უკრაინის სამხრეთ ზაპოროჟიეს რეგიონში, კომიშუვახას სოფელში, ორშაბათს რუსული ავიაციის მიერ სკოლაზე განხორციელებული მრავალჯერადი დაბომბვის შედეგად, რომელიც ჰუმანიტარული დახმარების განაწილების ცენტრად გამოიყენებოდა, სულ მცირე 26 ადამიანი დაიღუპა და კიდევ ხუთი დაშავდა.
რეგიონის ხელმძღვანელმა მიხაილო სემიკინმა განაცხადა, რომ სოფელს მინიმუმ ცხრა 3,000 კილოგრამიანი ავიაბომბი დაეცა. ცნობების მიხედვით, რუსულმა თვითმფრინავებმა თავდასხმებისას 10-ზე მეტი გლაიდ-ბომბი გამოიყენეს. კომიშუვახა ქალაქ ზაპოროჟიედან დაახლოებით 35 კილომეტრით აღმოსავლეთით მდებარეობს და ფრონტის ხაზიდან ათიოდე კილომეტრშია.
უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ თავდასხმას „სრულიად შემზარავი“ უწოდა. მისი თქმით, პირველი დარტყმა ადგილობრივ სკოლას მოხვდა, რომელიც ჰუმანიტარული მიზნებისთვის გამოიყენებოდა, ხოლო მეორე დარტყმა იმ თავშესაფარს დაემიზნა, სადაც ადამიანები აფარებდნენ თავს.
„პირველი ავიაბომბის დარტყმის შემდეგ, განხორციელდა ე.წ. ორმაგი დარტყმა კიდევ ცხრა ბომბით, რომლებიც მიზანმიმართულად თავშესაფარს დაეცა, სადაც ადამიანები იმალებოდნენ,“ — დაწერა ზელენსკიმ სოციალურ ქსელებში.
„რუსებს არ შეეძლოთ არ სცოდნოდათ, რომ ყოველ კვირას, კომიშუვახაში დარჩენილი ადგილობრივი მოსახლეობა სწორედ ამ ადგილზე იღებდა ჰუმანიტარულ დახმარებას.“
თავდაპირველად ზელენსკიმ დაღუპულთა რიცხვი 18-ად დაასახელა. მოგვიანებით, უკრაინის საგანგებო სიტუაციების სამსახურმა (ДСНС) განაცხადა, რომ დაღუპულთა რაოდენობა 24-მდე გაიზარდა, მათ შორის არიან ორი მაშველი და ოთხი პოლიციელი. ორშაბათს გვიან, ვიდეომიმართვაში, ზელენსკიმ თქვა, რომ დაღუპულთა რიცხვი 26-მდე გაიზარდა.
საგანგებო სამსახურის ცნობით, ე.წ. „ორმაგი დარტყმის“ შედეგად, როდესაც ერთსა და იმავე ადგილს მეორედ ესხმიან თავს, დაიღუპა ორი მაშველი. სემიკინის თქმით, ნანგრევებში კვლავ რჩებოდნენ ადამიანები, ხოლო სამაშველო ჯგუფებს რამდენჯერმე მოუწიათ მუშაობის შეწყვეტა რუსული დრონების თავდასხმების გამო.
ზაპოროჟიეს რეგიონში სამშაბათისთვის გლოვის დღე გამოცხადდა. რუსეთის სამხედრო უწყებას თავდასხმაზე საჯაროდ კომენტარი არ გაუკეთებია.
დარტყმები განხორციელდა მას შემდეგ, რაც მეზობელ ხერსონის რეგიონში, რუსების მიერ ოკუპირებულ ოლეშკის ქალაქსა და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე, ექვსდღიანი ჰუმანიტარული ზავი ამოიწურა. ზელენსკის თქმით, ოლეშკიდან მშვიდობიანი მოსახლეობის ევაკუაციის მიზნით ბოლო ერთობლივ რუსულ-უკრაინულ ოპერაციამ აჩვენა, რომ მშვიდობისკენ შემდგომი ნაბიჯები შესაძლებელია.
„იყო მომენტი, როდესაც შემდგომ ნაბიჯებს შეეძლოთ ეჩვენებინათ, რომ მშვიდობა შესაძლებელია,“ — განაცხადა მან. „ასეთი მკვლელობებით, რუსეთი სრულიად საპირისპირო სიგნალს აგზავნის — რუსეთი კიდევ უფრო მეტ მკვლელობაზეა ორიენტირებული.“
მან თავდასხმა კიდევ ერთ მტკიცებულებად დაასახელა, რომ რუსეთს არ სურს „არც დეესკალაცია და არც რეალური სამართლიანობა“.
უკრაინის გენერალურმა შტაბმა რუსეთი დაადანაშაულა, რომ ექვსდღიანი პაუზა გამოიყენა ფრონტის ხაზზე ძალების გადაჯგუფებისა და შეიარაღების შესავსებად. „უკრაინის თავდაცვის ძალებმა უზრუნველყვეს ზავის შესრულება და მოქმედებდნენ მხოლოდ მიღწეული შეთანხმებების ფარგლებში,“ — წერია X-ზე გამოქვეყნებულ განცხადებაში. „მოწინააღმდეგემ კი ჰუმანიტარული პაუზა საკუთარი პოზიციების გასაუმჯობესებლად გამოიყენა.“
ხერსონის რეგიონის მცხოვრებლებს მოუწოდეს, იყვნენ ფრთხილად, მოუსმინონ საჰაერო განგაშის სირენებს და თავი აარიდონ „წითელ ზონებს“, სადაც რუსული დარტყმების საფრთხე კვლავ მაღალია. კრემლმა ეს კრიტიკა უარყო და განაცხადა, რომ ზავის დროს უკრაინასაც შეეძლო ძალების გადაჯგუფება, რაც „ნორმალურ პრაქტიკად“ შეაფასა.
ხერსონის რეგიონიდან ზავის ამოწურვამდე, მოსკოვის დროით შუაღამემდე (21:00 GMT, კვირა), დაახლოებით 170 ადამიანი იქნა ევაკუირებული, საინფორმაციო სააგენტოების ცნობით, ეს რიცხვი 167-დან 180-მდე მერყეობს. სულ, დროებითი ზავის განმავლობაში, თითქმის 800 ადამიანი იქნა ევაკუირებული. ისინი ჯერ რუსეთის მიერ ანექსირებულ ყირიმში გადაიყვანეს, შემდეგ ანაპაში, რუსეთში, ხოლო იქიდან ბელარუსსა და შემდეგ უკრაინაში.
უკრაინის არმიის ცნობით, ევაკუირებულებს შორის იყვნენ 22 ბავშვი და 21 ადამიანი, რომლებსაც გადაადგილებაში დახმარება სჭირდებოდათ. აშშ-ის პირველი ლედი მელანია ტრამპი და პაპი ლეო XIV, რომლებიც, გავრცელებული ინფორმაციით, ზავის უზრუნველყოფაში მონაწილეობდნენ, მხარეებს შორის თანამშრომლობას მიესალმნენ და იმედი გამოთქვეს, რომ ეს შეიძლება ფართო მშვიდობის საფუძველი გახდეს.
ზავის შემდეგ, რომელიც რუსეთის სრულმასშტაბიანი შეჭრის შემდეგ ყველაზე ხანგრძლივი პაუზა იყო, საბრძოლო მოქმედებების განახლების შესახებ ინფორმაცია არ გავრცელებულა. 2022 წლის 24 თებერვლამდე, რუსეთის მიერ ხერსონის რეგიონის 70%-ის ოკუპაციამდე, რეგიონში მილიონზე მეტი ადამიანი ცხოვრობდა. ამჟამად მოსახლეობა დაახლოებით 140,000-ს შეადგენს.
ზაპოროჟიეს რეგიონი ბოლო თვეების განმავლობაში არაერთხელ გახდა მასიური რუსული ავიადარტყმების სამიზნე. რუსეთმა უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრა 2022 წლის თებერვალში დაიწყო. რუსული და უკრაინული დელეგაციები, აშშ-ის მონაწილეობით, უახლოეს დღეებში განაახლებენ სამშვიდობო მოლაპარაკებებს, რომლებიც თებერვალში შეწყდა. მოლაპარაკებები, სავარაუდოდ, აბუ-დაბიში, არაბთა გაერთიანებულ საემიროებში გაიმართება, თუმცა რაიმე მნიშვნელოვანი გარღვევა მოსალოდნელი არ არის.
უკრაინის ენერგოკომპანია DTEK-ის ცნობით, ეროვნული ქსელის ოპერატორ Ukrenergo-ს მოთხოვნით, კიევსა და მის შემოგარენში საგანგებო ელექტროენერგიის გათიშვები შემოიღეს. გათიშვები მოჰყვა რუსეთის თავდასხმებს ცენტრალურ უკრაინაში, რის შედეგადაც შაბათ-კვირას 200,000-ზე მეტი ადამიანი ელექტროენერგიის გარეშე დარჩა.
DTEK-ის განცხადებით, რეგიონში ინფრასტრუქტურა „სერიოზულად დაზიანდა მტრის თავდასხმების გამო“ და ენერგეტიკოსები ცდილობენ კრიტიკული ობიექტებისთვის ელექტრომომარაგების აღდგენას. კიევი აფრთხილებს, რომ რუსეთი ზამთრის ცივ თვეებში უკრაინის ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის განადგურებას ცდილობს, რათა „ზამთრის იარაღად“ გამოყენებით დაასუსტოს მოსახლეობის ნებისყოფა.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ მისმა ძალებმა უკრაინის ოდესის რეგიონში სამხედრო ობიექტს დაარტყეს. ასევე ითქვა, რომ სამხედრო მიზნებისთვის გამოყენებული სატვირთო გემი დაზიანდა ოდესიდან 58 კილომეტრით სამხრეთით, შავი ზღვის პორტთან. Reuters-მა ოდესის ოფიციალურ პირზე დაყრდნობით გაავრცელა, რომ რუსული თავდასხმის შედეგად ოთხი ადამიანი დაშავდა.
The Wall Street Journal-ის ცნობით, შეერთებული შტატები მხარს უჭერს რუსული ბუნებრივი აირის ექსპორტის სწრაფ განახლებას ევროპაში უკრაინის გავლით, როგორც ენერგეტიკული ზავის მიღწევის მცდელობის ნაწილს ზამთრამდე. გამოცემის ინფორმაციით, ეს წინადადება გულისხმობს რუსული გაზის აშშ-ის შუამავლით გაყიდვას, რათა ევროპული სანქციები იქნეს გვერდის ავლით მოცილებული. გაზეთი აშშ-ის, ევროპულ და უკრაინულ ოფიციალურ პირებზე დაყრდნობით წერს.
გეგმა, გავრცელებული ინფორმაციით, აშშ-ის წარმომადგენლებმა ჯარედ კუშნერმა და სტივ ვიტკოფმა სექტემბერში მოსკოვსა და კიევში ვიზიტებისას განიხილეს. ეს ინფორმაცია დამოუკიდებლად ვერ დადასტურდა. რუსეთის წილი ევროპულ გაზის მიწოდებაში 45%-დან 11%-მდე შემცირდა სრულმასშტაბიანი შეჭრის შემდეგ. ევროკავშირი მიზნად ისახავს 2027 წლის ბოლომდე სრულად შეწყვიტოს რუსული გაზის იმპორტი და ლიდერები აცხადებენ, რომ არ სურთ რუსულ ენერგიაზე დამოკიდებულების დაბრუნება.
ზელენსკიმ განაცხადა, რომ უკრაინა შეწყვეტს რუსულ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე დარტყმებს, თუ ვაშინგტონი კიევს Patriot-ის ტიპის ანტისარაკეტო სისტემებს მიაწვდის. Fox News-თან საუბარში მან თქვა, რომ ამ საკითხზე „სხვადასხვა და არაერთი“ საუბარი ჰქონდა აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპთან და მის გუნდთან.
„ვთხოვეთ, რომ არ შეგვიძლია არ ვუპასუხოთ რუსეთის თავდასხმებს ჩვენს ენერგეტიკაზე, ჩვენს ხალხზე, ელექტროენერგიაზე, გაზზე, ნავთობგადამამუშავებლებზე, ყველაფერზე,“ — განაცხადა ზელენსკიმ.
„თუ გინდათ, რომ არ დავარტყათ რუსულ ნავთობგადამამუშავებლებს, მათ არ უნდა დაარტყან ჩვენს ენერგოსისტემას. სხვა ალტერნატივა — მოგვცეთ Patriot-ის რაკეტები, ჩვენ ფულსაც ვიშოვით, მხოლოდ დახმარება კი არა,“ — დასძინა მან.
ზელენსკის თქმით, კიევი ერთი თვის განმავლობაში შეაჩერებს რუსულ ნავთობგადამამუშავებლებზე დარტყმებს, თუ ვაშინგტონი ამავე ვადით მიაწვდის ანტისარაკეტო სისტემებს. კითხვაზე, ხომ არ ეშინია, რომ ეს ტრამპზე ზეწოლად აღიქმება, მან უპასუხა: „არანაირი შიში არ მაქვს, როცა პარტნიორებს სიმართლეს ვუზიარებ.“
უკრაინული მხარე უკვე რამდენიმე კვირაა აფრთხილებს, რომ Patriot-ის რაკეტების მარაგი იწურება.
ოფიციალური პირების ცნობით, საგანგებო განგაშის აპლიკაციები უკრაინასა და რუსეთშიც გატეხეს. უკრაინის საჰაერო ძალების ცნობით, კვირა საღამოს მათ საჰაერო განგაშის აპლიკაციაში ჰაკერებმა ბირთვული და ქიმიური საფრთხეების შესახებ ყალბი შეტყობინებები გაავრცელეს. უკრაინის სტრატეგიული კომუნიკაციების ცენტრმა SPRAVDI-მ X-ზე გამოქვეყნებულ პოსტში რუსეთი დაადანაშაულა.
რამდენიმე საათში, რუსეთის საგანგებო სიტუაციების სამინისტრომაც განაცხადა, რომ მის მობილურ აპლიკაციაზე „მასიური კიბერთავდასხმა“ განხორციელდა. „ყურადღება! რუსეთის საგანგებო სიტუაციების სამინისტროს მობილური აპლიკაცია მასიური კიბერთავდასხმის მსხვერპლი გახდა, რის შედეგადაც თავდამსხმელებს შეეძლოთ მოსახლეობისთვის ყალბი ინფორმაციის გაგზავნა,“ — წერია Telegram-ზე გამოქვეყნებულ განცხადებაში, სადაც აღნიშნულია, რომ პრობლემა აღმოსაფხვრელად მუშაობენ.
