ისრაელის პრეზიდენტმა იცხაკ ჰერცოგმა შაბათს განაცხადა, რომ ქვეყნის მომდევნო მთავრობის ფორმირებას ყოფილი სამხედრო ხელმძღვანელი და ოპოზიციის ლიდერი გადი აიზენკოტი შეეცდება, რაც ნიშნავს, რომ მრავალწლიანი პრემიერ-მინისტრი ბენიამინ ნეთანიაჰუ ძალაუფლების დაკარგვის ზღვარზეა.

ჰერცოგი პოლიტიკურ პარტიებთან კონსულტაციებს მართავდა მას შემდეგ, რაც გასულ კვირას ჩატარებული არჩევნების შემდეგ არც აიზენკოტის ბლოკმა და არც ნეთანიაჰუს ბლოკმა ვერ მოიპოვა უმრავლესობა ქნესეთში, ისრაელის 120-ადგილიან პარლამენტში. აიზენკოტს მთავრობის ფორმირებისთვის 28 დღე ექნება, საჭიროების შემთხვევაში კი დამატებით 14-დღიანი ვადა.

„ახლა ეროვნული საგანგებო მთავრობის ფორმირების დროა. ყველაფერს გავაკეთებ, რომ ღირსეულები ვიყოთ,“ — დაწერა აიზენკოტმა X-ზე.

ნეთანიაჰუს მემარჯვენე ლიკუდის პარტიამ და მისმა უკიდურეს მემარჯვენე და ულტრა-ორთოდოქსულმა ებრაულმა მოკავშირეებმა 53 ადგილი მოიპოვეს, ხოლო აიზენკოტის ცენტრისტულმა იაშარის პარტიამ და მის ბლოკში შემავალმა სამმა სხვა ებრაულმა ოპოზიციურმა პარტიამ 48 ადგილი. ორი არაბების მიერ ხელმძღვანელებული ალიანსი — გაერთიანებული არაბული სია და ერთიანი სია — ერთად უპრეცედენტოდ 19 ადგილს დაეუფლნენ, რაც არაბი ამომრჩევლების აქტიურობის ზრდამ განაპირობა და მათ პოტენციურ „მეფისმქმნელებად“ აქცევს.

თუმცა, არჩევნებამდე ყველა ებრაული პარტიიდან მხოლოდ ერთმა არ მისცა პირობა, რომ არაბულ პარტიებთან ერთად მთავრობის ფორმირებაზე უარს არ იტყოდა. აიზენკოტმა და მის ბლოკში შემავალმა ყველა წევრმა, გარდა ერთისა, ასევე ადრე უარი განაცხადეს არაბულ პარტიებთან მთავრობის შექმნაზე, თუმცა არსებობს ვარაუდი, რომ შეთანხმება შეიძლება მიღწეულ იქნას.

ჰერცოგის ოფისის განცხადებაში ნათქვამია, რომ მან თავისი გადაწყვეტილება აიზენკოტსა და ნეთანიაჰუს უკვე აცნობა. ქნესეთის შემომავალ დელეგაციებთან კონსულტაციების შემდეგ, აიზენკოტმა პრემიერ-მინისტრის პოსტზე 67 რეკომენდაცია მიიღო, ნეთანიაჰუმ კი — 46.

პრეზიდენტს აქვს ფართო დისკრეცია, აირჩიოს ის პირი, რომელსაც ყველაზე მეტი შანსი აქვს კოალიციის შექმნისა, და არ არის ვალდებული აირჩიოს პარტიის ლიდერი, რომელსაც ყველაზე მეტი ადგილი აქვს. ჰერცოგმა განაცხადა, რომ ყველა პარტიასთან კვირის განმავლობაში კონსულტაციების შემდეგ, აიზენკოტს მისცემს პირველ შესაძლებლობას მთავრობის ფორმირებისთვის.

არჩევნების შედეგები სამ შესაძლო გზას აჩვენებს: ეროვნული ერთობის მთავრობა, რომელშიც ნეთანიაჰუ და აიზენკოტი ერთად იქნებიან; მემარჯვენე კოალიცია ნეთანიაჰუს ხელმძღვანელობით, რომელსაც აიზენკოტის ბლოკიდან გადმოსული დეპუტატები დაუჭერენ მხარს; ან აიზენკოტის მიერ ხელმძღვანელებული მთავრობა, რომელსაც არაბული პარტიები დაუჭერენ მხარს. აიზენკოტს ასევე შეუძლია შეთანხმების მიღწევა ულტრა-ორთოდოქსულ პარტიებთან, თუმცა ესეც რთული იქნება.

ერთობის მთავრობის პრეცედენტი უკვე არსებობს: 2020 წელს, სამი უშედეგო არჩევნების შემდეგ, ნეთანიაჰუმ და ცენტრისტულმა მეტოქემ ბენი განცმა ძალაუფლების გაზიარების შეთანხმებას მიაღწიეს, რომლის მიხედვითაც პრემიერ-მინისტრის პოსტი მათ შორის როტაციულად გადადიოდა.

პარტიებთან კონსულტაციების დროს ჰერცოგმა აღნიშნა, რომ კიდევ ერთი არჩევნების თავიდან აცილება და სტაბილური მთავრობის შექმნა მოითხოვს, რომ „ფრაქციებმა და მათმა წარმომადგენლებმა გაიაზრონ, რომ არსებული რეალობის პირობებში, ყველა ვალდებულებისა და დაპირების შესრულება შეუძლებელია.“

ისრაელში არასოდეს ყოფილა პარტია, რომელმაც აბსოლუტური უმრავლესობა მოიპოვა, რაც იმას ნიშნავს, რომ ყველა მთავრობა კოალიციურია. 2019-2022 წლებში, ქვეყნის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე პოლიტიკურად დაქსაქსულ პერიოდში, ხუთი არჩევნები ჩატარდა, რადგან ნეთანიაჰუსა და მის მეტოქეებს თანამშრომლობა არ გამოსდიოდათ.