ევროპარლამენტის მინიმუმ 50 წევრი ხელოვნური ინტელექტით შექმნილი სექსუალიზებული დიპფეიკების სამიზნე გახდა. Agora Digitale Transformation-ის ახალი კვლევის თანახმად, დაზარალებულთა შორის 46 ქალია და ოთხი — კაცი. ეს ნიშნავს, რომ მსგავსი ციფრული ძალადობა ევროპარლამენტის დაახლოებით ყოველ მეექვსე ქალ წევრს შეეხო.

ზოგ შემთხვევაში პოლიტიკოსების ფოტოებით ყალბი ინტიმური გამოსახულებები შექმნეს, სხვაგან კი მათი სახელები, ფოტოები და სოციალური მედიის ანგარიშები სპეციალურ საიტებზე განათავსეს და AI-„გაშიშვლების“ ინსტრუმენტებს დაუკავშირეს. მომხმარებელს ჩვეულებრივი ფოტოს ატვირთვა და ადამიანის თანხმობის გარეშე მისი ყალბი შიშველი ან სექსუალური გამოსახულების შექმნა შეუძლია.

დაზარალებულთა შორისაა ავსტრიელი ევროპარლამენტარი ლენა შილინგი, რომელიც ამბობს, რომ ინტერნეტში მისი ხელოვნურად შექმნილი შიშველი გამოსახულებების აღმოჩენა ძლიერი ემოციური დარტყმა იყო.

შილინგის თქმით, ასეთი მასალის მიზანი მხოლოდ ადამიანის შეურაცხყოფა არ არის — ეს არის ქალების დამცირების, დაშინებისა და საჯარო სივრციდან განდევნის საშუალება. ის აფრთხილებს, რომ სექსუალიზებულმა ციფრულმა ძალადობამ შესაძლოა ახალგაზრდა ქალები პოლიტიკაში შესვლისა და საზოგადოებრივ დებატებში მონაწილეობისგან შეაკავოს.

„ეს საფრთხეა დემოკრატიისთვის“, — ამბობს ევროპარლამენტარი, რომელიც AI-„გაშიშვლების“ აპლიკაციების სრული აკრძალვისა და პლატფორმებისთვის მკაცრი პასუხისმგებლობის დაკისრების ერთ-ერთი ინიციატორია.

Agora Digitale Transformation-ის უფრო ადრინდელი კვლევის ფარგლებში მკვლევრებმა ევროკავშირის 27 ქვეყნის 5 800-ზე მეტი ეროვნული პარლამენტარი შეისწავლეს. დაახლოებით 160 ვებსაიტის ანალიზის შედეგად სექსუალური დიპფეიკების ეკოსისტემაში 138 ქალი და მხოლოდ ცხრა მამაკაცი პოლიტიკოსი აღმოაჩინეს.

კვლევის მიხედვით, ქალი პარლამენტარების მსგავს საიტებზე მოხვედრის ალბათობა მამაკაცებთან შედარებით დაახლოებით 33-ჯერ მაღალია. ყველაზე ხშირად გერმანიის, ნიდერლანდების, იტალიისა და საფრანგეთის პოლიტიკოსები ხვდებოდნენ თავდასხმის სამიზნეთა შორის.

ახალმა კვლევამ ამ ჩამონათვალს ევროპარლამენტის კიდევ 50 წევრი დაამატა. სამიზნეები ევროპარლამენტის რვა პოლიტიკური ჯგუფიდან შვიდს წარმოადგენენ, რაც მიუთითებს, რომ პრობლემა რომელიმე კონკრეტულ ქვეყანას ან პოლიტიკურ მიმართულებას არ უკავშირდება.

სექსუალური დიპფეიკი ხშირად პირადი ცხოვრების ხელყოფად ან ონლაინშევიწროებად განიხილება, თუმცა ქალი პოლიტიკოსების შემთხვევაში მისი გავლენა უფრო ფართოა.

ყალბი ინტიმური მასალა შეიძლება გამოიყენონ:

ევროპარლამენტის პრეზიდენტმა რობერტა მეცოლამ შემთხვევებს „მიუღებელი და შემზარავი“ უწოდა. მისი შეფასებით, ეს მხოლოდ კონკრეტული ადამიანების წინააღმდეგ მიმართული თავდასხმა არ არის — მსგავსი მასალა პოლიტიკოს ქალებს სწორედ პროფესიული საქმიანობისა და საჯარო ხილვადობის გამო უტევს.

მეცოლამ ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოებს მოუწოდა, ახალი წესების ამოქმედებისთვის წინასწარ მოემზადონ და პასუხისმგებლობა დააკისრონ როგორც ყალბი მასალის შემქმნელებს, ისე იმ აპებსა და პლატფორმებს, რომლებიც მის წარმოებასა და გავრცელებას უწყობენ ხელს.

ევროკავშირმა უკვე დაამტკიცა რეგულაცია, რომელიც კრძალავს AI-სისტემებს, რომელთა საშუალებითაც იდენტიფიცირებადი ადამიანის კონკრეტული თანხმობის გარეშე სექსუალური ან ინტიმური გამოსახულება იქმნება.

აკრძალვა მოიცავს ე.წ. nudifier აპებსაც — ინსტრუმენტებს, რომლებიც ჩვეულებრივ ფოტოზე გამოსახული ადამიანის ყალბ შიშველ ვერსიას აგენერირებენ. ევროკომისიის ინფორმაციით, ეს აკრძალვა 2026 წლის 2 დეკემბრიდან ამოქმედდება.

ლენა შილინგი და რამდენიმე პოლიტიკური ჯგუფის წარმომადგენლები ახლა მოითხოვენ, რომ ევროკომისიამ და წევრმა სახელმწიფოებმა აკრძალვის რეალური აღსრულება უზრუნველყონ. მათი თქმით, მხოლოდ სამართლებრივი ჩანაწერი საკმარისი არ იქნება, თუ აპები კვლავ ხელმისაწვდომი დარჩება, საიტები სხვა იურისდიქციებში გადაინაცვლებს და პლატფორმები მასალის წაშლას დააგვიანებენ.

ევროკავშირის AI აქტით გენერაციული სისტემების შემქმნელებს უკვე მოეთხოვებათ, რომ AI-ით შექმნილი მასალა ტექნიკურად ამოცნობადი იყოს, ხოლო საჯაროდ გავრცელებული დიპფეიკები მკაფიოდ მოინიშნოს.

თუმცა სექსუალიზებული დიპფეიკის შემთხვევაში პრობლემა მხოლოდ ის არ არის, მიხვდება თუ არა მაყურებელი, რომ გამოსახულება ყალბია. ზიანი იქმნება თვითონ არაკონსენსუალური მასალის შექმნითა და გავრცელებით.

ყალბმა გამოსახულებამ შესაძლოა ადამიანის ღირსება, ფსიქოლოგიური მდგომარეობა, ოჯახური ურთიერთობები და პროფესიული რეპუტაცია მაშინაც დააზიანოს, როდესაც ყველამ იცის, რომ ის ხელოვნურად არის შექმნილი.

ამიტომ ახალი აკრძალვა ყურადღებას არა მხოლოდ კონტენტის მონიშვნაზე, არამედ თანხმობის გარეშე მისი შექმნის შესაძლებლობის შეზღუდვაზეც ამახვილებს.

„გაშიშვლების“ აპების გამოყენებას სპეციალური ტექნიკური ცოდნა აღარ სჭირდება. მომხმარებელს შეუძლია ატვირთოს სოციალური ქსელიდან აღებული ფოტო და რამდენიმე წამში მიიღოს ყალბი ინტიმური გამოსახულება.

მსგავსი სერვისები მუშაობს დამოუკიდებელ ვებსაიტებზე, დახურულ ჯგუფებში, მესენჯერებსა და ზოგჯერ ოფიციალურ აპლიკაციების მაღაზიებშიც. ზოგი მათგანი მომხმარებლებს თითოეული გამოსახულებისთვის ან ყოველთვიური გამოწერისთვის თანხას ახდევინებს.

შედეგად, სექსუალიზებული დიპფეიკი ერთჯერადი ინდივიდუალური ძალადობიდან ავტომატიზებულ და კომერციულ ბიზნესად გადაიქცა. ტექნოლოგია შესაძლებელს ხდის, ერთმა ადამიანმა ან პლატფორმამ მოკლე დროში ათასობით მსხვერპლის გამოსახულება დაამუშაოს.

ხელოვნურ ინტელექტს ქალების წინააღმდეგ ძალადობა არ შეუქმნია, მაგრამ მან მისი განხორციელება უფრო სწრაფი, იაფი და მასშტაბური გახადა.

პოლიტიკოსების შემთხვევა განსაკუთრებულ ყურადღებას იპყრობს, რადგან ისინი საჯარო პირები არიან და თავდასხმას დემოკრატიულ პროცესზეც შეუძლია გავლენის მოხდენა. თუმცა ანალოგიური ინსტრუმენტების მსხვერპლი შეიძლება გახდეს ნებისმიერი ადამიანი, ვის ფოტოზეც სხვას ხელი მიუწვდება — ჟურნალისტი, აქტივისტი, მასწავლებელი, სტუდენტი ან არასრულწლოვანი.

ამიტომ ევროპარლამენტარების წინააღმდეგ მიმართული დიპფეიკების საქმე მხოლოდ 50 პოლიტიკოსის ისტორია არ არის. ეს არის გამოცდა, შეძლებს თუ არა ევროპა ტექნოლოგიური შესაძლებლობისა და ადამიანის უფლებების ერთმანეთისგან გამიჯვნას — და დაიცავს თუ არა ადამიანის თანხმობას მაშინ, როდესაც ყალბი ინტიმური მასალის შექმნას მხოლოდ ერთი ფოტო და რამდენიმე წამი სჭირდება.