ესპანეთის ტრანსპორტის მინისტრმა ოსკარ პუენტემ სამშაბათს გადადგომის შესახებ განაცხადა, ექვსი დღის შემდეგ მას შემდეგ, რაც ურდას მახლობლად, მადრიდიდან დაახლოებით 130 კილომეტრის სამხრეთით, მაღალი სიჩქარის მატარებლების შეჯახებას 69 ადამიანი ემსხვერპლა და ათეულობით დაშავდა. მან ასევე საკუთარი კანდიდატურა მოხსნა 29 ნოემბრის ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნების სიებიდან.
28 ოქტომბრის ავარია, რომელიც ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე სარკინიგზო კატასტროფაა ამ საუკუნეში და ესპანეთისთვის ყველაზე მომაკვდინებელი 2013 წლის შემდეგ, მაშინ მოხდა, როდესაც სახელმწიფო კომპანია „რენფეს“ მატარებელი, რომელშიც 397 მგზავრი იმყოფებოდა, დაეჯახა გაჩერებულ მატარებელს, რომელსაც კერძო ესპანური კომპანია Iryo მართავდა და მასში 147 მგზავრი იყო. ეს იყო ესპანეთში მეორე ფატალური სარკინიგზო შეჯახება ერთ წელზე ნაკლებ პერიოდში — იანვარში, მადრიდისა და სევილიის დამაკავშირებელ იმავე მთავარ ხაზზე მომხდარმა ავარიამ 46 ადამიანი იმსხვერპლა.
პუენტემ გადაწყვეტილება პარლამენტარებთან ხანგრძლივი მოსმენის ბოლოს გამოაცხადა, მიუხედავად იმისა, რომ კატასტროფის შემდეგ რამდენჯერმე გამორიცხა გადადგომა. „გაცნობებთ, რომ არა მხოლოდ ვტოვებ ტრანსპორტის მინისტრის პოსტს, არამედ ვხსნი ჩემს კანდიდატურას 29 ნოემბრის ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნების სიებიდანაც“, — განაცხადა მან.
„ასეთი სერიოზული ორი ავარიის შემდეგ, ერთ წელზე ნაკლებ პერიოდში, ტრანსპორტის მინისტრი ისეთ ქვეყანაში, როგორიც ესპანეთია, ვერ დარჩება თანამდებობაზე“, — დაამატა პუენტემ და აღნიშნა, რომ გადაწყვეტილება „პოლიტიკურმა ღირსებამ“ განაპირობა. მან არ დააკონკრეტა, როდის დატოვებს ოფიციალურად პოსტს.
მანამდე, სამშაბათს, ახალი უსაფრთხოების ზომების წარდგენისას, პუენტემ განაცხადა, რომ მთავრობა „დაუღალავად იმუშავებს, რათა მიაღწიოს და აღადგინოს საზოგადოების ნდობა მაღალი სიჩქარის რკინიგზის მიმართ“. ესპანეთს მსოფლიოში მეორე ყველაზე დიდი მაღალი სიჩქარის სარკინიგზო ქსელი აქვს.
პრემიერ-მინისტრმა პედრო სანჩესმა პუენტე შეაქო იმისთვის, რომ „შეხვდა გამოწვევას, გასცა პასუხები და შემოგვთავაზა გამოსავლები, შემდეგ კი გვერდზე გადგა“. „ღირსების გამო. საკუთარი ნებით. მსხვერპლთა პატივისცემით“, — აღნიშნა სანჩესმა.
პუენტეს პოზიცია შეჯახების შემდეგ მყისიერად ზეწოლის ქვეშ მოექცა. მისი გადადგომა მოითხოვეს კონსერვატიულმა სახალხო პარტიამ, ულტრამემარჯვენე Vox-მა, მთავრობის ზოგმა მოკავშირემ და პროფკავშირებმა. კრიტიკოსები მას ადანაშაულებდნენ იმაში, რომ თითქოს პასუხისმგებლობა კონტროლის ცენტრის ოპერატორზე გადაიტანა, მაშინ როცა სანჩესმა აღიარა, რომ რკინიგზის სისტემისადმი საზოგადოებრივი ნდობა „დამსხვრეულია“.
ავარიამ დაჩრდილა წინასაარჩევნო კამპანიას 29 ნოემბრის არჩევნების წინ, სადაც სანჩესის სოციალისტების ხელმძღვანელობით მოქმედი მთავრობა გამოკითხვებში ჩამორჩება. ბევრი დამკვირვებელი კატასტროფას მთავრობასთვის მნიშვნელოვან საარჩევნო დარტყმად მიიჩნევს და ფიქრობს, რომ ეს სანჩესს გამოკითხვების შედეგების გადალახვას გაურთულებს.
შეჯახება მოხდა მას შემდეგ, რაც ავტომატური უსაფრთხოების სისტემის მარცხმა 63-კილომეტრიან მონაკვეთზე მატარებლების მოძრაობა შეაჩერა. მიუხედავად ამისა, კონტროლის ცენტრმა „რენფეს“ მატარებელს გზა განაგრძობინა. ესპანურ მედიაში გამოქვეყნებული გაჟონილი აუდიოჩანაწერები მიუთითებს, რომ „რენფეს“ მატარებელს მოძრაობის გაგრძელების ნებართვა მისცეს, მაშინ როცა Iryo-ს მატარებელი დაახლოებით 25 კილომეტრით წინ გაჩერებული იყო.
ერთ-ერთ ჩანაწერში კონტროლის ცენტრის ოპერატორი „რენფეს“ მძღოლს, რომელსაც ტექნიკური პრობლემები ჰქონდა, ეუბნება: „გააგრძელეთ გზა და შემდეგ იმოძრავეთ [გვერდითი სიგნალიზაციის ბლოკით], ნორმალური სიჩქარით, ჩვეულ რეჟიმში“.
„ნორმალური სიჩქარით?“ — ეკითხება მძღოლი.
„დიახ“, — პასუხობს ოპერატორი.
გვერდითი სიგნალიზაციის ბლოკი სარეზერვო სისტემაა, რომელსაც მაშინ იყენებენ, როცა ავტომატური სიგნალიზაცია ან მონაცემთა გადაცემის სისტემა მწყობრიდან გამოდის.
სხვა ჩანაწერში Iryo-ს მძღოლი კონტროლის ცენტრს ატყობინებს, რომ მატარებლის მართვის სისტემასთან კავშირი დაკარგა და მატარებელი არ მოძრაობს. „მატარებელი გაჩერებულია ურდას შესასვლელი სიგნალის წინ“, — ამბობს მძღოლი. რამდენიმე მიმოცვლის შემდეგ, მას ეუბნებიან, რომ ჩვეულ რეჟიმში გააგრძელოს გზა.
Iryo-ს მძღოლი მოგვიანებით კვლავ უკავშირდება კონტროლის ცენტრს და ამბობს: „მატარებელი არ მაძლევს საშუალებას, [უსაფრთხოების] სისტემა ვაკონტროლო. ამიტომაც ისევ გაჩერებული ვარ შესასვლელი სიგნალის წინ“. ჩანაწერი მიუთითებს, რომ ოპერატორს აცნობეს, Iryo-ს მატარებელი ისევ გაჩერებული იყო, როცა „რენფეს“ მატარებელი მიუახლოვდა. Iryo-ს განცხადებით, მათი ვაგონები „უკნიდან დაეჯახა“.
პუენტეს მიერ გამოცხადებულ ზომებს შორისაა პროგრამული უზრუნველყოფის შექმნა კონტროლის ცენტრებისათვის, რომელიც ავტომატურ შეტყობინებებს გააგზავნის და მოძრაობაში ანომალიების იდენტიფიცირებას გაამარტივებს. მისი თქმით, სისტემას ხელოვნური ინტელექტის აგენტი დააკვირდება, რათა „ადამიანური შეცდომის ალბათობა მინიმუმამდე შემცირდეს“, და ეს ინიციატივა უპრეცედენტოა.
იმ შემთხვევებში, როცა კონტროლის ცენტრის ოპერატორი გადაწყვეტილებას იღებს ავტომატური უსაფრთხოების სისტემის გათიშვისას, მას მეორე ოპერატორმა უნდა დაუდასტუროს. პუენტემ ასევე განაცხადა, რომ რეფორმირდება ოპერატორების სამუშაო პირობები, მათ შორის შესვენებები და დაღლილობის დონის მონიტორინგი.
მატარებლის მძღოლების პროფკავშირი Semaf, რომელმაც „რენფეში“ 10 და 12 ნოემბრისთვის გაფიცვები გამოაცხადა, სამუშაო პირობების გაუარესებასა და „დეგრადირებული სისტემების“ გამოყენებას აპროტესტებს. კრიტიკოსები ამბობენ, რომ სარკინიგზო ქსელის 2021 წლის ლიბერალიზაციის შემდეგ, რაც „რენფეს“ მრავალწლიანი მონოპოლიის დასრულებასა და კერძო კომპანიების დაშვებას მოჰყვა, ტექნიკური მომსახურების ინვესტიციები მგზავრთა რაოდენობის ზრდას ვერ აჰყვა.
პუენტემ ასევე გამოაცხადა 30 მილიონი ევროს (25 მილიონი გირვანქა სტერლინგის) დახმარების პაკეტი დაღუპულთა ოჯახებისა და შეჯახების შედეგად დაშავებულთათვის.
ახლა ბევრი ესპანელი პუენტეს შემცვლელისგან ელოდება რკინიგზის სისტემისადმი ნდობის აღდგენას.
