აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტმა ჯეი დი ვენსმა რესპუბლიკური პარტიის დამანგრეველი მარცხი შუალედურ არჩევნებში ირანის ომს დააბრალა.
„მიზეზი, რის გამოც დავმარცხდით, ომია,“ – დაწერა მან ოთხშაბათ დილით X-ზე გამოქვეყნებულ ვრცელ პოსტში. „გუშინ ღამით თავად პრეზიდენტმაც ეს თქვა.“
ვენსი პირველად გამოეხმაურა პარტიის დამაჯერებელ მარცხს – პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა მანამდე აღიარა, რომ ირანის ომი იყო ერთ-ერთი ფაქტორი, თუმცა თავდასხმების დაწყების გადაწყვეტილებაზე მტკიცედ იდგა.
ვენსის კომენტარების შემდეგ ნავთობის ფასმა ბარელზე 100 დოლარზე (74 ფუნტ სტერლინგზე) დაბლა დაიწია და ბოლო ორი თვის მინიმუმს მიაღწია.
ვენსი დიდი ხანია სკეპტიკურად უყურებს აშშ-ის ჩარევას უცხოეთში და ექსპერტების თქმით, ამ განცხადებით მან საჯაროდ სცადა, თავი დააშოროს უკიდურესად არაპოპულარულ კონფლიქტს, რაც შესაძლოა 2028 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებისთვის ემზადება.
მან აღნიშნა, რომ რესპუბლიკელების კონგრესის დაკარგვის შესახებ გამოკითხველებთან ისაუბრა, რომლებმაც უთხრეს, რომ პრობლემა არ იყო რესპუბლიკელების დაბალი აქტივობა.
„მთავარი პრობლემა ისაა, რომ ბევრი ადამიანი, ვინც 2024-ში ტრამპ/ვენსს მისცა ხმა, 2026-ში დემოკრატებს დაუჭირა მხარი,“ – განაცხადა ვენსმა.
ვიცე-პრეზიდენტის თქმით, ამომრჩევლები გაბრაზებულები არიან ადმინისტრაციაზე ირანის ომის, ცხოვრების ხარჯების, ინფლაციისა და აშშ-ისა და ისრაელის ამჟამინდელი ურთიერთობის გამო, რომელიც ყოველწლიურად მილიარდობით დოლარის დახმარებას იღებს ამერიკისგან.
ირანთან ომზე უკმაყოფილების დეტალურად ახსნისას ვენსმა აღნიშნა: „თუ გსურთ იდავოთ, რომ ღირდა, რომ მომდევნო 6 წლის განმავლობაში სენატის დაკარგვა ღირდა, მაშინ ასე თქვით. თქვით, რომ ეს იყო ღირებული ფასი. დაეთანხმეთ ან არ დაეთანხმოთ, ეს მაინც გულწრფელია.“
„მაგრამ ყველამ იცის, რატომ დავმარცხდით. და ნებისმიერი გულწრფელი საუბარი იმის შესახებ, საით უნდა წავიდეთ, აქედან უნდა დაიწყოს.“
მან რესპუბლიკელებს მოუწოდა, თავიანთი გაბრაზება ქვეყნის გადარჩენის საქმეს მოახმარონ.
„ბევრი შიდა დაპირისპირება და კამათი იქნება იმის შესახებ, რა მოხდა და რატომ,“ – თქვა ვენსმა. „ერთმა გამოკითხველმა, რომელსაც ძალიან ვცემ პატივს, მითხრა, რომ ჩვენი ეკონომიკური გზავნილი საკმარისად მკვეთრი არ იყო ბოლო ეტაპზე. დარწმუნებული ვარ, ეს ასეა.“
მსოფლიო ნავთობის ეტალონური ბრენტი ოთხშაბათს დღის მეორე ნახევარში ვენსის კომენტარების ფონზე 8%-ზე მეტით დაეცა და ბარელზე დაახლოებით 95 დოლარს მიაღწია, ხოლო ვესტ ტეხას ინტერმედიატიც 8%-ზე მეტით დაეცა და ბარელზე დაახლოებით 88 დოლარი შეადგინა – ორივე ბოლო ორი თვის მინიმუმზეა.
მკვეთრი ვარდნის მიუხედავად, ბრენტი წლიურ ჭრილში თითქმის 50%-ით უფრო ძვირია.
ვენსის განცხადებებმა ინვესტორებს ასევე უბიძგა, თავიდან გადაეხედათ ახლო აღმოსავლეთში ფართომასშტაბიანი კონფლიქტის რისკისთვის, მაშინ როცა ბაზრებმა არჩევნების შემდგომი პოლიტიკური ლანდშაფტი ირანთან ესკალაციის ალბათობის შემცირებად აღიქვეს.
ოთხშაბათს პრეზიდენტმა ტრამპმა ვენსის განცხადება „ძირითადად მართებულად“ შეაფასა, თუმცა დაამატა, რომ კონფლიქტი აუცილებელი იყო.
„შემიძლია გითხრათ, რომ რაც შეეხება ამ ომს, არაფერს შევცვლიდი,“ – განაცხადა პრეზიდენტმა.
მანამდე, Fox News-თან საუბარში, მას შემდეგ რაც სამშაბათის არჩევნების შედეგები გამოცხადდა, ტრამპმა თქვა: „ხალხი ეთანხმება ჩემს მოქმედებებს ირანთან მიმართებით, მაგრამ, ალბათ, ისინი მზად არ იყვნენ მოკლევადიანი შედეგისთვის – ბენზინზე მეტი გადახდისთვის.“
ასევე განაცხადა, რომ რესპუბლიკელები „ადვილად მოიგებდნენ, მე რომ ბიულეტენზე ვყოფილიყავი“.
ირანის ომმა შეამცირა გლობალური ნავთობის მიწოდება, რამაც აშშ-ში საწვავის ფასები რეკორდულ მაჩვენებლებამდე აიყვანა – ეს იყო ერთ-ერთი ეკონომიკური ფაქტორი, რომელმაც ამომრჩევლები ნოემბერში საარჩევნო უბნებზე მიიყვანა.
ფასები სექტემბრამდე წლის განმავლობაში 3.7%-ით გაიზარდა, რაც საწვავისა და ენერგიის გაძვირებამ განაპირობა.
საექზიტო გამოკითხვებში ამომრჩეველთა თითქმის 80%-მა განაცხადა, რომ ინფლაციამ მათ სერიოზული სირთულეები შეუქმნა – ხოლო 60%-მა ტრამპის პოლიტიკას დააბრალა ცხოვრების ხარჯების ზრდა.
