ესპანეთის მასშტაბით მილიონობით ადამიანი შეუერთდა ქვეყნის ბოლო 14 წლის განმავლობაში პირველ საყოველთაო გაფიცვას ოთხშაბათს, მოაწყო პიკეტები და მიიღო მონაწილეობა დემონსტრაციებში, რათა გაეპროტესტებინა საცხოვრებელი ფასების და ცხოვრების ხარჯების მკვეთრი ზრდა 29 ნოემბრის საპარლამენტო არჩევნების წინ.
24-საათიანი შეჩერება თავდაპირველად მოითხოვეს ქირის გადამხდელთა ასოციაციებმა, რასაც შემდეგში მუშათა პროფკავშირებიც შეუერთდნენ. ოფიციალური სლოგანი იყო: „ხელფასები. საცხოვრებელი. ფასები.“ მადრიდის ქირის გადამხდელთა კავშირის წარმომადგენელმა სანდრა მორამ რადიო RNE-ს განუცხადა: „ძალიან მნიშვნელოვანია ხალხს შევახსენოთ, რომ ჩვენ, მუშები – რომლებიც ასევე ვართ ქირის გადამხდელები ან იპოთეკის გადამხდელები – ვართ ის ძალა, რომელსაც შეუძლია წარმოების შეჩერება და ეკონომიკის გაჩერება.“
ქირის გადამხდელთა ასოციაციების კონფედერაციის ინფორმაციით, შუადღისთვის დაახლოებით 4 მილიონი ადამიანი მონაწილეობდა გაფიცვაში. პროფკავშირების ლიდერები მაღალი ჩართულობის შესახებ საუბრობდნენ რამდენიმე სექტორში, მათ შორის ავტომობილებისა და პორტების სექტორში 90%-იანი, ხოლო ნარჩენების შეგროვებაში 82%-იანი მონაწილეობით, თუმცა აღნიშნეს, რომ მხარდაჭერა ქვეყნის მასშტაბით არათანაბარი იყო. ყველაზე ძლიერი ჩართულობა დაფიქსირდა სანაპირო რეგიონებში, მათ შორის კატალონიასა და ანდალუსიაში.
UGT-ს ლიდერმა პეპე ალვარესმა გაფიცვა „მასობრივ წარმატებად“ შეაფასა, ხოლო მუშათა კომისიების პროფკავშირის ხელმძღვანელმა უნაი სორდომ განაცხადა, რომ მონაწილეობის მაჩვენებელი „ძალიან მნიშვნელოვანი“ იყო. სორდოს თქმით, კოლექტიური მოლაპარაკებები საკმარისი არ იქნება საცხოვრებელი ფასების მოსაგვარებლად, რომლებიც წლიურად 12%-ით იზრდება. „არსებობს ერთი საკითხი, რომელიც ქვეყანას ყოფს – ეს არის ის სირთულე, რასაც ბევრი ადამიანი საცხოვრებლის ხელმისაწვდომობისას აწყდება,“ – განუცხადა მან რადიო Cadena Ser-ს.
ესპანეთის ბიზნესორგანიზაციების კონფედერაციამ კი განაცხადა, რომ მონაწილეობა „დაბალი და არათანაბარი“ იყო, რეგიონებისა და სექტორების მიხედვით განსხვავებული. ვიცე-პრეზიდენტმა მიგელ გარიდომ აღნიშნა, რომ ბიზნესებს საცხოვრებელი ფასების ზრდაზე მცირე პასუხისმგებლობა ეკისრებათ. „ეს არ არის გაფიცვა შრომით საკითხებზე, არამედ პოლიტიკურია და მჭიდროდ უკავშირდება არჩევნების ვადაზე ადრე დანიშვნას,“ – თქვა მან.
ბევრი სკოლა და უნივერსიტეტი დახურული იყო ან მინიმალური დატვირთვით მუშაობდა. მადრიდში გაფიცვა დაემატა მასწავლებელთა უკვე თითქმის ერთთვიან გაფიცვას სამუშაო პირობების გამო. მოძრაობა შეჩერდა მადრიდისა და კატალონიის რამდენიმე მთავარ გზაზე, ხოლო ბარსელონას საზოგადოებრივი ტრანსპორტი თითქმის სრულად გაჩერდა.
პიკეტები უკვე შუაღამის შემდეგვე გამოჩნდა, ბლოკავდა ქარხნებს, ბაზრებსა და სატრანსპორტო კვანძებს. ბარსელონაში შესასვლელი მთავარი გზები, მათ შორის AP-7 ავტობანი, ორივე მიმართულებით გადაკეტილი იყო, ზოგან საბურავების დაწვით. მადრიდში პიკეტებსა და პოლიციას შორის შეტაკებები მოხდა ქვეყნის მთავარი საბითუმო ბაზრის მახლობლად, ხოლო ათასობით დემონსტრანტმა ქალაქის მთავარ ბულვარს მიაწყდა და დროებით მოძრაობა შეაჩერა.
შინაგან საქმეთა სამინისტროს ცნობით, ქვეყნის მასშტაბით 50-ზე მეტი ადამიანი დააკავეს მცირე ინციდენტების გამო, ხოლო ესპანურ მედიაში გავრცელდა ცნობები უძრავი ქონების სააგენტოებზე თავდასხმების შესახებ. ცუდმა ამინდმა ხელი შეუშალა დაგეგმილ მსვლელობებს: ესპანეთის სახელმწიფო მეტეოროლოგიურმა სააგენტომ 14 გაფრთხილება გასცა ორ შტორმზე, რომლებიც ძლიერ ქარს, ძლიერ წვიმასა და შტორმიან ზღვას მოიტანდა. კადისში, სევილიაში, კორდობასა და უელვაში მსვლელობები გაუქმდა 120 კმ/სთ-მდე ქარის მორევის პროგნოზის გამო, თუმცა ათიათასობით ადამიანმა მაინც მიიღო მონაწილეობა ბარსელონაში, მადრიდსა და სხვა ქალაქებში გამართულ 90-ზე მეტ დემონსტრაციაში.
პროტესტები ასახავს ესპანეთში საცხოვრებლის კრიზისის გაღრმავებულ უკმაყოფილებას, რომელიც ფართო საზოგადოებამ სექტემბერში შეამჩნია, მას შემდეგ, რაც 87 წლის მარიკარმენ აბასკალი გამოასახლეს მადრიდის ბინიდან, სადაც 70 წელზე მეტი ცხოვრობდა. რამდენიმე კვირაში ის საავადმყოფოში გარდაიცვალა.
აბასკალს ახალი მეპატრონეების პირობებში ქირის სამმაგი ზრდა ემუქრებოდა. 27 წლის გაყიდვების თანამშრომელი გონსალო ალვარესი, რომელიც მოხალისეობრივად მუშაობს ქირის გადამხდელთა კავშირში და ბინადრებს უფლებების შესახებ აწვდის ინფორმაციას, მას იცნობდა და გამოსახლებას „პატარა ნაპერწკალს“ უწოდებს, რომელმაც პროტესტი გააჩინა.
ალვარესი თავის მეგობარ გოგონასთან, სტომატოლოგიურ ჰიგიენისტთან ერთად, მადრიდის სამხრეთ არგანზუელას რაიონში პატარა ერთოთახიან ბინას ქირაობს. ისინი თვეში 1 000 ევროს იხდიან, რაც იმას ნიშნავს, რომ თითოეული მათგანი ხელფასის დაახლოებით ნახევარს საცხოვრებელზე ხარჯავს, სხვა გადასახადების ჩათვლამდე.
„ეს სრული სიგიჟეა... საკვებზე, ელექტროენერგიაზე, წყალზე, გაზზე,“ – ამბობს ის. ბინის ყიდვის პერსპექტივას ვერ ხედავს. „სახლი რომ იყიდო, გიჟური რაოდენობის ფული უნდა დააგროვო. ამ ხელფასებით ეს შეუძლებელია.“
ბოლო წლებში მადრიდში ქირის ფასები მკვეთრად გაიზარდა. უძრავი ქონების პორტალ Idealista-ს მონაცემებით, ოქტომბერში დედაქალაქში 50 კვ.მ ბინის საშუალო ქირა 1 170 ევრო იყო, მაშინ როცა ესპანეთში საშუალო მთლიანი თვიური ხელფასი დაახლოებით 2 460 ევროა (2 056 ფუნტი სტერლინგი). შესაბამისად, საცხოვრებელი საშუალო მთლიანი ხელფასის თითქმის ნახევარს შეადგენს, რაც ბევრად აღემატება საცხოვრებლის ხელმისაწვდომობისთვის რეკომენდებულ 30%-იან ზღვარს, რომელსაც ხშირად ასახელებენ ექსპერტები და საჯარო ინსტიტუტები.
ესპანეთის მასშტაბით, ბოლო ათწლეულში ქირის ფასები 80%-ით, ხოლო ბინების ფასები 63%-ით გაიზარდა, რადგან უძრავი ქონება სულ უფრო ხშირად გამოიყენება ტურისტულ გაქირავებად, სპეკულაციურ აქტივად და მოკლევადიან იჯარად. საცხოვრებლის დაცვის აქტივისტები და პროფკავშირები მთავრობას უფრო მკაცრ ჩარევას სთხოვენ, მათ შორის სპეკულაციის წინააღმდეგ ბრძოლას, ტურისტული გაქირავების აკრძალვას და ქირის გადამხდელთა დაცვის გაძლიერებას.
გაფიცვამდე, გრანადის ქირის გადამხდელთა კავშირმა ყურადღება მიიპყრო ქალაქის მთავარ ტურისტულ უბნებში მოკლევადიანი გაქირავების დაახლოებით 300 საკეტის დაზიანებით. ორგანიზაციამ სოციალურ ქსელში დაწერა: „არა კაპიტალისტებს, არა ქირის მაძებრებს, არა მათ თანამზრახველებს.“
ელექტროენერგიის მოხმარებამაც აჩვენა გაფიცვის მასშტაბი. ესპანეთის ინდუსტრიულ სექტორში ენერგიის მოხმარება ოთხშაბათის დილას 7,5%-ით შემცირდა, იტყობინება ქსელის ოპერატორი Red Eléctrica. ბოლო საყოველთაო გაფიცვისას, 14 წლის წინ, ანალოგიური მოხმარება 15%-ზე მეტით იყო შემცირებული.
გაფიცვა იმართება ესპანეთის საყოველთაო არჩევნებამდე, რომელიც 29 ნოემბერს გაიმართება. სოციალისტმა პრემიერ-მინისტრმა პედრო სანჩესმა გასულ თვეში ვადამდელი არჩევნები მას შემდეგ გამოაცხადა, რაც პარლამენტმა მისი საცხოვრებლის რეფორმის გეგმა ვერ დაამტკიცა – მემარჯვენე პარტიებმა დაბლოკეს კრიზისის დასაძლევად შემუშავებული საგანგებო კანონმდებლობა.
საზოგადოებრივი აზრის გამოკითხვები ყველაზე სავარაუდო შედეგად მემარჯვენე პარტიების – სახალხო პარტიის (PP) და ულტრამემარჯვენე, ანტიიმიგრანტული ვოქსის კოალიციას ასახელებს. საარჩევნო კამპანია ცოტა ხნის წინ ინფრასტრუქტურის თემაზე გადაერთო, მას შემდეგ, რაც წელს ესპანეთში მეორე სასიკვდილო სიჩქარის მატარებლის კატასტროფამ 69 ადამიანი იმსხვერპლა, თუმცა სანჩესი გაფიცვას იყენებს, რათა ყურადღება კვლავ სოციალურ საკითხებზე გადაიტანოს.
სოციალურ ქსელში გავრცელებულ ვიდეოში სანჩესმა ხაზი გაუსვა ისეთ მიღწევებს, როგორიცაა რვასაათიანი სამუშაო დღე, პენსიები და ეროვნული ჯანდაცვა, და ეს ყველაფერი შრომით მოძრაობასა და გაფიცვის უფლებას მიაწერა. „ეს ადვილი არ ყოფილა, მაგრამ მათ ესპანეთი შეცვალეს,“ – განაცხადა მან.
ასევე დაწერა: „შენი რვასაათიანი სამუშაო დღე. შენი პენსია. შენი საჯარო ჯანდაცვა... ეს იყო კოლექტიური გამარჯვებები,“ – შეაქო მან წინა გაფიცვებში მონაწილეები. სანჩესმა ესპანურ ტელევიზიას განუცხადა: „სიგიჟეა, როცა ვინმე მუშების გაფიცვის უფლებას კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებს.“
PP-მ მთავრობა დაადანაშაულა, რომ გაფიცვას საარჩევნო მიზნებისთვის იყენებს. პარტიის ლიდერმა ალბერტო ნუნიეს ფეიხომ ამ ქმედებას „სიგიჟე“ უწოდა და პროფკავშირები „მაფიასა“ და „ნაგავს“ შეადარა. პარტიის სპიკერმა მიგელ ტელიადომ განაცხადა, რომ მთავრობა გაფიცვას იყენებს, რათა ამომრჩევლებს მემარჯვენე მთავრობის მოსვლის საფრთხე დაანახვოს.
მადრიდის რეგიონის მემარჯვენე ლიდერმა ისაბელ დიას აიუსომ გაფიცულები დაადანაშაულა, რომ „მოქალაქეებს მძევლად ამყოფებენ“. მან, მიუხედავად იმისა, რომ პროფკავშირების საქმიანობა კონსტიტუციური უფლებაა, გააკრიტიკა „პროფკავშირების წარმომადგენელთა მაფია“ და ესპანურ ტელევიზიაში ფეიხოს უთხრა: „დამპირდი, რომ ეს ნაგავი დასრულდება.“ დაამატა: „ყველაფერი ქაოსშია, ყველაფერი ჩიხშია შესული.“
