პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ხუთშაბათს განაცხადა, რომ შეერთებული შტატები აღარ ცდილობს ირანთან ომის დასრულების შეთანხმების მიღწევას, რითაც ფაქტობრივად დაასრულა ვიცე-პრეზიდენტ ჯეი დი ვენსის ხელმძღვანელობით მიმდინარე დიპლომატიური ძალისხმევა და მიანიშნა, რომ ვაშინგტონი გააგრძელებს ზეწოლას ირანის ეკონომიკაზე და საზღვაო ბლოკადასაც ძალაში დატოვებს.
საკუთარ სოციალურ ქსელში გამოქვეყნებულ პოსტში ტრამპმა აღნიშნა, რომ ვენსს სხვა მიმართულებით გადაამისამართებს და დაავალებს, “სრული და აბსოლუტური ყურადღება გაამახვილოს დემოკრატების მიერ მართულ ქალაქებსა და შტატებში მიმდინარე მასიურ კორუფციასა და დანაშაულზე”.
ვენსი, გავრცელებული ინფორმაციით, თითქმის ყოველდღიურად ესაუბრებოდა ირანსა და ყატარში მყოფ შუამავლებს მოლაპარაკებების განახლების თაობაზე. Axios-ის ცნობით, ის კონტაქტში იყო ყატარის პრემიერ-მინისტრ შეიხ მოჰამედ ბინ აბდულრაჰმან ალ თანისთან, პაკისტანის არმიის მეთაურ ასიმ მუნირთან და სხვა შუამავლებთან. რამდენიმე კვირის წინ ვენსმა წერილიც გაუგზავნა მოჰსენ რეზაის, ირანის უზენაესი ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს მდივანს, რათა პირდაპირი მოლაპარაკებების განახლება ეთხოვა.
“ჩვენ ირანთან შეთანხმება აღარ გვჭირდება,” — დაწერა ტრამპმა. “ის დღეები დიდი ხანია წარსულს ჩაბარდა. ჩვენ გვაქვს მათი ფული, ასობით მილიარდი დოლარი, და გვაქვს მათი სრუტეც!”
კონფლიქტი თებერვალში დაიწყო, როდესაც შეერთებულმა შტატებმა და ისრაელმა ერთობლივი დარტყმები განახორციელეს ირანზე. ირანმა საპასუხოდ ჰორმუზის სრუტეში გადაადგილება შეზღუდა, რამაც მსოფლიოში საწვავის ფასები მკვეთრად გაზარდა. შეერთებული შტატები ინარჩუნებს ბლოკადას ირანის პორტებზე, მაშინ როცა სრუტე ძირითადად კვლავ ღიაა საზღვაო ტვირთებისთვის, მათ შორის ნავთობის გადაზიდვებისთვის.
ეს განცხადება ფაქტობრივად აჩენს სტატუს-კვოს ნორმალიზებას. ბოლო რამდენიმე თვეა, შეერთებულ შტატებს მასშტაბური დარტყმები ირანის წინააღმდეგ არ განუხორციელებია, ხოლო ირანსაც არ დაუწყია ბალისტიკური რაკეტების მასირებული სროლა ამერიკულ ბაზებსა და რეგიონულ მოკავშირეებზე.
ტრამპმა გასულ კვირას ასევე შეამცირა განახლებული დარტყმების ალბათობა და განაცხადა, რომ ომი “ფაქტობრივად დასრულებულია”. თეთრ სახლში გამართულ პრესკონფერენციაზე, შეიხ მოჰამედთან შეხვედრის შემდეგ, მან თქვა, რომ ისრაელი და სპარსეთის ყურის მოკავშირეები ირანისგან კარგად არიან დაცულნი და შემდგომი ესკალაცია საჭირო აღარ არის.
“ამ ეტაპზე სამხედრო მოქმედება ძალიან საჭირო არ ჩანს — მაგრამ ჩვენ მზად ვართ, ნებისმიერ მიზეზზე სწრაფად ვიმოქმედოთ,” — განუცხადა ტრამპმა ჟურნალისტებს. მისი თქმით, სპარსეთის ყურის ლიდერებმა სთხოვეს, ომი აღარ განეახლებინა.
ამ გადაწყვეტილებით ვენსი ჩამოშორდა თავისი ვიცე-პრეზიდენტობის მთავარ საგარეო პოლიტიკურ გამოწვევას. მან საჯაროდ დაიკავა დისტანცირებული პოზიცია ომთან მიმართებით და აპრილში სათავეში ჩაუდგა ამერიკულ დელეგაციას ისლამაბადში, რათა მოლაპარაკებები ეწარმოებინა ომის დასრულებაზე. მოლაპარაკებებში მონაწილეობდნენ ტრამპის სიძე ჯარედ კუშნერი და სპეციალური წარმომადგენელი სტივ ვიტკოფიც.
ვენსმა გასულ კვირას ომი დაადანაშაულა რესპუბლიკელების ისტორიულ მარცხში შუალედურ არჩევნებში. “მიზეზი, რის გამოც დავმარცხდით, სწორედ ომია,” — დაწერა მან ვრცელ პოსტში X-ზე. “პრეზიდენტმაც გუშინ ღამით ეს თქვა.”
ამის შემდეგ ტრამპმა კიდევ ერთხელ გაამყარა ომის დაწყების გადაწყვეტილება, აღიარა, რომ ამან საწვავის ფასები გაზარდა, თუმცა კვლავ გაიმეორა, რომ სამხედრო მოქმედება აუცილებელი იყო ირანისთვის ბირთვული იარაღის შეძენის აღსაკვეთად.
