ფედერალურმა მოსამართლემ პარასკევს დროებით შეაჩერა პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის მიერ ვაშინგტონში დაგეგმილი 250 ფუტიანი (72-76 მეტრი) მემორიალური თაღის მშენებლობა და გასცა 14-დღიანი შეჩერების ბრძანება, სანამ რაიმე სამუშაო დაიწყება. ეს გადაწყვეტილება სერიოზულ დარტყმას აყენებს ტრამპის ერთ-ერთ ყველაზე გამორჩეულ პროექტს, რომელიც მიზნად ისახავდა აშშ-ის დედაქალაქის სახის შეცვლას.
აშშ-ის ოლქის სასამართლოს მოსამართლე ტანია ჩუტკანმა პარასკევს, დილაადრიან, გამოსცა დროებითი შეჩერების ბრძანება, მას შემდეგ რაც ეროვნული დედაქალაქის დაგეგმარების კომისიამ თაღის მშენებლობა 8-4 ხმით დაამტკიცა. ეს გადაწყვეტილება წინ უძღოდა ცხრა საათნახევრიან მოსმენას ხუთშაბათს, სადაც ათეულობით მოწმე გამოვიდა პროექტის წინააღმდეგ.
ჩუტკანმა დააკმაყოფილა თაღის წინააღმდეგ ბოლო მომჩივანთა მოთხოვნა და გააერთიანა კოლუმბიის ოლქისა და ვირჯინიის მიერ შეტანილი სარჩელები ვიეტნამის ვეტერანთა ჯგუფისა და არქიტექტურის ისტორიკოსის მიერ წარდგენილ საქმესთან.
„სრულიად წარმოუდგენელია, რომ 100 წლის წინ მიღებულ კანონში იყოს ისეთი უფლებამოსილება, რომელიც არცერთ წინა ადმინისტრაციას არ სცოდნია და რომელიც დედაქალაქის მთავარ ადგილას 250 ფუტიანი თაღის აღმართვას ითვალისწინებს — ეს აჩვენებს, რამდენად შორს მიდის (მთავრობა) ამ პროექტის გასამართლებლად,“ — წერს ჩუტკანი თავის განჩინებაში.
ტრამპის ადმინისტრაცია ამტკიცებს, რომ კონგრესმა 100 წელზე მეტი ხნის წინ დაამტკიცა მონუმენტის მშენებლობა აღნიშნულ ადგილზე. ადმინისტრაციის წარმომადგენლები და ტრამპის მიერ დანიშნული კომისრები აცხადებენ, რომ თაღი ასრულებს საუკუნის წინანდელ გეგმას კოლუმბიის კუნძულზე გრანდიოზული ნაგებობის აშენების შესახებ. ოპონენტები კი ამტკიცებენ, რომ თავდაპირველი გეგმა გულისხმობდა ორ დიდ სვეტს, რომლებიც აშშ-ის სამოქალაქო ომის დროინდელ ჩრდილოეთ და სამხრეთ შტატებს წარმოადგენდა, და არა თაღს.
ადმინისტრაცია აცხადებდა, რომ მშენებლობა ამ კვირაში დაიწყებოდა, როგორც კი კომისია დაამტკიცებდა დიზაინს, შინაგან საქმეთა სამინისტრო გასცემდა საბოლოო ნებართვას და ეროვნული პარკების სამსახური გამოაქვეყნებდა საჭირო შეტყობინებას. ახლა გაურკვეველია, როდის დაიწყება სამუშაოები, რადგან რამდენიმე სარჩელი ცდილობს პროექტის შეჩერებას გარემოსდაცვითი საკითხების, სატრანსპორტო გადატვირთულობისა და უსაფრთხოების გამო, ასევე იმის გამო, საჭირო იყო თუ არა კონგრესის თანხმობა და დაფინანსება.
დაგეგმარების კომისიის ხმები გაიყო ფედერალურ და ადგილობრივ ხაზებზე. მხარდამჭერები მუშაობენ ტრამპის ადმინისტრაციაში ან სხვა გზით არიან დაკავშირებული პრეზიდენტთან, ხოლო მოწინააღმდეგეები წარმოადგენდნენ კოლუმბიის ოლქს. დისტანციური მოსმენა რამდენჯერმე შეფერხდა პირველ საათებში და მას თან ახლდა ძირითადად უარყოფითი ონლაინ კომენტარები.
ასე წოდებული „Arc de Trump“, პარიზის ტრიუმფალური თაღის ანალოგი, განკუთვნილია ქვეყნის 250 წლის იუბილეს აღსანიშნავად. ადრინდელი ვიზუალიზაცია აჩვენებს ოქროსფრად დაფარულ, ფრთიან თავისუფლების ქალღმერთის ქანდაკებას თაღის თავზე, რომელსაც გვერდით ორი ოქროს არწივი ამშვენებს. სტრუქტურის ორივე მხარეს ოქროში ამოტვიფრულია ფრაზები: „ერთი ერი ღმერთის ქვეშ“ და „თავისუფლება და სამართლიანობა ყველასთვის“.
ტრამპის ადმინისტრაცია ასევე აცხადებს, რომ თაღი გამოიყენება სამხედრო ტექნიკის შესანახ კომპლექსად, საიდანაც შესაძლებელია სნაიპერებისა და დრონების განთავსება. „მსგავსი ობიექტი მსოფლიოში არსად იქნება,“ — წერდა ტრამპი Truth Social-ზე. მან ასევე აღნიშნა, რომ „59 წამყვან ქალაქსა და დედაქალაქს შორის“ ვაშინგტონი „ერთადერთია მსოფლიოში, რომელსაც არ აქვს ტრიუმფალური თაღი“, თუმცა არ დაუკონკრეტებია, რომელი ქალაქები იგულისხმა.
მოწმეები და ოპონენტები ამბობენ, რომ ეს ნაგებობა დააზიანებს არლინგტონის ეროვნული სასაფლაოს სიმშვიდეს, სადაც ასიათასობით დაღუპული სამხედრო და ვეტერანია დაკრძალული, და დაარღვევს როგორც არლინგტონის, ასევე ლინკოლნის მემორიალის ხედებს.
ჯონ პომეროი, ყოფილი სამხედრო მფრინავი, რომელიც ექვსი წლის განმავლობაში მსახურობდა, მათ შორის ვიეტნამის ომშიც, ამბობს, რომ მისი მშობლები დაკრძალულნი არიან არლინგტონში და თაღი „შეამცირებს სასაფლაოზე ვიზიტის სერიოზულობას“. მან სამხედრო ტექნიკის კომპლექსის იდეა „სასაცილოდ“ და „ნახევრად დამუშავებულ იდეად“ შეაფასა და აღნიშნა, რომ ის ტერორისტული თავდასხმების სამიზნე შეიძლება გახდეს. პომეროი ამბობს, რომ „მაქსიმალურად შევუშლი ხელს მშენებლებს“, თუ ისინი ადგილზე მივლენ.
ენ რაითი, რომელმაც აშშ-ის სამხედრო ძალებში 29 წელი იმუშავა და შემდეგ დიპლომატიურ სამსახურში იყო, აცხადებს, რომ ისიც შეეცდება მშენებლობის შეჩერებას. „თვითონ ბულდოზერს მივაბამთ თავს, ვეტერანები გვყავს ინვალიდის ეტლებით და ეტლებსაც ამ ნივთებს მივაბამთ,“ — თქვა მან. შუალედურ არჩევნებზე საუბრისას, სადაც ტრამპის რესპუბლიკურმა პარტიამ კონგრესში უმრავლესობა დაკარგა, რაითმა დაამატა: „[ტრამპის] ომისა და ეგოს პოლიტიკა — ეს უარყოფილია.“
მარკ პაოლეტა, კომისიის თავმჯდომარე, რომელიც ტრამპმა დანიშნა და თეთრი სახლის ბიუჯეტის მართვის ოფისის მთავარი იურისტია, ხუთშაბათის შეხვედრა პროექტის ენთუზიაზმით შეფასებით გახსნა.
„პრეზიდენტ ტრამპს, როგორც პრეზიდენტს და როგორც გამორჩეულ მშენებელს, ესმის, რომ ჩვენი ეროვნული იდენტობისთვის მნიშვნელოვანია, გრანდიოზული მონუმენტებით ვაჩვენოთ, ვინ ვართ,“ — თქვა პაოლეტამ. მან ასევე აღნიშნა, რომ თაღი პატივს მიაგებს ერსა და მის ვეტერანებს და „მიანიჭებს არლინგტონის ეროვნულ სასაფლაოს იმ მონუმენტურ კარიბჭეს, რომელსაც ის იმსახურებს.“
„როგორც ტრამპი ხშირად აღნიშნავს, ‘მსოფლიოს დიდ ქალაქებს აქვთ თაღები: პარიზი, რომი, ლონდონი’,“ — დაამატა პაოლეტამ.
კომისიის წევრმა პოლ ინგრასიამ, რომელიც გენერალური მომსახურების ადმინისტრაციის იურისტია, თქვა, რომ პროექტი „პოლიტიკაზე არ არის. ეს არის ხსოვნა. ეს არის ჩვენი ისტორიის აღნიშვნა. ეს არის ვეტერანების პატივისცემა. და ეს ნამდვილად ღირსეული პატივისცემაა ჩვენი ერისთვის, რაზეც ყველანი უნდა შევთანხმდეთ.“
ფილ მენდელსონმა, კოლუმბიის ოლქის საბჭოსა და კომისიის წევრმა, განაცხადა, რომ პროექტს არ აქვს კონგრესის აუცილებელი თანხმობა და კონგრესს მისთვის თანხა არ გამოუყვია. მან ასევე აღნიშნა, რომ კომისიაში წარდგენილ გეგმებში არ იყო მითითებული სამხედრო დანიშნულება, რაზეც ტრამპი და სხვა ადმინისტრაციის წარმომადგენლები საუბრობდნენ.
„ჩვენ ვერ დავამტკიცებთ საბოლოო ტერიტორიისა და შენობის გეგმებს, სანამ საბოლოო გეგმები არ გვექნება,“ — თქვა მენდელსონმა.
კალიფორნიელი დემოკრატი წარმომადგენელი ჯარედ ჰაფმანი, რომელიც მალე გახდება წარმომადგენელთა პალატის ბუნებრივი რესურსების კომიტეტის თავმჯდომარე, პროექტს უწოდა გაუმართლებელი და უკანონო. მისი თქმით, თაღი დაარღვევს არლინგტონისა და ლინკოლნის მემორიალის ხედებს, რაც „დაანგრევს ხედს, რომელიც ამერიკელი ხალხის ერთიანობასა და მსხვერპლს უნდა უსვამდეს ხაზს, და ამას გააკეთებს სტრუქტურით, რომელსაც ხშირად ვუკავშირებთ იმპერატორებს ან მეფეებს, რომლებიც გრანდიოზულ თაღებს საკუთარ თავს უძღვნიდნენ.“
„ეს არის დონალდ ტრამპისადმი მიძღვნილი მონუმენტი,“ — თქვა ჰაფმანმა და დაამატა, რომ თაღი „შეურაცხყოფს ამერიკას.“
თაღის სავარაუდო ღირებულება კვლავ უცნობია, ისევე როგორც მისი დაფინანსების წყარო, თუმცა ზოგიერთი შეფასებით, ფასი შეიძლება 100 მილიონ დოლარსაც კი აღწევდეს.
პროექტი ტრამპის რამდენიმე მცდელობიდან ერთ-ერთია, რომ ვაშინგტონი თავისი სტილით გარდაქმნას. სხვა წინადადებებს შორისაა 106 წლის საჯარო გოლფის მოედნის რეკონსტრუქცია, რომელსაც ტრამპმა „ნაგვის კუნძული“ უწოდა, ჯონ კენედის სახელობის საშემსრულებლო ხელოვნების ცენტრის შესაძლო დანგრევა და თეთრი სახლის ბალრუმის აშენება, რომლის სავარაუდო ღირებულება 400 მილიონ დოლარს შეადგენს. ბალრუმისა და გოლფის მოედნის გეგმებიც სამართლებრივ დავებშია, ხოლო თაღი შესაძლოა კიდევ უფრო მკაცრ შემოწმებას დაექვემდებაროს მას შემდეგ, რაც დემოკრატებმა კონგრესში უმრავლესობა მოიპოვეს.
