დიდი ბრიტანეთის მიერ ვალის განულებისა და განვითარების დახმარების შეთავაზებები საუკუნეების განმავლობაში მონობისთვის კომპენსაციის (რეპარაციების) შემცვლელი ვერ იქნება, — აცხადებენ კარიბის ზღვის აუზის რეპარაციული სამართლიანობის მოძრაობის ლიდერები.
მათი კომენტარები მოჰყვა ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრ ენდი ბარნჰემის პარასკევის განცხადებას, რომ სურს მონობისა და რეპარაციების თემაზე სტრუქტურირებული დიალოგის დაწყება და მზად არის, ბრიტანეთმა ბოდიში მოიხადოს, თუმცა რეპარაციებს გამორიცხავს.
ამის ნაცვლად, ბარნჰემი მცირე ზომის თანამეგობრობის ქვეყნებისთვის ვალის განულების საკითხზე მსჯელობის დაწყებას და კარიბის რეგიონში მომდევნო სამი წლის განმავლობაში კრიტიკული ინფრასტრუქტურისთვის 40 მილიონი ფუნტის (54 მილიონი დოლარი) გამოყოფას გეგმავს.
იმ დროს, როდესაც 56-წევრიანი თანამეგობრობის ბლოკის ლიდერები ანტიგუაში სამიტის ფარგლებში დახურულ შეხვედრაზე იმყოფებიან, სენტ-ვინსენტისა და გრენადინების ყოფილი პრემიერ-მინისტრი და რეპარაციული სამართლიანობის მოძრაობის „რემონტის კამპანიის“ ერთ-ერთი ლიდერი რალფ გონსალვესი აცხადებს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ რეგიონში ბარნჰემის შეთავაზებას, სავარაუდოდ, მიესალმებიან, კარიბის ქვეყნები წინააღმდეგობას გაუწევენ ნებისმიერ მცდელობას, ვალის რესტრუქტურიზაცია ან განვითარების დახმარება რეპარაციის ფორმად იქცეს.
კარიბის თანამეგობრობის რეპარაციების კომისიის მიერ შემუშავებული 10-პუნქტიანი გეგმა, რომელიც რეგიონის ხედვას ასახავს რეპარაციებზე, კონკრეტულად ითხოვს „ვალის გაუქმებას“ — და არა რესტრუქტურიზაციას — და „ფინანსურ კომპენსაციას“, რადგან ყოფილი კოლონიების „არსებული ვალები თაობებს გადაეცემა და მჭიდროდ არის დაკავშირებული საუკუნეების კოლონიურ ექსპლუატაციასთან“.
„როცა ვუსმენდი ენდი ბარნჰემს და მეფეს, ისინი ამბობენ, რომ სასარგებლო არ არის რეპარაციები, არამედ კონკრეტულ საკითხებზე მუშაობა, როგორიცაა ვალის განულება, განათლება, ჯანდაცვა და კლიმატის ცვლილების ინფრასტრუქტურა. ეს ყველაფერი 10-პუნქტიან გეგმაშია. მაგრამ ეს ასევე შედის 2015 წლის მდგრადი განვითარების მიზნებში, რომელსაც გაეროში ყველა შევუერთდით“, — განუცხადა მან Guardian-ს.
მან დაამატა: „არსებობს საკითხები რეპარაციული სამართლიანობის 10-პუნქტიან გეგმაში, რომლებიც ეხება სხვადასხვა პრობლემას... პირველი არის ეკოლოგია, შემდეგ — ფსიქოლოგიური აღდგენა. და ისეთი ადამიანებისთვის, როგორიც არიან რასტაფარის რწმენის მიმდევრები ან ძმები და დები, ვისაც შეიძლება სურდეს რეპატრიაცია, ეს საკითხი აფრიკის ქვეყნებთან უნდა მოვაგვაროთ, მათთან, ვისაც უკან დაბრუნება უნდა. მაგრამ ამას ფინანსური შედეგებიც აქვს. ამიტომ ამისთვის 10-პუნქტიანი გეგმის საფუძველზე ცალკე მექანიზმი უნდა შეიქმნას.“
ლეიბორისტი დეპუტატი ბელ რიბეირო-ედი, ბრიტანეთის თემთა პალატის აფრიკული რეპარაციების საკითხზე ყველა პარტიის საპარლამენტო ჯგუფის თავმჯდომარე, ამბობს, რომ მთავარი საკითხი „სუბიექტურობაა“.
სამშაბათს გამართულ ღონისძიებაზე, სადაც გლობალური რეპარაციების ქარავანი წარადგინეს — რომელიც სხვადასხვა ქვეყანაში იმოგზაურებს და საზოგადოებას რეპარაციების მოძრაობის შესახებ გააცნობს — მან განაცხადა: „როდესაც საქმე ეხება რეპარაციულ სამართლიანობას და ჩვენ წინ მივიწევთ ამ მოძრაობაში, ყველასთვის უნდა იყოს ნათელი: ეს უნდა იყოს სუბიექტურობაზე დაფუძნებული, და არა აქა-იქ გარიგებებზე, რადგან სწორედ სუბიექტურობის წართმევა იყო დანაშაული. თუ დაფიქრდებით, რას წაართვეს აფრიკული წარმოშობის ადამიანებს მონობისას — ეს იყო მათი სუბიექტურობა, უფლება, თავად გადაეწყვიტათ საკუთარი ცხოვრების სხვადასხვა საკითხი. ამიტომ, როდესაც რეპარაციული სამართლიანობის შეთანხმებები მიიღება, ეს აუცილებლად უნდა მოხდეს იმ ადამიანებთან ერთად, ვინც დაზარალდა, რადგან თუ ეს ჩვენთვის კეთდება, ეს რეპარაცია არ არის. არ ვიცი, რა ჰქვია ამას, მაგრამ რეპარაციული სამართლიანობა ნამდვილად არ არის.“
გონსალვესის თქმით, რეპარაციული სამართლიანობის განვითარების დახმარებამდე დაყვანის საფრთხე ისაა, რომ ასეთი დახმარება ბრიტანეთის კეთილ ნებაზეა დამოკიდებული. „უნდა გავაცნობიეროთ, რომ რეპარაციული სამართლიანობა განსხვავდება ზოგადი მდგრადი განვითარების მიზნებისგან. ისინი მხოლოდ მდგრადი განვითარების მიზნების ჩარჩოში აყალიბებენ დისკუსიას“, — აღნიშნა მან.
ლონდონის უნივერსიტეტის თანამეგობრობის კვლევების ინსტიტუტის დირექტორმა, ადამიანის უფლებათა იურისტმა პროფესორმა კინგსლი ებოტმა ასევე ხაზი გაუსვა იმას, რომ დაზარალებულ თემებს უნდა ჰქონდეთ გადამწყვეტი სიტყვა, რას უნდა მოიცავდეს რეპარაციები.
გლობალური რეპარაციების ქარავნის პრეზენტაციაზე სამშაბათს მან თქვა: „თქვენ უნდა თქვათ. ეს თქვენი ისტორიაა. ეს თქვენი გამოცდილებაა. დროა, მოვუსმინოთ მათ, ვინც ამ დანაშაულებისგან დღესაც განიცდის. დროა, მოგისმინოთ თქვენ, მოგისმინოთ და ვისწავლოთ თქვენგან. ჩემი მუშაობისას, როგორც ადამიანის უფლებათა იურისტმა, მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში, შევხვედრივარ მრავალი მძიმე ადამიანის უფლებების დარღვევის, სისასტიკის დანაშაულის მსხვერპლს, მათ ოჯახებსა და შთამომავლებს ისეთ ადგილებში, როგორიცაა გვატემალა, კოლუმბია, ნეპალი, მიანმარი. და აქ, ანტიგუაში, დღეს საღამოს, თქვენთან ერთად ვარ. საიდანაც არ უნდა ყოფილიყვნენ ამ საშინელი დანაშაულების მსხვერპლები და მათი ოჯახები, რაც არ უნდა ყოფილიყო მათი რწმენა, ეთნიკური წარმომავლობა თუ შეხედულებები, ყველას ერთი რამ აერთიანებდა: როცა ვხვდებოდი მათ, ყველა ამბობდა, რომ სამართლიანობა სურდათ. და მათ მხოლოდ სამართლიანობა კი არა, არამედ სრული აღდგენა სურდათ.“
საგარეო საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენელმა განაცხადა: „პრემიერ-მინისტრს სურს, უფრო მტკიცე ურთიერთობები ჩამოაყალიბოს და თანამეგობრობის მნიშვნელობა ახალ ეპოქაში განაახლოს. ამას ერთად წარსულის გააზრებითა და მომავლისკენ ფოკუსირებით მივაღწევთ, სადაც თითოეულ ადამიანს თანასწორობა, უსაფრთხოება და იმედი ექნება. უკვე ვთანამშრომლობთ თანამეგობრობის პარტნიორებთან მსოფლიოს წინაშე მდგარი საკითხების გადაჭრაში, მათ შორის — კერძო ფინანსების როლზე გლობალური ვალის პრობლემების მოგვარებაში, კლიმატის კრიზისის დაძლევასა და ეკონომიკური განვითარების მხარდაჭერაში. ამას მომავალშიც გავაგრძელებთ.“
