ის ისევ ეკონომიკაა. მიუხედავად იმისა, რომ დონალდ ტრამპი მას დიდად არ აქცევდა ყურადღებას, ამომრჩევლების მწვავე შეშფოთება ცხოვრების გაძვირებაზე გახდა პოლიტიკური გადატრიალების მთავარი მამოძრავებელი, რომელიც, სავარაუდოდ, დემოკრატებს უოტერგეიტის შემდეგ ყველაზე დიდ მერყეობას მოუტანს და მათ თითქმის ოთხი ათწლეულის განმავლობაში ყველაზე დიდ უმრავლესობას მისცემს წარმომადგენელთა პალატაში, ხოლო სენატში 2008 წლის შემდეგ ყველაზე დიდ უპირატესობას.
თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ ხელისუფლებაში დაბრუნებისას დემოკრატებმა დაჰპირდნენ ამომრჩევლებს ცხოვრების ხელმისაწვდომობის აღდგენას, მალე აღმოაჩენენ, რომ მომდევნო რამდენიმე წლის განმავლობაში ბევრი არაფრის გაკეთება შეუძლიათ გაბრაზებული ამომრჩევლების სტრესის შესამსუბუქებლად ძვირ გაზზე, პროდუქტებსა და ჯანდაცვაზე, უზარმაზარ იპოთეკებსა და ხელმიუწვდომელ სამედიცინო მომსახურებაზე.
დემოკრატებს კარგი იქნება, თუ გაიხსენებენ, რომ სწორედ ცხოვრების ხელმისაწვდომობის პრობლემებმა მიიყვანა ისინი ხელისუფლებაში და ეს პრობლემები დიდად არ განსხვავდება იმ მიზეზებისგან, რომლებმაც ორი წლის წინ ტრამპს მოუტანა პრეზიდენტობა. და ეს პრობლემები კვლავ შეიძლება სწრაფად იქცეს მათ მტრად.
„პირველ რიგში, ამერიკელები ელიან, რომ ვაშინგტონი შეამცირებს ცხოვრების ხარჯებს,“ — განაცხადა ჩაკ შუმერმა, სენატის მომავალი უმრავლესობის ლიდერმა. სავარაუდო წარმომადგენელთა პალატის სპიკერმა ჰაკიმ ჯეფრისმა კი დაამატა: „ჩვენ დავპირდით ამერიკას, რომ ვიბრძოლებთ ხელმისაწვდომობისთვის და სწორედ ამას გავაკეთებთ.“ თუმცა ისინი მალე აღმოაჩენენ თავიანთი ძალაუფლების საზღვრებს ტრამპის ეკონომიკური შეცდომების გამოსწორებასა და იმ ეკონომიკის მართვაში, რომელიც დიდწილად მათ კონტროლს მიღმა მყოფი ფაქტორებით იმართება.
ავიღოთ, მაგალითად, ბენზინის ფასები — მთავარი მოტივატორი ამომრჩევლების აჯანყებისა ტრამპის პოლიტიკის მხარდამჭერი რესპუბლიკელების წინააღმდეგ. მათი შემცირება ირანთან შეთანხმების მიღწევას მოითხოვს, რაც ჰორმუზის სრუტის გახსნას უზრუნველყოფს. შუმერი ფიქრობს, რომ დემოკრატებს ამის მიღწევა შეუძლიათ. „ჩვენ დავასრულებთ ომს,“ — განაცხადა მან.
თუმცა, ტრამპს შეიძლება არ დაეთანხმოს. და მართალია, კონგრესს კანონით აქვს უფლება დაასრულოს ომი — ის ერთადერთი შტოა, რომელსაც ომის დაწყების უფლებაც აქვს — მაგრამ პრაქტიკაში გაურკვეველია, რას ნიშნავს ასეთი იურიდიული ნიუანსები. მას შემდეგ, რაც ტრამპმა ომი დაიწყო, კონგრესს რესპუბლიკელები აკონტროლებდნენ. მიუხედავად ამისა, ტრამპმა ომი მათი თანხმობის გარეშე გააგრძელა. დემოკრატებს ახლა შეუძლიათ სცადონ ომის დაფინანსების შეწყვეტა, მაგრამ სენატში 60 ხმა არ აქვთ, რომ ფილიბასტერი თავიდან აიცილონ.
ტრამპის სავაჭრო ომსაც მსგავსი თავისებურებები აქვს. როდესაც უზენაესმა სასამართლომ ტრამპის „ეროვნული უსაფრთხოების“ ტარიფები გააუქმა, რადგან ისინი პრეზიდენტის უფლებამოსილებას სცილდებოდა, ადმინისტრაციამ მათი დიდი ნაწილი სხვა კანონით კვლავ დააწესა, ახალი, ასევე საეჭვო არგუმენტით. დემოკრატებს ასევე ცოტა შეუძლიათ გააკეთონ ტრამპის იმიგრაციის წინააღმდეგ ომის შესაჩერებლად. ეს სრულად დაფინანსებულია და შეუფერხებლად გრძელდება, რაც კიდევ უფრო არღვევს მშენებლობისა და სხვა იმიგრანტებზე დამოკიდებულ ინდუსტრიებს.
მარტივი გადაწყვეტილებებიც კი რთულად მისაღწევია. შეიძლება მარტივად ჩანდეს ხელმისაწვდომი ჯანდაცვის აქტის ფარგლებში ფედერალური სუბსიდიების აღდგენა ან ტრამპის One Big Beautiful Bill Act-ში მედიკეიდისა და საკვების ბარათების შემცირების გაუქმება ან გადავადება, მაგრამ დემოკრატებს გაუჭირდებათ საჭირო თანხების მოძიება, რადგან ბიუჯეტის დეფიციტი უკვე ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის 6%-ს აღწევს.
მხოლოდ დამატებითი ზიანის თავიდან აცილებაც uphill battle იქნება. ტრამპი, რომელიც ახლა უკვე „ლეიმ დაკია“ და აღარ სჭირდება ამომრჩევლების გულის მოგება, სავარაუდოდ, თავის ყველაზე დესტრუქციულ სურვილებს თავისუფლებას მისცემს. მიუხედავად იმისა, რომ დემოკრატებს შეეძლებათ ტრამპის ახალ საკანონმდებლო ინიციატივებზე ვეტოს დადება, მათ არ აქვთ საკმარისი ხმები პრეზიდენტის ვეტოს დასაძლევად.
ოპტიმისტებს შეიძლება სჯეროდეთ, რომ სამშაბათის მარცხის შემდეგ კონგრესში საკმარისი რესპუბლიკელები მოიძებნება, რომლებიც პრეზიდენტის სურვილებს დაუპირისპირდებიან. მაგრამ მათგან, ვინც ამ „სისხლიან აბანოს“ გადაურჩა, უმეტესობა ყველაზე ერთგული MAGA ოლქებიდან და შტატებიდანაა და ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ლიდერს ზურგი აქციონ.
თვითონ ეკონომიკა — რომელიც თითქმის მთლიანად ხელოვნური ინტელექტის ინვესტიციების ბუმით იმართება — ნაკლებად დაეხმარება დემოკრატებს ამომრჩევლების ეკონომიკური ტვირთის შემსუბუქებაში.
უოლ სტრიტს უკვე ეპარება ეჭვი, რომ მონაცემთა დამუშავების ცენტრების ასაშენებლად განხორციელებული მასიური ინვესტიციები, რომლებიც ძლიერი AI მოდელების გასაწვრთნელადაა საჭირო, დროულად გაამართლებს დახარჯულ თანხებს. ტექნოლოგიებზე ორიენტირებული Nasdaq-ის საფონდო ინდექსი ბოლო თვეში 10%-ზე მეტით დაეცა.
Goldman Sachs-ის შეფასებით, მსხვილმა AI ჰიპერსკეილერებმა წელს უკვე თითქმის 200 მილიარდი დოლარი მოიზიდეს ობლიგაციების ბაზარზე, რაც თითქმის ორჯერ მეტია, ვიდრე მთლიანად 2025 წელს. მთლიანობაში, ბანკის ინფორმაციით, AI-თან დაკავშირებულმა კომპანიებმა 2026 წლისთვის თითქმის 500 მილიარდი დოლარის ვალი აიღეს.
თუ ეს ბუშტი გასკდება და დაფინანსება შეწყდება, ეკონომიკური ვარდნა შეიძლება 2008 წლის უძრავი ქონების ბუშტით გამოწვეულ დიდ რეცესიასაც კი გადააჭარბოს. ასეთ დროს, მთავრობას, რომელსაც 40 ტრილიონი დოლარის ვალი აქვს და საპროცენტო განაკვეთები ბოლო 20 წლის მაქსიმუმთან ახლოსაა, მცირე ფინანსური რესურსი ექნება დარტყმის შესამსუბუქებლად.
გადაურჩება თუ არა ამომრჩევლების ახლად შეძენილი სიყვარული დემოკრატებისადმი მოსალოდნელ ეკონომიკურ ქარიშხალს? მიჩიგანის უნივერსიტეტის ეკონომისტი ჯასტინ ვოლფერსი, რომელიც Platypus Economics-ს ხელმძღვანელობს, აღნიშნავს, რომ არც უმუშევრობის დონე და არც ინფლაცია არ არის იმდენად ცუდი, რომ ამერიკელების ეკონომიკური პესიმიზმი გაამართლოს. მაშ, რა იწვევს ამ ცუდ განწყობას? ნდობის კრახი ეკონომიკურ ლიდერობაში.
სამშაბათის რესპუბლიკელთა „სისხლიანმა აბანომ“ შეიძლება თავისთავად გააუმჯობესოს ამერიკელების განწყობა. მიუხედავად მათი შეზღუდული ძალაუფლებისა, დემოკრატები მაინც გარკვეულ წინააღმდეგობას გაუწევენ ტრამპის ყველაზე დესტრუქციულ იმპულსებს. მაგრამ ეკონომიკა, სავარაუდოდ, უფრო დიდ გამოწვევას შეუქმნის ახალ დემოკრატიულ კონგრესს, ვიდრე ამჟამინდელ რესპუბლიკელებს. ორ წელიწადში დემოკრატებს შეიძლება მოუწიოთ გამკლავება გაბრაზებულ ამომრჩევლებთან, თუ ეკონომიკური მდგომარეობა შესამჩნევად გაუარესდება.
მაშინ მათ შეიძლება მოუწიოთ შეეგუონ თავიანთი ძალაუფლების საზღვრებს და იმედი ჰქონდეთ, რომ ამომრჩევლები ეკონომიკურ უკმაყოფილებაში პრეზიდენტს დაადანაშაულებენ — და არა კონგრესს.
