აშშ-ში ოთხმა ცხენმა, რომლებსაც მანამდე განსაკუთრებული წარმატება არ ჰქონდათ, ერთ დღეს მოულოდნელად გაიმარჯვეს. პარალელურად, ლონდონში მათზე კოორდინირებული ფსონები იდებოდა და ბრიტანულ ბუკმეიკერებს ასობით ათასი ფუნტის ზარალი მიადგათ. ახლა საქმით დოღის მარეგულირებელი ორგანოები ინტერესდებიან.

დოღის სამყაროში ბოლო დღეების ერთ-ერთი მთავარი თემა ე.წ. Fair Hill Five გახდა - ხუთი ცხენის ისტორია, რომელთა მოულოდნელმა შედეგებმა და მათზე დადებულმა უჩვეულო ფსონებმა ეჭვები გააჩინა როგორც აშშ-ში, ისე დიდ ბრიტანეთში.

ყველაფერი 9 აგვისტოს, ნიუ-ჯერსის Monmouth Park-ზე დაიწყო. The Great Amira, რომელიც წინა ორ სტარტში ბოლო ადგილზე გავიდა, ამჯერად დაახლოებით 17-1 კოეფიციენტით ასპარეზობდა და რბოლა ცხრა-ნახევარი ცხენის სიგრძის უპირატესობით მოიგო.

მისი მწვრთნელის კიდევ ერთმა ცხენმა - Tepeyac-მა - მომდევნო რბოლაც მოიგო. სწორედ აქ მიიქცია ყურადღება ფსონების სისტემამ: ორივე ცხენის გამარჯვებაზე დადებულმა ე.წ. Daily Double-მა მოულოდნელად ძალიან მცირე მოგება გადაიხადა, რაც ნიშნავდა, რომ კონკრეტულად ეს კომბინაცია უჩვეულოდ დიდი რაოდენობით მოთამაშეს ჰქონდა არჩეული.

იმავე დღეს Saratoga-ს ტრეკზე კიდევ ორმა ნაკლებად ფავორიტმა ცხენმა გაიმარჯვა - Classic Rock-მა დაახლოებით ცხრა სიგრძის უპირატესობით, ხოლო M BS Melanie Cares-მა 12-1 კოეფიციენტით.

მეხუთე ცხენმა, Scootaloo-მ, ცუდი სტარტის მიუხედავად მეოთხე ადგილი დაიკავა. მოგვიანებით საქმეს კიდევ ერთი ცხენი - Winston Wolf - დაუკავშირეს, რომელმაც ვირჯინიაში მეორე ადგილი დაიკავა.

ყველა მათგანს ერთი რამ აერთიანებდა — ცხენები ბოლო პერიოდში მერილენდში მდებარე Fair Hill Training Center-ში ვარჯიშობდნენ. სწორედ აქედან გაჩნდა სახელწოდება „Fair Hill Five“.

ამ ცხენების წინა შედეგები ერთ დღეში ოთხ გამარჯვებას თითქმის არაფრით მოასწავებდა.

The Great Amira-ს წინა ორ რბოლაში ბოლო ადგილი ჰქონდა დაკავებული, ერთ შემთხვევაში კი ლიდერს 40 სიგრძით ჩამორჩა.

საერთო ჯამში, ამ ექვს ცხენს წინა 17 რბოლიდან 16-ში სამეულში მოხვედრაც კი არ ჰქონდა შეძლებული.

გარდა ამისა, მწვრთნელებს - Angel Quiroz-სა და Ernesto Ochoa-ს - 2026 წლის განმავლობაში 9 აგვისტომდე მხოლოდ ორ-ორი გამარჯვება ჰქონდათ მოპოვებული.

რა თქმა უნდა, ცხენი ხანგრძლივი შესვენების ან ვარჯიშის მეთოდის შეცვლის შემდეგ შეიძლება მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდეს, თუმცა ერთ დღეს ერთმანეთთან დაკავშირებული რამდენიმე ცხენის ერთდროული პროგრესი გამოცდილ მოთამაშეებსა და მარეგულირებლებს უბრალო დამთხვევად არ მოეჩვენათ.

აშშ-ში დოღზე ფსონები ძირითადად ე.წ. parimutuel სისტემით იდება - ყველა ფსონი ერთ საერთო ფონდში იყრის თავს და საბოლოო მოგება დამოკიდებულია იმაზე, რამდენი თანხაა კონკრეტულ შედეგზე დადებული.

The Great Amira-სა და Tepeyac-ის გამარჯვებაზე 2-დოლარიან Daily Double-ს მხოლოდ 25.60 დოლარი მოჰყვა.

შედარებისთვის, თუკი პირველი ცხენის მოგებული თანხა პირდაპირ მეორე ცხენის გამარჯვებაზე გადაიდებოდა, სავარაუდო დაბრუნება დაახლოებით 178 დოლარი იქნებოდა.

Horse Racing Nation-ის ანალიზით, მსგავსი კომბინაციებიდან ეს ერთ-ერთი ყველაზე ანომალიური გადახდა იყო ბოლო თითქმის 30 წლის განმავლობაში.

თუმცა ფსონების მთლიან ფონდში 10 ათას დოლარზე ნაკლები იყო, ამიტომ შედარებით მცირე ფსონსაც კი შეეძლო კოეფიციენტებზე მნიშვნელოვანი გავლენის მოხდენა.

ეს მიუთითებდა, რომ ვიღაცამ კონკრეტულად ამ ორი ცხენის კომბინაცია მიზანმიმართულად აირჩია, თუმცა თავისთავად ეს დარღვევას არ ადასტურებდა.

საქმე კიდევ უფრო საინტერესო გახდა, როდესაც ბრიტანულმა Racing Post-მა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ Fair Hill-ის ცხენებზე ლონდონში მასშტაბური ფსონების ოპერაცია განხორციელდა.

მედიის ცნობით, ფსონები სულ მცირე 12 სხვადასხვა ბუკმეიკერულ პუნქტში განაწილდა და პროცესში მინიმუმ ხუთი ბუკმეიკერი იყო ჩართული.

ზოგი მოთამაშე ამერიკულ პირადობის მოწმობასაც იყენებდა.

ფსონები ისე იყო დაყოფილი - ცალკეული მოგებები, ორმაგი და სამმაგი კომბინაციები - რომ ერთი წარუმატებელი შედეგის შემთხვევაშიც კი დანარჩენი ბილეთები ძალაში დარჩენილიყო.

თანხები თითოეულ ფსონზე იმ დონეზე რჩებოდა, რომ ბუკმეიკერების მხრიდან დამატებითი შემოწმების რისკი შემცირებულიყო.

მთავარი ფაქტორი ის იყო, რომ ეს თანხა აშშ-ის საერთო ფსონების ფონდში არ შედიოდა. შესაბამისად, ამერიკულ ტრეკებზე ცხენების კოეფიციენტები თითქმის უცვლელი რჩებოდა და ლონდონში ფსონების მასშტაბი შეუმჩნეველი იყო.

Classic Rock-ზე, მაგალითად, ბრიტანეთში დაახლოებით 2-1 კოეფიციენტი იყო, მაშინ როცა აშშ-ში მისი კოეფიციენტი 8-1-ს აჭარბებდა.

ეს სხვაობა მიანიშნებდა, რომ ლონდონში კონკრეტულ ცხენებზე გაცილებით უფრო კონცენტრირებული ფსონები იდებოდა.

ზოგი შეფასებით, ბრიტანელი ბუკმეიკერების პოტენციური ზარალი 600-დან 800 ათას ფუნტამდე შეიძლებოდა ყოფილიყო.

დოღში ე.წ. betting coup ბუკმეიკერების წინააღმდეგ კოორდინირებულ ფსონების ოპერაციას ნიშნავს.

ის თავისთავად უკანონო არ არის.

მაგალითად, მოთამაშეებს შეუძლიათ აღმოაჩინონ ცხენი, რომლის შესაძლებლობაც ფართო საზოგადოებას სათანადოდ არ აქვს შეფასებული, ფსონი მაღალ კოეფიციენტზე დადონ და გამარჯვების შემთხვევაში დიდი მოგება მიიღონ.

პრობლემა იწყება მაშინ, თუ ეს უპირატესობა მიღებულია აკრძალული გზით - მაგალითად, დოპინგით, რბოლის მანიპულირებით, ფარული მფლობელობით ან საზოგადოებისგან დამალული მნიშვნელოვანი ინფორმაციის გამოყენებით.

ამ ეტაპზე არც ერთი ასეთი დარღვევა დადასტურებული არ არის.

საქმით დაინტერესდნენ აშშ-ის Horseracing Integrity and Safety Authority — HISA, მისი საგამოძიებო დანაყოფი HIWU და Thoroughbred Racing Protective Bureau.

ოთხივე გამარჯვებულ ცხენს რბოლის შემდეგ ჩაუტარდა სტანდარტული დოპინგტესტი, ხოლო HIWU დამატებით ტესტირებასაც ატარებს.

გამოძიება ასევე სწავლობს ფსონების წარმომავლობას, შესაძლო ფარულ მფლობელობასა და რბოლების მანიპულირების ნიშნებს.

საქმეს კიდევ ერთი გარემოებაც დაემატა: მწვრთნელ Angel Quiroz-ს ცალკე ეპიზოდზე აკრძალული ნივთიერების გამოყენების დარღვევა წაუყენეს, მას შემდეგ, რაც მის მიერ გაწვრთნილ Bonita Rough-ს ალბუტეროლი აღმოაჩნდა.

თუმცა Bonita Rough 9 აგვისტოს საერთოდ არ ასპარეზობდა და ეს შემთხვევა Fair Hill-ის ცხენებზე აკრძალული ნივთიერების გამოყენებას არ ამტკიცებს.

გამომძიებლები დოპინგტესტების ლაბორატორიულ შედეგებს დაელოდებიან და შეეცდებიან, როგორც ამერიკული, ისე ბრიტანული ფსონების წარმომავლობა დაადგინონ.

მთავარი კითხვაა, ვინ დებდა ფსონებს და ჰქონდათ თუ არა მათ ცხენებთან, მწვრთნელებთან ან მფლობელებთან რაიმე დაუდეკლარირებელი კავშირი.

გამოძიების ბრიტანული ნაწილი გაცილებით რთულია, რადგან აშშ-ის დოღის ორგანოებს ლონდონში დადებულ ფსონებზე იურისდიქცია არ აქვთ. შესაბამისად, გამოძიება დიდწილად ბრიტანელი ბუკმეიკერებისა და მარეგულირებლების თანამშრომლობაზე იქნება დამოკიდებული.

Angel Quiroz ყველა ბრალდებას უარყოფს და აცხადებს, რომ მან უბრალოდ საკუთარი ცხენები რბოლაში გამოიყვანა და გამარჯვება სცადა.

ამ ეტაპზე მარეგულირებლებს საბოლოო დასკვნა არ გამოუტანიათ.

რჩება მთავარი კითხვა: იყვნენ მოთამაშეები უბრალოდ ძალიან ჭკვიანები და იღბლიანები, თუ მათ ჰქონდათ ისეთი ინფორმაცია, რომელიც ფართო საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომი არ იყო?