლოებით 15-20 წუთში შეძლონ.
ხამენეის ცხედარი დიდ მოსალაში სამი დღის განმავლობაში დარჩება. მასთან ერთად იქნებიან ოჯახის წევრებიც, რომლებიც თებერვალში აშშ-ისა და ისრაელის დარტყმების შედეგად დაიღუპნენ.
ხელისუფლების გადაწყვეტილებით, თეირანში საჯარო და კერძო ოფისები შაბათიდან ორშაბათის ჩათვლით დაიხურება. AFP-ის ინფორმაციით, გადაადგილების შეზღუდვების გამო, ქალაქის ცენტრის დიდი ნაწილი კერძო ავტომობილებისთვისაც ჩაიკეტება.
თეირანის საჰაერო სივრცე პარასკევს ნაწილობრივ დაიხურა, ორშაბათს კი სრულად დაიკეტება.
სამშაბათიდან ცერემონიები ყომში, თეირანის სამხრეთით გადაინაცვლებს. დაკრძალვის ლოცვებს უფროსი შიიტი სასულიერო პირი ჯამკარანში აღავლენს, რომელიც ირანის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან და სიმბოლურ რელიგიურ ადგილად ითვლება.
შემდეგ, ოთხშაბათს, ხამენეის ცხედარს ერაყის ქალაქ ნაჯაფში გადაასვენებენ. იმამ ალის, შიიზმის პირველი იმამის, სალოცავში მსვლელობის შემდეგ, ცერემონიები კარბალაში გაგრძელდება, რის შემდეგაც ცხედარს ირანში დააბრუნებენ.
ირანელი ოფიციალური პირების განცხადებით, ერაყში ცერემონიების გამართვა ადგილობრივი ჯგუფების თხოვნის შემდეგ გადაწყდა. ზოგიერთი ანალიტიკოსის შეფასებით, ეს ღონისძიებები შიიტურ მუსლიმურ სამყაროში ხამენეის გავლენას, ასევე ირანის რელიგიურ და პოლიტიკურ კავშირებს უსვამს ხაზს.
ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრი აბას არაღჩი ბაღდადში ჩავიდა, რათა დაკრძალვის ღონისძიებების ორგანიზება და კოორდინაცია გაეწია. მისი თქმით, ამ პროცესს „სიმბოლური მნიშვნელობა“ აქვს.
ხუთშაბათს ხამენეის ცხედარს მის მშობლიურ ქალაქ მეშჰადში, იმამ რეზას სალოცავში დაკრძალავენ. ეს ადგილი შიიზმის მერვე იმამს უკავშირდება და ირანში ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან სალოცავად ითვლება, რომელსაც ყოველწლიურად მილიონობით მლოცველი სტუმრობს.
ცერემონიები ქვეყნის მასშტაბით 40 დღის განმავლობაში გაგრძელდება. ასევე დაგეგმილია ხსოვნის ღონისძიებები მისი გარდაცვალების პირველი წლისთავისთვის.
ხამენეი უზენაესი ლიდერის პოსტზე მისმა შვილმა, მოჯტაბამ შეცვალა. თუმცა თანამდებობის დაკავების შემდეგ ის საჯაროდ ჯერ არ გამოჩენილა.
დაკრძალვის ცერემონიასთან დაკავშირებით ერთ-ერთი მთავარი კითხვა ის არის, დაესწრება თუ არა მოჯტაბა პროცესს.
გასულ კვირას ორგანიზატორთა კომიტეტის მდივანმა, ალი აკბარ პურჯამშიდიანმა განაცხადა, რომ მოჯტაბას დასწრებასთან დაკავშირებით გადაწყვეტილებას შეიარაღებული ძალების მთავარსარდლისა და უზენაესი ლიდერის ოფისები გამოაცხადებენ.
ასევე უცნობია, ვინ გაუძღვება დაკრძალვის ლოცვას. შიიტური ტრადიციის მიხედვით, ამ როლს არა მხოლოდ რელიგიური, არამედ პოლიტიკური მნიშვნელობაც აქვს.
