რედაქტორის შენიშვნა: ეს სტატია თარგმნილია VOA Persian-ის ორიგინალი მასალიდან.

აშშ-ში დაფუძნებული უფლებადამცველი ორგანიზაცია აცხადებს, რომ ირანის უზენაესმა სასამართლომ ძალაში დატოვა სიკვდილით დასჯის განაჩენი ხილის გამყიდველის მიმართ, რომელიც მიმდინარე წლის დასაწყისში ანტისამთავრობო პროტესტებთან დაკავშირებით გაასამართლეს.

ადამიანის უფლებათა აქტივისტების საინფორმაციო სააგენტო (HRANA), რომელიც ირანში ადამიანის უფლებათა აქტივისტების მედია განყოფილებაა, ორშაბათს იტყობინებოდა, რომ სასამართლომ ეს გადაწყვეტილება არმან მარეფათის საქმეზე მიიღო.

ორგანიზაციის ცნობით, ასევე, ორი ქალი პროტესტის მონაწილე, რომლებიც ამავე მოვლენებთან დაკავშირებით დააკავეს, საერთო ჯამში 44 წლით თავისუფლების აღკვეთას მიესაჯნენ.

არმან მარეფათი 2026 წლის მარტში თეირანის ისლამური რევოლუციური სასამართლოს მიერ დამნაშავედ იქნა ცნობილი ბრალდებებში, რომლებიც მოიცავდა ეროვნულ უსაფრთხოებაზე მტრულ საქმიანობაში მონაწილეობას, რელიგიურ ობიექტებში განზრახვით შესვლას მათი განადგურების მიზნით, ასევე მეჩეთისა და რელიგიური სემინარიის დაწვაში მონაწილეობას.

ის ივნისში გადაიყვანეს თეირანის დიდ ციხიდან ყეზელ ჰესარის ციხეში, ქარაჯში, სადაც პოლიტპატიმრები და სიკვდილმისჯილები იმყოფებიან.

მისი ორი თანამოსამართლე ამავე საქმეში, მეჰრდად მოჰამადიანია და აშქან მალეკი, ივნისში სიკვდილით დასაჯეს მას შემდეგ, რაც ისინი დამნაშავედ ცნეს ბრალდებებში, რომლებიც მოიცავდა ისრაელთან და მტრულად განწყობილ მთავრობებთან თანამშრომლობას, საზოგადოებრივი უსაფრთხოების დარღვევასა და შიშის დათესვას, საზოგადოებრივი ქონების განადგურებასა და დაწვას, ასევე ეროვნულ უსაფრთხოებაზე მტრულ საქმიანობაში მონაწილეობას.

უფლებადამცველი ორგანიზაცია Amnesty International-ი აცხადებს, რომ სიკვდილით დასჯა განხორციელდა წინასწარი შეტყობინების გარეშე, როგორც ოჯახის წევრებისთვის, ასევე ადვოკატებისთვის.

HRANA-ს ცნობით, არმან მარეფათი, რომელიც სავარაუდოდ 38 წლისაა, წარმოშობით საკქეზის ოლქიდანაა და თეირანში ცხოვრობდა, როდესაც 2026 წლის იანვარში მას მასშტაბური პროტესტების დროს დააკავეს. ის მუშაობდა ხილისა და ბოსტნეულის ბაზარში.

აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა სექტემბრის დასაწყისში ირანის ხელისუფლება კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილ დანაშაულებში დაადანაშაულა რეჟიმის მხრიდან პროტესტების ჩახშობის, მკვლელობებისა და სიკვდილით დასჯის გამო და მოუწოდა, რომ ისინი პასუხისგებაში მიეცნენ.

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა თავის 2026 წლის ადამიანის უფლებათა ანგარიშში ასევე დაგმო სიკვდილით დასჯის განაჩენების გამოტანა პროტესტის მონაწილეებისა და მთავრობის ოპონენტების მიმართ უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ბრალდებებით, მათ შორის ადგილობრივად ცნობილ „მოჰარებესა“ და უცხო ქვეყნებთან თანამშრომლობის ბრალდებებით.

ათასობით ირანელმა მიიღო მონაწილეობა პროტესტებში, რომლებიც გასული წლის ბოლოს დაიწყო და წელსაც გაგრძელდა ეკონომიკური სირთულეების, მათ შორის ქვეყნის ვალუტის მკვეთრი გაუფასურების გამო. თუმცა, თავიდანვე დემონსტრანტები ისლამური რესპუბლიკის დამხობას ითხოვდნენ.

პრეზიდენტმა ტრამპმა სექტემბერში მსოფლიო ლიდერებს განუცხადა, რომ ირანმა წელს 72 000 თავისი მოქალაქე მოკლა.

ირანი აცხადებს, რომ პროტესტებთან დაკავშირებული დაღუპულთა რაოდენობა 3 038-ს შეადგენს, თუმცა გაეროს ბოლო საგამოძიებო მისიის დასკვნით, რეალური მაჩვენებლები „მნიშვნელოვნად“ აღემატება მთავრობის მიერ გავრცელებულ მონაცემებს.

ადამიანის უფლებათა ორგანიზაციები ირანის ხელისუფლებას არაერთხელ ადანაშაულებდნენ წამების, ხანგრძლივი იზოლაციისა და სხვა იძულებითი მეთოდების გამოყენებაში დაკავებულების აღიარებების მისაღებად, რომლებიც შემდეგ მტკიცებულებად გამოიყენება სასამართლო პროცესებზე, მათ შორის სიკვდილით დასჯის შემთხვევებშიც.

უფლებადამცველები ასევე შეშფოთებას გამოთქვამენ, რომ ბრალდებულებს უსამართლო სასამართლო პროცესები უტარდებათ იძულებითი აღიარებებისა და ბუნდოვანი ან პოლიტიკურად მოტივირებული ეროვნული უსაფრთხოების ბრალდებების საფუძველზე, ასევე ბრალდებებით, რომლებიც მათი თქმით, გამოგონილია ან არ არსებობს სანდო მტკიცებულებები.

Amnesty International-მა და სხვა უფლებადამცველმა ორგანიზაციებმა დააფიქსირეს შემთხვევები, როდესაც ბრალდებულებს არ ეძლეოდათ ადვოკატთან სრულფასოვანი წვდომა და სამართლიანი სასამართლო პროცესი, რაც აჩენს ეჭვებს განაჩენების სანდოობასა და სიკვდილით დასჯის გამოყენებაზე პროტესტის მონაწილეებისა და მთავრობის ოპონენტების მიმართ.