
ბოლო კვირების განმავლობაში ჩეხეთის საზოგადოებრივი მაუწყებლების მხარდამჭერი მასობრივი აქციების ფოტოებში ერთი დეტალი განსაკუთრებით აინტერესებდა უცხოელებს: დემონსტრანტები თავზე გაზეთებისგან დაკეცილ პატარა ქუდებს იფარებდნენ.
ჩეხებისთვის კი ეს ქუდი უმალვე ცნობადია. ის ეკუთვნის ვეჩერნიჩეკს — პატარა ანიმაციურ ბიჭუნას, რომელიც ყოველ საღამოს, 18:45 საათზე, ჩეხეთის ტელევიზიით ჩნდება.

თუ ოდესმე იყავით ჩეხი ბავშვი, გყავდათ ჩეხი ბავშვი ან უბრალოდ იმყოფებოდით რომელიმე მათგანის სიახლოვეს 18:45-დან 18:55-მდე, აუცილებლად იცნობთ ვეჩერნიჩეკს.
ის იხდის ქუდს, ქვეყნის ბავშვებს უსურვებს „დობრი ვეჩერ“-ს (საღამო მშვიდობისა) და ცაში პატარა კიბეზე ადის, ხელიდან გაზეთებს ისვრის — ვეჩერნიჩეკი სიტყვა „вечерник“-ის დამამცირებელი ფორმაა, რაც ოდესღაც კარგად ნაცნობ საღამოს გაზეთს ნიშნავს.


ის ჯდება საქანელა ცხენზე, მართავს პატარა მანქანას და ბოლოს ერთბორბლიან ველოსიპედზე მიემგზავრება, თანაც საკმაოდ უცნაური მუსიკის ფონზე — ვიბრაფონი, ელექტროორგანი და ფლეიტა (პროგრამა 1965 წელს დაიწყო).
ამის შემდეგ გადის მოკლე, ანიმაციური ძილისწინა ზღაპარი. ყველაზე პოპულარული გმირები არიან გზის ყაჩაღი რუმცაისი, უზარმაზარი ძაღლი მაქსიპეს ფიკი და, რა თქმა უნდა, პატარა თხუნელა კრტეკი — მისი ფუმფულა ვერსიები ახლა პრაღის აეროპორტის სუვენირების განყოფილებიდან ბრაზიანად გიყურებენ.

ეს ჩეხური ოჯახებისთვის ყოველდღიური რიტუალია, რომელიც თამაშიდან ძილის რეჟიმზე გადასვლას აღნიშნავს. ქვეყნის მასშტაბით მშობლები მოუთმენლად ელიან იმავე მელოდიას, რომელიც საბოლოოდ მთავრდება ფრაზით „დობროუ ნოც“ (ღამე მშვიდობისა).
ეს განუმეორებელი ხმა ეკუთვნის მიხალ ციტავის, 68 წლის ციფრულ მომთაბარეს, რომელიც მეუღლე ზუზანასთან ერთად ტურისტულ ბიზნესს მართავს და დროს სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიას, ევროპასა და სამხრეთ აფრიკას შორის ყოფს.

დარწმუნებით შეიძლება ითქვას, რომ ის არ იყო ჩართული პრაღაში მიმდინარე დემონსტრაციების გაშუქებაში, სადაც ოქტომბრის ბოლოდან ასობით ათასი ადამიანი გამოდის მთავრობის იმ გეგმების წინააღმდეგ, რომელიც საზოგადოებრივი ტელევიზიისა და რადიოს ლიცენზიის მოსაკრებლის გაუქმებას და მათი დაფინანსების სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გადატანას ითვალისწინებს — ნაბიჯი, რომელსაც კრიტიკოსები მედიის დამოუკიდებლობის შესუსტებად მიიჩნევენ.
„ჩემმა ქალიშვილებმა მითხრეს, რაც ხდებოდა, ასე რომ ვიცოდი ამის შესახებ. მაგრამ რეალურად არ მიმდევებია,“ — ამბობს ციტავი, რომელიც სამხრეთ აფრიკაში, პრეტორიადან დაახლოებით 50 კილომეტრის მოშორებით, ნაკრძალის მახლობლად ცხოვრობს. მისი ერთ-ერთი ქალიშვილი კვირას გამართულ დემონსტრაციაზე იმყოფებოდა — ეს აქცია ყველაზე მასშტაბური აღმოჩნდა 1989 წელს, მაშინდელი ჩეხოსლოვაკიაში კომუნიზმის დაცემის შემდეგ.

თუმცა ციტავი კარგად ახსოვს, როგორ ჩაწერა ეს ორი ფრაზა — „დობრი ვეჩერ“ და „დობროუ ნოც“ — როცა ექვსი წლის იყო, 1964 წელს. „ეს მოხდა აგვისტოში, ფაქტობრივად ზაფხულის არდადეგებზე. ბებია-ბაბუასთან ვრჩებოდი, მათ აგარაკზე, პრაღასთან ახლოს. კინოკომპანიის თანამშრომლებს კი სჭირდებოდათ ბავშვი, რომ ეთქვა: ‘დობრი ვეჩერ, დობროუ ნოც’. ალბათ მე ერთადერთი ვიყავი, ვინც არდადეგებზე ქალაქთან ახლოს იმყოფებოდა,“ — იხსენებს ციტავი, რომელიც ბავშვობაში ტელევიზიაშიც თამაშობდა.
„მომიგზავნეს მანქანა, წამიყვანეს ტელევიზიაში, სადაც ამ ოთხ დაწყევლილ სიტყვას ვიმეორებდი და მერე უკან დამაბრუნეს. და ეგ იყო. მაშინ და კიდევ კარგა ხანს ამის შესახებ არც კი მიფიქრია.“
მას შემდეგ ვეჩერნიჩეკმა გადაიტანა როგორც საბჭოთა კავშირის ხელმძღვანელობით განხორციელებული ინტერვენცია, ასევე ხავერდოვანი რევოლუცია და ჩეხოსლოვაკიის დაშლა. მისი გამოყენება მთავრობის გეგმების მოწინააღმდეგეების მიერ ჩეხეთის ტელევიზიისა და რადიოს დასაცავად განსაკუთრებით სიმბოლურია: ეს უფრო საერთო კულტურულ გამოცდილებას გამოხატავს, ვიდრე კონკრეტულ პოლიტიკურ მიზანს.
ნუთუ მიხალი ვერ უძლებს ცდუნებას და ყველას უყვება, რომ ვეჩერნიჩეკის ხმაა? „ვცდილობ, ბევრს არ ვუთხრა. თინეიჯერობისას ეს მძულდა. ახლა უკვე აღარ მადარდებს. ჩემი ცოლი კი სიამოვნებით უყვება ყველას,“ — ამბობს მიხალი.
„ყოველთვის ამბობს, რომ ჰყავს ქმარი, რომელსაც ყველა იცნობს და ამოიცნობს. და ეს ყველას აბნევს,“ — ამბობს მიხალი, რომელსაც სამი ზრდასრული ქალიშვილი ჰყავს.
„თუმცა, როცა საქმეზე შორს ვიყავი, ყოველთვის სასიამოვნო იყო იმის ცოდნა, რომ ყოველ საღამოს მაინც შემეძლო მათთვის ღამე მშვიდობისა მეთქვა.“


















