ტერმინი „ფაბინგი“ რამდენიმე წლის წინ გაჩნდა და აღწერს თანამედროვე ფენომენს, როდესაც ადამიანი უგულებელყოფს მის გარშემო არსებულ სოციალურ გარემოს და უპირატესობას ანიჭებს ტელეფონს. ახალი კვლევის მიხედვით, ეს ქცევა განსაკუთრებით უარყოფითად მოქმედებს ბავშვებზე, როდესაც ამას მშობლები აკეთებენ.
კვლევა სახელწოდებით „დედა, შენ უფრო გიყვარს შენი ტელეფონი, ვიდრე მე?“, რომელიც ივნისში გამოქვეყნდა რეცენზირებად ჟურნალში Frontiers in Psychology, აჩვენებს, რომ მშობლებისა და მზრუნველების ეკრანებთან მიჯაჭვულობა ზრდის შფოთვასა და დაუცველობის განცდას ბავშვებსა და მოზარდებში.
მკვლევრებმა გამოკითხეს აშშ-ში მცხოვრები 600 მოზარდი, 12-დან 17 წლამდე ასაკის, და დეტალურად აღწერეს შემთხვევები, როდესაც მოზარდები აღნიშნავდნენ, რომ მშობლების ყურადღება ეკრანებზე, მათთან კონტაქტის მცდელობისას, იწვევდა მათში დაუფასებლობის, უარყოფისა და უმნიშვნელობის განცდას.
სმარტფონები ფართოდ ხელმისაწვდომი მხოლოდ ბოლო ორი ათწლეულის განმავლობაში გახდა; Apple-მა პირველი iPhone 2007 წელს გამოუშვა. მას შემდეგ ეს მოწყობილობები ძალიან პოპულარული გახდა — Pew-ის კვლევითი ჯგუფის მიხედვით, დღეს აშშ-ის ზრდასრული მოსახლეობის 98%-ს აქვს სმარტფონი. მიუხედავად იმისა, რომ სმარტფონების გამოყენების კვლევა შედარებით ახალი სფეროა, სამეცნიერო საზოგადოებაში იზრდება კონსენსუსი, რომ მოწყობილობებს განსაკუთრებით ბავშვებზე აქვთ უარყოფითი გავლენა.
მრავალი კვლევა აჩვენებს, რომ მოზარდები განსაკუთრებით მიდრეკილნი არიან ტელეფონებისა და სოციალურ ქსელებში — როგორიცაა TikTok, Instagram და Snapchat — გადაჭარბებული და კომპულსიური გამოყენებისკენ. ათასობით სარჩელი შეიტანეს სოციალური მედიის კომპანიების წინააღმდეგ, სადაც ბრალდება, რომ აპლიკაციები სპეციალურადაა შექმნილი დამოკიდებულების გამომწვევად და ბავშვებს ზიანს აყენებს.
მშობლების მოწყობილობებთან მიჯაჭვულობის გავლენა ბავშვებზე შედარებით ნაკლებადაა შესწავლილი.
ახალი კვლევა ემატება რამდენიმე მსგავს კვლევას, რომლებმაც დაადგინეს, რომ მშობლების სმარტფონების გამოყენება საზიანოა ბავშვებისთვის. 2023 წელს ჩინეთში ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ მშობლების ტელეფონზე მიჯაჭვულობა ზრდის ბავშვებში ეკრანზე დამოკიდებულების რისკს. 2024 წელს აშშ-ში გამომავალ ჟურნალ Journal of Pediatrics-ში გამოქვეყნებულმა კვლევამ დაასკვნა, რომ მშობლების „ფაბინგი“ იწვევს ბავშვებთან დისტანციურ ურთიერთობებს, რის გამოც ისინი ხშირად უფრო წუწუნები, მოწყენილები და გაღიზიანებულები ხდებიან.
Frontiers in Psychology-ის კვლევის წამყვანმა ავტორმა დონ გრანტმა Bloomberg-თან საუბარში აღნიშნა, რომ მშობლის ტელეფონის გამოყენება შეიძლება ბავშვს „დაუცველი მიჯაჭვულობა“ ჩამოუყალიბოს, რაც იწვევს დაბალ თვითშეფასებასა და თავდაჯერებულობის ნაკლებობას. „ეს შეიძლება ძალიან უარყოფითად იმოქმედოს მათ მიჯაჭვულობის უსაფრთხოებაზე, რასაც მთელი ცხოვრება თან ატარებენ“, — ამბობს გრანტი.
კვლევის ავტორები აღნიშნავენ, რომ ყველა მშობლის ტელეფონზე ყურადღების გადატანა არ იწვევს ბავშვებში შფოთვასა და დაუცველობას. მათი თქმით, კვლევის მიზანია მოზარდების აღქმის წარმოჩენა იმასთან დაკავშირებით, თუ როგორ აღიქვამენ ისინი მშობლების ყურადღებას მოწყობილობების გამოყენებისას.
