დედამიწის სისტემებში სითბო დაჩქარებული ტემპით გროვდება, — აცხადებს გაეროს ამინდის სააგენტო, მაშინ როცა კლიმატის ცვლილების Cop31 სამიტი თურქეთში იწყება და 2026 წელი ერთ-ერთ ყველაზე ცხელ ოთხ წელიწადს შორის მოხვედრის გზაზეა.
მზიდან შემოსული ენერგიისა და დედამიწიდან გამავალი ენერგიის დისბალანსმა რეკორდულ მაჩვენებელს მიაღწია მას შემდეგ, რაც მონიტორინგი დაიწყო, — ნათქვამია მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის (WMO) გლობალური კლიმატის მდგომარეობის განახლებაში.
ეს დისბალანსი და სითბოს დაგროვება გააძლიერებს ექსტრემალურ ამინდის მოვლენებს, როგორიცაა სიცხის ტალღები, გვალვები და ტროპიკული ციკლონები.
მსოფლიოს მასშტაბით, 2026 წლის იანვრიდან სექტემბრამდე საშუალო ზედაპირული ტემპერატურა ინდუსტრიულამდელ საშუალო მაჩვენებელზე დაახლოებით 1.47°C-ით მეტი იყო, — აცხადებს სააგენტო. ზღვის ზედაპირის ტემპერატურამ ყოველთვიური რეკორდები მოხსნა, ხოლო ზღვის დონე ყველაზე მაღალ ნიშნულზეა, რაც კი ოდესმე დაფიქსირებულა. ოკეანე შთანთქავს სათბურის გაზებით გამომწყვდეული ზედმეტი სითბოს 90%-ს და 2026 წელი ზედიზედ მეათე რეკორდული ოკეანური სიცხის წელი იქნება.
„ჩვენ კლიმატური ექსტრემების ახალ ეპოქაში შევედით,“ — განაცხადა ანტონიო გუტერეშმა, გაეროს გენერალურმა მდივანმა. „გიგანტური ელ-ნინიო ეჯახება პლანეტას, რომელიც უკვე გადახურებულია ადამიანის მიერ გამოწვეული კლიმატის ცვლილებით. კლიმატური რეკორდები განუწყვეტლივ ირღვევა. ადამიანური დანაკარგები იზრდება. და პირველ რიგში ყველაზე მეტად ზარალდებიან ისინი, ვისაც ამაში ყველაზე ნაკლები წვლილი მიუძღვის.“
დიპლომატები და მსოფლიო ლიდერები ორშაბათს თურქეთის საკურორტო ქალაქ ანტალიაში იკრიბებიან გაეროს კლიმატის ცვლილების ჩარჩო კონვენციის მხარეთა 31-ე კონფერენციაზე (Cop). 1992 წელს, როცა კონვენციას მოეწერა ხელი, ატმოსფეროში ნახშირორჟანგის — მთავარი სათბურის გაზის — კონცენტრაცია 356.42 პპმ (ნაწილაკი მილიონში) იყო. 2025 წელს ეს მაჩვენებელი 426.8 პპმ-ს შეადგენდა, — აცხადებს WMO. მთლიანობაში, 1750 წლიდან, ინდუსტრიული რევოლუციის დასაწყისიდან, კონცენტრაცია 53%-ით გაიზარდა.
WMO-ს ცნობით, ოკეანის სითბოს შემცველობის შეფასებები მიუთითებს, რომ დედამიწის ენერგეტიკული დისბალანსი 2001-2025 წლებში ყოველ ათწლეულში 0.3 ვატით კვადრატულ მეტრზე იზრდებოდა, მაშინ როცა 1960-2025 წლებში ეს მაჩვენებელი 0.13 ვატი იყო.
შესაბამისად, 2026 წელი გლობალურად ერთ-ერთ ყველაზე ცხელ ოთხ წელიწადს შორის იქნება, რაც 2023-დან 2026 წლამდე პერიოდს ყველაზე ცხელ ოთხწლიან მონაკვეთად აქცევს დაკვირვებების დაწყების შემდეგ.
წელი წყნარ ოკეანეში ლა-ნინიას პირობებით დაიწყო, რაც, როგორც წესი, გლობალურ ტემპერატურაზე დამამუხრუჭებლად მოქმედებს და საშუალოს დაახლოებით 0.1-0.2°C-ით ამცირებს. ელ-ნინიოს განვითარება — ფენომენი, რომელიც გლობალურ ტემპერატურას ზრდის და რომლის უახლესი გამოვლინება, პროგნოზების მიხედვით, ბოლო 1,000 წლის განმავლობაში ყველაზე ძლიერი იქნება — ზრდის ალბათობას, რომ 2026 წლის საბოლოო საშუალო ტემპერატურა ინდუსტრიულამდელზე 1.47°C-ზე მეტით იქნება მაღალი.
ოკეანის ზედა 2,000 მეტრში (6,500 ფუტი) სითბო 2025 წელს დაკვირვებების ისტორიაში ყველაზე მაღალი იყო და ზრდის ტემპი აჩქარდა, — აცხადებს WMO. „ეს დათბობა გაგრძელდება და წარმოადგენს ცვლილებას, რომელიც საუკუნეებიდან ათასწლეულების მასშტაბით შეუქცევადია,“ — ნათქვამია ანგარიშში.
პოლუსებზე, ანტარქტიდის ზღვის ყინულმა 2026 წელს წლიური მაქსიმუმის მიხედვით მესამე ყველაზე დაბალ ნიშნულს მიაღწია, ხოლო არქტიკის მაქსიმუმი ან ყველაზე დაბალი, ან მეორე ყველაზე დაბალი იყო. კრიოსფეროს სხვა ნაწილებში, მყინვარებმა 400 გიგატონაზე მეტი მასა დაკარგეს. ეს იყო ზედიზედ მეოთხე წელი, როცა მსოფლიოს ყველა 19 მყინვარული რეგიონი მასის კლებას განიცდიდა, — აცხადებს WMO.
ბილ მაკგუაირი, ლონდონის უნივერსიტეტ კოლეჯის გეოფიზიკური და კლიმატური საფრთხეების საპატიო პროფესორი, ამბობს, რომ ანგარიშში „სიურპრიზები არ არის“, „იმდენად, რამდენადაც ყველა მაჩვენებელი — იქნება ეს გლობალური ტემპერატურა, ზღვის დონის ზრდა თუ ზღვის ყინულის მოცულობა — მიუთითებს, რომ სერიოზულ პრობლემაში ვართ“.
მისი თქმით: „ყველაზე შემაშფოთებელია მზიდან შემოსული და პლანეტიდან გამავალი ენერგიის მზარდი დისბალანსი. სათბურის გაზების კონცენტრაციის ზრდა ატმოსფეროში ნიშნავს, რომ შემომავალი სითბო უცვლელია, მაგრამ გამავალი თანდათან მცირდება, რადგან ჩვენი სამყარო სულ უფრო მეტ სითბოს ინარჩუნებს.
„სწორედ ეს მზარდი დისბალანსია — და არა მხოლოდ ემისიები — რაც ყველაზე ზუსტად ასახავს გლობალურ დათბობას და იმას, თუ რა სისწრაფით გააგრძელებს ჩვენი პლანეტა დათბობას მომავალ ათწლეულებში. ეს იმიტომ, რომ ბუნებრივი უკუკავშირები უკვე ამოქმედდა და ტემპერატურას უფრო სწრაფად ზრდის, ვიდრე 20 წლის წინ.
„უახლესი კვლევები მიუთითებს, რომ 1.5°C-იან ზღვარს სამუდამოდ 2028 წელს გადავცდებით, და რადგან პლანეტა ახლა გამორჩეულად სწრაფი ტემპით — ათწლეულში 0.4°C-ით — დათბობას განაგრძობს, 2030-იანი წლების ბოლოს 2°C-იან ზღვარსაც გადავაჭარბებთ.
„გავრცელებული მოსაზრება, რომ საუკუნის ბოლოსთვის 2.6-2.8°C-იან ნიშნულზე გავჩერდებით, ახლა უკიდურესად ოპტიმისტურად, თუ არა სრულიად შეუძლებლად, გამოიყურება.“
