სამხრეთ აფრიკა და რუანდა მალე ამოღებულნი იქნებიან აშშ-ის სავაჭრო ინიციატივიდან, რომელმაც ბოლო 26 წლის განმავლობაში სუბსაჰარული აფრიკის ქვეყნებს ათასობით პროდუქტის აშშ-ის ბაზარზე საბაჟო გადასახადის გარეშე გატანის შესაძლებლობა მისცა.
ორშაბათს, აშშ-ის სავაჭრო წარმომადგენელმა ჯეიმისონ გრირმა განაცხადა, რომ აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი აპირებს, „დაასრულოს“ ამ ორი ქვეყნის მონაწილეობა აფრიკის ზრდისა და შესაძლებლობების აქტის (AGOA) სავაჭრო პრეფერენციების პროგრამაში 2027 წლის იანვრიდან.
პროგრამა რეგულარულად გადის გადახედვას და თებერვალში ტრამპმა მისი მოქმედება გაახანგრძლივა.
https://ustr.gov/about/policy-offices/press-office/press-releases/2026/october/ambassador-greer-issues-statement-president-trumps-intent-terminate-rwanda-and-south-africa-agoa
გრირმა თავის განცხადებაში აღნიშნა, რომ „რუანდისა და სამხრეთ აფრიკის მთავრობები ახორციელებენ ქმედებებს, რომლებიც AGOA-ს წევრობის კრიტერიუმებს არ შეესაბამება.“
მისი თქმით, ეს ქმედებები მოიცავს „ბარიერებს, რომლებიც აფერხებს ამერიკულ ვაჭრობასა და ინვესტიციებს, ასევე პრაქტიკებს, რომლებიც საფრთხეს უქმნის აშშ-ის ეროვნულ უსაფრთხოებასა და საგარეო პოლიტიკურ ინტერესებს რეგიონში.“
განცხადებაში კონკრეტული მაგალითები სავაჭრო ბარიერებისა ან უსაფრთხოების და საგარეო პოლიტიკის საკითხების შესახებ არ ყოფილა მოყვანილი.
რა არის AGOA?
AGOA 2000 წელს დააარსა აშშ-ის ყოფილმა პრეზიდენტმა ბილ კლინტონმა და ის აშშ-ის ეკონომიკური ჩართულობის მთავარ ბერკეტად იქცა სუბსაჰარული აფრიკისთვის.
აშშ-ის ბაზარზე საბაჟო გადასახადის გარეშე წვდომა 30-ზე მეტ AGOA-ს წევრ ქვეყანას მნიშვნელოვან ეკონომიკურ სტიმულს აძლევს. პროგრამა 1,800-ზე მეტ კონკრეტულ პროდუქტს მოიცავს.
წევრობის მოთხოვნები გულისხმობს აშშ-ის ვაჭრობისა და ინვესტიციების ბარიერების მოხსნას, ღია საბაზრო ეკონომიკის შენარჩუნებას და დემოკრატიული პრინციპების დაცვას, როგორიცაა კანონის უზენაესობა, ადამიანის უფლებები და შრომითი გარანტიები.
სამხრეთ აფრიკა — AGOA-ს უმსხვილესი პარტნიორი
სამხრეთ აფრიკა AGOA-ს ყველაზე დიდი ბენეფიციარია: 2025 წელს პროგრამის ფარგლებში აშშ-ში 1.7 მილიარდი დოლარის (1.5 მილიარდი ევრო) ღირებულების საქონელი — მათ შორის, ავტონაწილები, ციტრუსები და ღვინო — იქნა ექსპორტირებული.
სამხრეთ აფრიკის სავაჭრო სამინისტრომ გასულ კვირას განაცხადა, რომ გადაწყვეტილებისთვის მზად იყო და დაამატა, რომ AGOA-ს ექსპორტი აშშ-ში ქვეყნის მთლიანი ექსპორტის მხოლოდ დაახლოებით 10%-ს, ხოლო გლობალური ექსპორტის 1%-ს შეადგენს.
„AGOA სამხრეთ აფრიკისთვის მნიშვნელოვანია, მაგრამ ის არ წარმოადგენს სამხრეთ აფრიკასა და აშშ-ს შორის ეკონომიკური ურთიერთობის მთლიანობას,“ — ნათქვამია სამინისტროს განცხადებაში.
ბოლო კვირებში პრეზიდენტმა სირილ რამაფოსამაც აღნიშნა, რომ სამხრეთ აფრიკამ უნდა მოემზადოს AGOA-დან შესაძლო გამორიცხვისთვის და დაიწყოს ახალი ბაზრებისა და სავაჭრო შეთანხმებების ძიება ისეთ პარტნიორებთან, როგორიცაა ჩინეთი.
ორშაბათს, სამხრეთ აფრიკის მთავრობამ განაცხადა, რომ აშშ რჩება მნიშვნელოვან სავაჭრო პარტნიორად და ის მხარს დაუჭერს იმ სექტორებს, რომლებიც ამ ცვლილებით დაზარალდებიან.
სამხრეთ აფრიკის ექსპორტზე დამოკიდებულმა ციტრუსების ინდუსტრიამ გააფრთხილა, რომ მისი მთელი ღირებულების ჯაჭვი „ატლანტის ოკეანის ორივე მხარეს ახლა საფრთხის ქვეშ დგას“ და აღნიშნა, რომ სამუშაო ადგილები და მთელი თემების ეკონომიკური უსაფრთხოება კითხვის ნიშნის ქვეშ დადგა.
რუანდა სანქცირებულია სავარაუდო კავშირში M23-თან
აშშ ეკონომიკურ ზეწოლას ახორციელებს რუანდაზე, რომელსაც კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში მოქმედი ამბოხებული დაჯგუფება M23-ის მხარდაჭერაში ადანაშაულებს.
ვაშინგტონმა გასულ კვირას სანქციები დაუწესა რუანდის თავდაცვის სამინისტროს, რომელიც უარყოფს კავშირს M23-თან, ასევე რამდენიმე ფიზიკურ პირს, ინსტიტუტსა და ოქროს გადამამუშავებელ ქარხანას.
რუანდიდან აშშ-ში ექსპორტის ძირითადი მიმართულებებია ყავა და მინერალები.
რედაქტორი: დმიტრო ჰუბენკო
