სომხეთის პარლამენტმა პარასკევს დაამტკიცა კანონი, რომელიც საზღვარგარეთ მცხოვრებ სომხეთის მოქალაქეებს არჩევნებში მონაწილეობას ურთულებს, თუ ისინი ხმის მისაცემად ქვეყანაში დაბრუნებას გადაწყვეტენ.

კანონის მიღებას წინ უძღოდა ინფორმაცია მოსკოვის შესაძლო მცდელობების შესახებ, რომ რუსეთში მცხოვრები სომხები გასულ თვეში ჩატარებულ არჩევნებზე გავლენის მოსახდენად გამოეყენებინა.

სომხეთი ზღვისგან მოწყვეტილი ქვეყანაა, რომლის მოსახლეობაც დაახლოებით 3 მილიონს შეადგენს. ამასთან, ქვეყანას დიდი დიასპორა ჰყავს საზღვარგარეთ, მათ შორის რუსეთში. მოსკოვის მონაცემებით, რუსეთში 2 მილიონზე მეტი სომეხი მუშაობს.

პრემიერმინისტრ ნიკოლ ფაშინიანის პარტიამ, „სამოქალაქო ხელშეკრულებამ“, 7 ივნისის არჩევნებში ხმების 49.8% მიიღო და გაიმარჯვა. ამის შემდეგ პარტიის დეპუტატებმა ახალი კანონპროექტი მალევე წარადგინეს. მათი განმარტებით, მიზანი იყო, ხმის მიცემის უფლება ჰქონოდათ მხოლოდ იმ მოქალაქეებს, რომლებიც სომხეთის რეალობას იცნობენ და ქვეყნის წინაშე არსებულ გამოწვევებს აცნობიერებენ.

მაისში Reuters-მა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ რუსეთი ფარულად აძლიერებდა მცდელობებს ფაშინიანის ხელახალი არჩევისთვის ხელის შესაშლელად. ამის მიზეზად დასახელდა მოსკოვის შეშფოთება, რომ ფაშინიანი სამხრეთ კავკასიის ქვეყანას დასავლეთთან აახლოებს და რუსეთისგან, ტრადიციული მფარველისგან, აშორებს.

დასავლური დაზვერვის ხუთ ოფიციალურ პირთან ინტერვიუებისა და Reuters-ის მიერ ნანახი დოკუმენტების მიხედვით, სქემა ითვალისწინებდა რუსეთში მცხოვრები ათიათასობით სომხის სომხეთში გადაყვანას, რათა მათ არჩევნების შედეგებზე გავლენა მოეხდინათ.

რუსეთმა არჩევნებში ჩარევის ბრალდებებს „ჯაშუშომანია“ უწოდა. მოსკოვმა ასევე განაცხადა, რომ არჩევნების დროს, რომელშიც ფაშინიანმა უპირატესად პრორუსულ ოპოზიციაზე გაიმარჯვა, დარღვევები დაფიქსირდა.

ახალი კანონის მიხედვით, სომხეთის მოქალაქეები მორიგ არჩევნებში ხმის მიცემას მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეძლებენ, თუ არჩევნებამდე 48 დღით ადრე დაწყებული ათვლის მიხედვით, წინა ორი წლის განმავლობაში სომხეთში სულ მცირე ნახევარი დრო მაინც ცხოვრობდნენ. ვადამდელი არჩევნების შემთხვევაში კი ათვლა არჩევნებამდე 28 დღით ადრე დაიწყება.

სომხეთის სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების ნაწილმა პარასკევს მიღებული კანონი გააკრიტიკა და ის არაკონსტიტუციურად შეაფასა. ღია წერილში მათ აღნიშნეს, რომ კანონი „საფრთხის ქვეშ აყენებს დემოკრატიულ პრინციპებს და არღვევს მოქალაქეების პოლიტიკურ უფლებებს“.

ბოლო წლებში რუსეთსა და სომხეთს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები განსაკუთრებით დაიძაბა. ამის ერთ-ერთ მთავარ მიზეზად სომხეთის საგარეო პოლიტიკაში დასავლეთისკენ ინტეგრაციის უფრო მკაფიო სურვილი სახელდება.

ფაშინიანმა არაერთხელ განაცხადა, რომ მისი ხელისუფლება ევროპული ინტეგრაციის კურსს გააგრძელებს. ამასთან, სომხეთი ფორმალურად არ წყვეტს წევრობას კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულების ორგანიზაციაში, თუმცა ერევანი უკმაყოფილოა ორგანიზაციის წევრების ინერტულობით აზერბაიჯანთან დაპირისპირების პერიოდში.

სომხეთის პრემიერმინისტრმა ჯერ კიდევ 2024 წლის ბოლოს აღნიშნა, რომ არსებულ პირობებში ერევნის დაბრუნება ამ გაერთიანებაში შეუძლებელი ხდება.

ფაშინიანის თქმით, „მათ გადაწყვიტონ, რაც სურთ. ჩვენ არ ვერევით მათ საქმეებში და არ ვაცხადებთ, რომ დე იურე გვაქვს ვეტოს უფლება. ამას ვამბობ ჩვენი კოლეგების მიმართ სრული პატივისცემით,“ - განაცხადა პრემიერმა პარლამენტში გამოსვლისას.

ეს განცხადება 2024 წლის ნოემბერში ასტანაში ორგანიზაციის სამიტის შემდეგ რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმირ პუტინის კომენტარებს მოჰყვა. პუტინმა მაშინ თქვა, რომ ყარაბაღის ომის დროს ორგანიზაციას ერევნის მხარე არ დაუჭერია, რადგან ვითარება სომხეთის წინააღმდეგ საგარეო აგრესიად ვერ შეფასდებოდა. რუსეთის პრეზიდენტმა სომხეთს არჩევანის გაკეთებისკენ მოუწოდა დასავლეთსა და ყოფილი საბჭოთა კავშირის ქვეყნების გაერთიანებაში ყოფნას შორის.

წყარო: რადიო თავისუფლება