ჯენსენ ჰუანი ტექნოლოგიური ინდუსტრიის ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული ფიგურაა.

ის ფართო ცნობადობას მიაღწია მას შემდეგ, რაც მისმა კომპანიამ – ხელოვნური ინტელექტის (AI) ჩიპების გიგანტმა Nvidia-მ – მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე ძვირადღირებულ კომპანიად იქცა.

AI-ის ბუმის სახედ ქცეულმა ჰუანმა დონალდ ტრამპთანაც დააახლოვა ურთიერთობა, რადგან პრეზიდენტი ცდილობდა, აშშ-ს ტექნოლოგიურ უპირატესობა შეენარჩუნებინა ჩინეთთან მიმართებაში.

63 წლის ჰუანი, რომელსაც ერთ დროს „ტექნოლოგიების ტეილორ სვიფტად“ და ტაივანში „დედი ჰუანგად“ მოიხსენიებდნენ, ახლა სკანდალშია გახვეული, მას შემდეგ რაც გაჟღერდა ინფორმაცია მისი რომანის შესახებ სავარაუდო ჩინელ ჯაშუშთან.

ჰუანი ტაივანში დაიბადა 1963 წელს და ცხრა წლის ასაკში ოჯახთან ერთად აშშ-ის დასავლეთ სანაპიროზე გადავიდა.

მან ელექტროინჟინერიის ბაკალავრის ხარისხი ორეგონის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მიიღო, ხოლო მაგისტრის ხარისხი – სტენფორდის უნივერსიტეტში.

შემდეგ მუშაობდა ამერიკულ ჩიპების კომპანიაში AMD, სანამ Nvidia-ს თანადამფუძნებელი გახდებოდა.

Bloomberg Billionaires Index-ის მიხედვით, მისი ქონება დაახლოებით 155 მილიარდ დოლარს შეადგენს.

„ჯენსენ ჰუანი ტექნოლოგიური ხედვის მქონე ფიგურაა, სტივ ჯობსის მსგავსი,“ – ამბობს სტივენ უიტი, ჰუანის ბიოგრაფიის „Thinking Machine“-ის ავტორი BBC-სთან საუბარში და ამატებს, რომ სწორედ ჰუანი იყო პასუხისმგებელი AI-ისთვის საჭირო ტექნიკის შექმნაზე, როგორიც დღეს ვიცით.

ჰუანს ტრამპთან განსაკუთრებულად ახლო ურთიერთობა აქვს. თეთრ სახლში გამართულ ბოლო AI-სამიტზე, სადაც 42 ტექნოლოგიური კომპანიის ხელმძღვანელი იყო მიწვეული, პრეზიდენტს გვერდით ელონ მასკი და ჰუანი ედგნენ.

ტრამპმა განაცხადა, რომ მას შემდეგ, რაც გამოძიების შესახებ ინფორმაცია გავრცელდა, Nvidia-ს ხელმძღვანელთან არ უსაუბრია.

„უბრალოდ ვიცი, რომ ის კარგი ადამიანია, მაგრამ არასოდეს იცი, რა ხდება,“ – უთხრა ტრამპმა ჟურნალისტებს და დაამატა, რომ ჰუანმა „ჩვენი ქვეყნისთვის საოცარი საქმე გააკეთა“.

ჰუანი დიდი ხანია აშშ-ჩინეთის დაძაბულობის ცენტრში იმყოფება. ტრამპი არაერთხელ აცხადებდა, რომ ეს ორი ქვეყანა ტექნოლოგიურ პირველობაზე იბრძვის.

ტრამპის თქმით, „ვინც AI-ში გაიმარჯვებს, ის გაიმარჯვებს“, და შიში ისაა, რომ თუ ჩინეთი AI-ში უპირატესობას მოიპოვებს, ეს ქვეყნის სამხედრო და სადაზვერვო შესაძლებლობებს მნიშვნელოვნად გააძლიერებს.

აშშ-ის უპირატესობა დიდწილად ამერიკული კომპანიების, მათ შორის Nvidia-ს დამსახურებაა, რომელიც თანამშრომლობს ისეთ მწარმოებლებთან, როგორიცაა Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC), რომელიც მსოფლიოს ყველაზე მოწინავე ჩიპების 90%-ზე მეტს აწარმოებს.

2022 წლიდან აშშ იყენებს სხვადასხვა ექსპორტის კონტროლის მექანიზმებს, რათა მოწინავე ტექნოლოგიები ჩინეთში არ მოხვდეს, რაც, მათი თქმით, ამერიკის კონკურენტულ უპირატესობას ინარჩუნებს და ეროვნული უსაფრთხოების დაცვას ემსახურება.

თუმცა, ეს იმას ნიშნავს, რომ ისეთი კომპანიები, როგორიცაა Nvidia, ფაქტობრივად, მსოფლიოს ყველაზე მომგებიანი ბაზრიდან გარიცხულნი არიან. თავად ჯენსენ ჰუანმა თქვა, რომ Nvidia-ს წილი ჩინეთის ბაზარზე დაახლოებით 95%-დან ნულამდე დაეცა. ბოლო წლებში ჰუანი აქტიურად ცდილობდა shuttle დიპლომატიას – ხშირად დადიოდა ვაშინგტონსა და პეკინს შორის, იმ იმედით, რომ აშშ-ის მიერ დამტკიცებულ გზას იპოვიდა ბაზარზე დასაბრუნებლად და ამ პროცესში აშშ-ის პოლიტიკაზეც ახდენდა გავლენას ჩინეთის მიმართ.

კვირას გავრცელებულმა ცნობებმა შესაძლოა ახსნას, რატომ ვერ მოახერხა ჰუანმა Nvidia-სთვის ყველაზე დიდი პრიზის მოტანა: ტრამპის ადმინისტრაციის ნებართვა, რომ ჩინეთში გაეყიდა ყველა ჩიპი, გარდა ყველაზე მოწინავეებისა.

ბოლო კვარტლებში Nvidia კვლავაც გარიცხულია ამ მომგებიანი ბაზრიდან. მიუხედავად ტრამპთან მისი, თითქოს, ახლო ურთიერთობისა, ჰუანმა ვერ შეძლო ეს დათმობა ადმინისტრაციისგან მიეღო.

ჰუანმა Nvidia 1993 წელს თანამოაზრე ელექტროინჟინრებთან, კრის მალაჩოვსკისა და კერტის პრიემთან ერთად დააარსა.

თავდაპირველად კომპანია ცნობილია იყო გრაფიკული ჩიპებით, განსაკუთრებით კომპიუტერული თამაშებისთვის.

შემდეგ მან ფოკუსი AI-ზე გადაიტანა, სფეროზე, რომელსაც ახლა დომინირებს.

„2012 წელს მანქანური სწავლების ნეირონული ქსელების მკვლევრებმა დაიწყეს მისი გამოყენება ამ მიზნისთვის და ჯენსენმა მაშინვე დაინახა, რომ ეს უზარმაზარი ინდუსტრია და კომპიუტინგის მომავალი იქნებოდა. მან უზარმაზარი რესურსები ჩადო AI ტექნიკის ბაზრის შექმნაში,“ – ამბობს უიტი.

„დღეს, როცა ამაზე ვფიქრობთ, წარმოვიდგენთ გიგანტურ მონაცემთა ცენტრებს – ეს ყველაფერი მაშინ არ არსებობდა. არ ჰყავდა კლიენტები იმ პროდუქტებს, რასაც ქმნიდა. ფაქტობრივად, მისი პირველი კლიენტი Open AI იყო, მაშინ როცა იქ სულ 30 ადამიანი მუშაობდა – მან უბრალოდ აჩუქა მათ ეს ტექნიკა.“

დღეს Nvidia-ს ღირებულება დაახლოებით 4.5 ტრილიონ დოლარს შეადგენს, რაც მას ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე ძვირადღირებულ კომპანიად აქცევს.

„თანამედროვე ნეირონული ქსელების პირველი რეალური მაგალითი Nvidia-ს პლატფორმაზე იყო ალექს კრიჟევსკის Alexnet, რომელიც ორმა Nvidia-ს ბარათმა ალექსის საძინებელში გაწვრთნა. ახლა იგივე რამეს ვაკეთებთ, მაგრამ უკვე 200,000-300,000 ბარათით და არა საძინებელში, არამედ უზარმაზარ მონაცემთა ცენტრში,“ – ამატებს უიტი.

„ასე რომ, როცა მონაცემთა ცენტრების მშენებლობაზე ან AI ინფრასტრუქტურის განვითარებაზე ვსაუბრობთ, ჯენსენი ფაქტობრივად ბარიერს მართავს – ყველაფერი მის გავლით გადის. და სწორედ ამან აქცია მისი კომპანია, თუნდაც დროებით, მსოფლიოს ყველაზე ძვირადღირებულ კომპანიად.“

Nvidia-ს დირექტორთა საბჭომ გამოაცხადა გამოძიების დაწყება მას შემდეგ, რაც New York Times-მა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ჰუანს რომანი ჰქონდა ქალთან, რომელსაც აშშ-ის დაზვერვა ჩინელ ჯაშუშად მიიჩნევს.

ამ ეტაპზე, თუმცა, Nvidia-ს საბჭო არ აპირებს ჰუანის გადაყენებას და კვირას გავრცელებულ განცხადებაში აღნიშნა, რომ „სრულად ენდობა ჯენსენსა და მის მენეჯმენტს“.

BBC-ს წყაროების თქმით, მისი გადაყენება ნაკლებად სავარაუდოა, რადგან ძალიან დიდი ფინანსური ინტერესებია ჩართული. ასევე, 63 წლის ტექნოლოგიური ლიდერისთვის აშკარა შემცვლელი არ არსებობს.

ჰუანმა თავისი მეუღლე, ლორი, ორეგონის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გაიცნო, სადაც ისიც ელექტროინჟინერიას სწავლობდა და ჰუანის ლაბორატორიის პარტნიორი იყო.

ისინი 1985 წელს დაქორწინდნენ, დაახლოებით რვა წლით ადრე, ვიდრე ჰუანი Nvidia-ს დააარსებდა, და ორი შვილი ჰყავთ – მედისონი და სპენსერი.

ჰუანი ამბობს, რომ ლორი და მედისონი არიან მიზეზი, რის გამოც შავი ტყავის ქურთუკი მისი სავიზიტო სტილი გახდა.

2007 წელს წყვილმა დააარსა საქველმოქმედო ფონდი Jen-Hsun and Lori Huang Foundation.

ფონდის აქტივები ბოლო წლებში მნიშვნელოვნად გაიზარდა, რაც Nvidia-ს აქციების ფასის ზრდამ განაპირობა, და დღეს მისი ღირებულება 9 მილიარდ დოლარზე მეტია.

ფონდის შემოწირულობებს შორისაა ათეულობით მილიონი დოლარი ინჟინერიის პროგრამებისთვის ორეგონის სახელმწიფო და სტენფორდის უნივერსიტეტებში.

„ჯენსენი, როგორც პირად საუბრებში, ისე სხვებთან საუბრისას, ყოველთვის ცდილობდა თავი ოჯახის კაცად წარმოეჩინა. ეს მისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია,“ – ამბობს უიტი.

„ის ხშირად აქებს მეუღლეს, ძალიან თბილად საუბრობს მასზე. ორივე შვილი – სპენსერი და მედისონი – Nvidia-ში მუშაობს. ასეთი სკანდალი ნებისმიერი ოჯახისათვის მძიმეა, მაგრამ იმ ადამიანისთვის, ვინც ასე დიდ ძალისხმევას დებს ოჯახის კაცის იმიჯის შესაქმნელად და შვილებსაც გვერდით იჭერს, ეს განსაკუთრებით მძიმეა.“

თავის მხრივ, ჰუანმა გაავრცელა განცხადება: „მე მეუღლესთან არ ვიყავი ერთგული. ჩემი ქმედებებით მას და ჩვენს შვილებს ვატკინე. ამას გამართლება არ აქვს. ძალიან ვწუხვარ.“

New York Times-ის ცნობით, აშშ-ის ოფიციალურმა პირებმა დაასკვნეს, რომ ელის ჰუანი ჩინეთის მთავარი დაზვერვის სამსახურმა ჯაშუშად გადაიბირა.

ის მეგასპიდის, სინგაპურში დაფუძნებული მონაცემთა ცენტრის კომპანიის, ტოპ მენეჯერი იყო. კომპანია ეჭვმიტანილი იყო Nvidia-ს ჩიპების ჩინეთში გადამისამართებაში, თუმცა Nvidia აცხადებს, რომ ეს საკითხი გამოძიებული და უარყოფილია.

სადაზვერვო მეთვალყურეობამ, როგორც იუწყებიან, გამოავლინა კომუნიკაცია ელის ჰუანსა და ამერიკელ მოქალაქეს შორის, რომელიც შემდგომში „გახსნის“ პროცესის შედეგად ჯენსენ ჰუანად იქნა იდენტიფიცირებული.

ჯერ უცნობია, რა ინფორმაცია გადასცა ელის ჰუანმა (რომელსაც ასევე ჰუან ლე-ს სახელითაც იცნობენ) პეკინს, რამდენად ღირებული იყო ეს ინფორმაცია ან როდის დაიწყო მან დაზვერვითი ინფორმაციის შეგროვება.

ელის ჰუანმა არ უპასუხა გამოცემის თხოვნას კომენტარისთვის.

როცა BBC-მ Nvidia-ს ჰკითხა, იცოდა თუ არა კომპანია სადაზვერვო შეშფოთების შესახებ, კომპანიამ განაცხადა, რომ არ იცოდა.

„გვჯერა, რომ თუ რეალური საფრთხის წინაშე ვიქნებოდით, აშშ-ის მთავრობა აუცილებლად შეგვატყობინებდა,“ – განუცხადა Nvidia-ს წარმომადგენელმა BBC-ს.

დამატებითი რეპორტაჟი: აიეშა პერერა (სინგაპური), ჰელენ დევიდსონი (სიდნეი)