აშშ-ის წარმომადგენლები ჯარედ კუშნერი და სტივ ვიტკოფი ხუთშაბათს მოსკოვში რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმირ პუტინთან მორიგ შეხვედრას გამართეს, ერთი დღის შემდეგ, რაც აბუ-დაბიში უკრაინის ომის დასრულების მიზნით გამართული მოლაპარაკებები დასრულდა.
მოლაპარაკებებმა, როგორც ჩანს, ვერ შეამცირა მოსკოვსა და კიევს შორის ძირითადი უთანხმოებები. პუტინმა უარი თქვა რუსეთის ტერიტორიული მოთხოვნების შერბილებაზე და კვლავ დაჟინებით მოითხოვა სრული კონტროლი იმ ოთხ უკრაინულ რეგიონზე, რომელთა ანექსიასაც მოსკოვი აცხადებს. მან ასევე უარყო უცხოელი სამშვიდობო ძალების განთავსება უკრაინაში, გააფრთხილა, რომ რუსეთი მათ სამიზნედ აქცევს და მათი ყოფნა „ომის გაგრძელებად“ შეაფასა.
პუტინმა აღნიშნა, რომ რუსეთი მხოლოდ არსებული სახელმწიფო საზღვარს აღიარებს, როგორც შესაძლო გამყოფ ხაზს. „ჩვენთვის არსებობს მხოლოდ ერთი გამყოფი ხაზი: სახელმწიფო საზღვარი. რადგან მაშინ ნათელი იქნება, რომ ჩვენ აქ ვართ, თქვენ კი იქ“, — განაცხადა მან. „როგორც კი დავიწყებთ ‘ნაცრისფერ ზონებზე’ საუბარს... მაშინვე იწყება კამათი და ნებისმიერი შეთანხმება არამდგრადი ხდება. და მუდმივი მშვიდობა არ იქნება.“
მისი განცხადებები, როგორც ჩანს, ამცირებს ახლო მომავალში მშვიდობის შეთანხმების იმედებს, მიუხედავად იმისა, რომ უკრაინის პრეზიდენტი ვოლოდიმირ ზელენსკი აცხადებს, რომ შეთანხმების მიღწევის „შესაძლებლობის ფანჯარა“ 2026 წლის ბოლომდე არსებობს. მოსკოვის ტერიტორიული მოთხოვნები და უკრაინის ნეიტრალიტეტი კვლავ ბევრად სცდება იმას, რასაც კიევი მზადაა მიიღოს.
ვიტკოფმა განაცხადა, რომ მომდევნო რაუნდში ევროპელები მიიღებენ მონაწილეობას, რაც უკვე შეთანხმებულია პუტინთან. „ისინი ჩვენი პარტნიორები არიან და მნიშვნელოვანია, რომ ჩართულნი იყვნენ“, — განუცხადა მან ჟურნალისტებს და რუსეთის სახელმწიფო ტელევიზიას კრემლის შეხვედრის შემდეგ.
აშშ-ის წარმომადგენლები დუბლინში მიემგზავრებიან, რათა შეხვდნენ ზელენსკის და მიაწოდონ ინფორმაცია პუტინთან გამართული მოლაპარაკებების შესახებ. იქ ასევე იკრიბებიან 45-ზე მეტი ევროპელი ლიდერი ევროპული პოლიტიკური საზოგადოების სამიტზე, რომელშიც თითქმის ყველა კონტინენტის ქვეყანა მონაწილეობს, გარდა ბელარუსისა და რუსეთისა.
დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრმა ენდი ბერნჰამმა განაცხადა, რომ ბრიტანეთის ეროვნული უსაფრთხოების მრჩეველი ჯონათან პაუელი ზელენსკის, ვიტკოფსა და კუშნერს შეუერთდებოდა მოლაპარაკებებზე. მოგვიანებით დაუნინგ სტრიტმა თქვა, რომ შეხვედრა გადაიდო, რის გამოც პაუელი ვეღარ დაესწრება. ასევე გავრცელდა ინფორმაცია, რომ შეხვედრა ბერლინში გაიმართებოდა.
ბოლო დიპლომატიური აქტივობა, მათ შორის აბუ-დაბის მოლაპარაკებები, სულ უფრო მეტად კონცენტრირებულია ევროპული უსაფრთხოების მოწყობაზე ომის შემდგომ პერიოდში. კუშნერმა განაცხადა, რომ აშშ სურს „შექმნას ახალი ჩარჩო“, რომელშიც უკრაინა, რუსეთი და ევროპა იქნებიან ჩართულნი და რომელიც „უზრუნველყოფს მდგრად მშვიდობას“, ხოლო კრემლის მრჩეველმა იური უშაკოვმა აღნიშნა, რომ აშკარაა — არსებული სისტემა არ მუშაობს.
თუმცა, ევროპული მთავრობები ფრთხილად ეკიდებიან იმას, რასაც რუსული მცდელობა მიაჩნიათ, მოლაპარაკებები გადატანონ უშუალო ცეცხლის შეწყვეტიდან უფრო ფართო ევროპული უსაფრთხოების გადახალისებისკენ. ევროკავშირის საგარეო პოლიტიკის ხელმძღვანელმა კაია კალასმა განაცხადა, რომ ევროპას უკვე აქვს უსაფრთხოების არქიტექტურა, მაგალითად, ცივი ომის დროინდელი ჰელსინკის შეთანხმებები და ბუდაპეშტის მემორანდუმი, რომელიც უკრაინის ტერიტორიულ მთლიანობას გარანტირებდა.
„პრობლემა ისაა, რომ რუსეთი ამ შეთანხმებებს არ იცავს, ამიტომ ახლა ყურადღება უნდა გამახვილდეს იმაზე, რომ რუსეთმა შეასრულოს თავისი ვალდებულებები... და აღარ დაესხას თავს სხვა ქვეყანას“, — თქვა კალასმა. ახალი ევროპული უსაფრთხოების არქიტექტურის განხილვა ცეცხლის შეწყვეტის გარეშე, მისი თქმით, „გადამტანი თემაა“.
ზელენსკიმ განაცხადა, რომ აშშ-ის გადაწყვეტილება, რუსეთთან ერთად ახალი ევროპული უსაფრთხოების წესრიგის განხილვის შესახებ, „საკმაოდ უცნაურია“. ესტონეთის საგარეო პოლიტიკის ინსტიტუტის დირექტორმა კრისტი რაიკმა თქვა, რომ ეს „აშშ-ის პოზიციის მნიშვნელოვანი ცვლილებაა“, რადგან რუსული მოთხოვნის გათვალისწინებით, ევროპული უსაფრთხოების არქიტექტურა პარალელურად განიხილება უკრაინის მშვიდობის მოლაპარაკებებთან.
რაიკის თქმით, რუსეთს „დიდი ისტორია“ აქვს ისეთი პრინციპების გადახედვის მცდელობებში, როგორიცაა სუვერენიტეტი, ტერიტორიული მთლიანობა და ძალის გამოყენების აკრძალვა. მან აღნიშნა, რომ მოსკოვი დიდი ხანია ცდილობს ნატოს აღმოსავლეთ ფლანგზე ყოფნის შემცირებას და გარკვეული ვეტოს მიღებას ევროპული უსაფრთხოების და თავდაცვის გადაწყვეტილებებზე, რაც რუსეთსა და ევროპულ მთავრობებს შორის შეთანხმების მიღწევას თითქმის წარმოუდგენელს ხდის.
პუტინმა კიდევ ერთხელ განაცხადა, რომ უცხოელი ჯარისკაცების ყოფნა უკრაინაში „მიუღებელია“ რუსეთისთვის და მოუწოდა აშშ-ს, იმუშაოს ევროპასთან „იმისათვის, რომ ევროპელებმა თავად გადაწყვიტონ, რა სურთ: მშვიდობა თუ ომი“. მან ასევე მოუწოდა ევროპას, დანიშნოს ერთი წარმომადგენელი, რომელიც მოლაპარაკებებს უხელმძღვანელებს.
„როგორც კი დანიშნავენ წარმომადგენელს, მთავარ მოლაპარაკე პირს, რომელსაც ექნება უფლებამოსილება ევროპას სახელით ისაუბროს, იქნება ოთხპირიანი დიალოგი“, — თქვა პუტინმა. კუშნერმა ასევე მოუწოდა ევროპულ ქვეყნებს, „გამოავლინონ ერთი პირი, რომელიც მათ სახელით ისაუბრებს“.
ევროკავშირის ლიდერები საკითხს პარასკევს განიხილავენ, თუმცა ოფიციალური პირები ჯერჯერობით არ ჩქარობენ ერთი წარმომადგენლის დანიშვნას. ერთმა ევროკავშირის ოფიციალურმა პირმა განაცხადა, რომ ბლოკი წარმოდგენილი იქნება თავისი ინსტიტუტებით, როდესაც კავშირს ეხება საკითხები და დასძინა: „ველოდები შეთანხმებას სპეციალურ წარმომადგენელზე? ჩემი პასუხია — არა, არ ველოდები.“
კალასმა აღნიშნა, რომ ის, როგორც ევროკავშირის საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკის მაღალი წარმომადგენელი, უნდა წარმოადგენდეს ბლოკს ანტონიო კოსტასთან, ევროპული საბჭოს პრეზიდენტთან ერთად. საფრანგეთის პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა შეამცირა ერთი მოლაპარაკე პირის დანიშვნის მნიშვნელობა და თქვა: „შინაარსი განსაზღვრავს ფორმატს.“ ევროპა, მისი თქმით, საბოლოოდ „განსაზღვრავს და გადაწყვეტს ჩვენი, როგორც ევროპელების, მომავალი უსაფრთხოების საკითხებს“.
გერმანიის კანცლერმა ფრიდრიხ მერცმა განაცხადა, რომ პირველ რიგში საჭიროა პუტინის მოლაპარაკებების მაგიდასთან დაჯდომა. „საუბარი ინდივიდებზე არ არის. მთავარია, რომ პუტინი მზად იყოს მოლაპარაკებებისთვის“, — თქვა მან.
მოსკოვში შეხვედრის დროს პუტინმა ასევე შემოგვთავაზა ხუთდღიანი ჰუმანიტარული ზავი, რათა შესაძლებელი იყოს მშვიდობიანი მოსახლეობის ევაკუაცია კონსტანტინოვკიდან — ქალაქიდან, რომელიც ფრონტის ხაზზეა უკრაინის აღმოსავლეთ დონეცკის რეგიონში. ეს წინადადება მოჰყვა გასულ თვეში ცეცხლის შეწყვეტას რუსეთით ოკუპირებულ ოლეშკიში.
კიევი არ ეთანხმება რუსეთის განცხადებას კონსტანტინოვკაზე სრული კონტროლის შესახებ და ამბობს, რომ ზავი რუსულ ძალებს საშუალებას მისცემს, საბოლოო შეტევა განახორციელონ ქალაქის დასაკავებლად. „იმის გათვალისწინებით, რომ ოლეშკიში ტექნიკა შეიყვანეს და ჯარები გადაადგილეს ჰუმანიტარული ოპერაციის საფარქვეშ, ნათელია, რა სურთ კონსტანტინოვკაში“, — განუცხადა უკრაინის პრეზიდენტის მრჩეველმა დმიტრი ლიტვინმა BBC-ს და დასძინა, რომ დეტალები „დასაზუსტებელია“.
დიპლომატიური აქტივობა იმ დროს მიმდინარეობდა, როცა უკრაინის სამხედრო ძალები კვლავ შეეჯახნენ შეზღუდვებს ელონ მასკის Starlink-ის სატელიტური კომუნიკაციების სისტემაზე. ზელენსკიმ ხუთშაბათს განაცხადა, რომ უკრაინული ძალები კვლავ განიცდიან „სისტემურ“ შეზღუდვებს Starshield-ზე — Starlink-ის სამხედრო ვერსიაზე, რომელიც მასკის SpaceX-მა შექმნა მთავრობებისა და სამხედროებისთვის.
ზელენსკის თქმით, Starshield რამდენიმე დღის განმავლობაში ექვემდებარებოდა სიჩქარის შეზღუდვებს — 100 მილი საათში (161 კმ/სთ) ფრონტის ხაზზე და რუსეთით ოკუპირებულ ტერიტორიებზე. ამ შეზღუდვებმა უკრაინულ ძალებს გაურთულა რუსეთის სულ უფრო დახვეწილი რეაქტიული დრონების გადაჭერა.
„ზოგი რამ“ უკვე ნათელია, — თქვა ზელენსკიმ, როცა კიევი ვაშინგტონისგან განმარტებას ითხოვდა. „თუ ამერიკაში ვინმე იღებს გადაწყვეტილებებს, რომლებიც უკრაინის ტერიტორიას ისე ექცევა, თითქოს ის უკრაინული არ არის, ეს გვაჩვენებს, საით მიდის საქმე“, — თქვა მან, დეტალების გარეშე.
მან აღნიშნა, რომ შეფერხება, როგორც ჩანს, განზრახულია და არა ტექნიკური ხარვეზის შედეგი და შეზღუდვებს „რუსების დახმარებაში“ დაადანაშაულა, რათა „მეტი უკრაინელი მოკლან და უფრო ზუსტი დარტყმები განახორციელონ უკრაინაზე“.
Starlink და Starshield უკრაინის ფრონტის ხაზზე კომუნიკაციისთვის აუცილებელი გახდა. მსგავსი კავშირის პრობლემები ფრონტზე ოქტომბრის ბოლოსაც იყო და დაახლოებით ერთი კვირა გაგრძელდა, სანამ ნაწილობრივ არ მოგვარდა. კვლავ უცნობია, ვინ დააწესა ეს შეზღუდვები; მასკი და ტრამპის ადმინისტრაცია ერთმანეთს ადანაშაულებდნენ.
