დანია და გრენლანდია აცხადებენ, რომ აშშ-სთან მომზადებული ახალი უსაფრთხოების შეთანხმება, რომელიც არქტიკულ ტერიტორიაზე ამერიკული სამხედრო ყოფნის გაფართოებას ითვალისწინებს, გრენლანდიის სუვერენიტეტსა და თვითგამორკვევის უფლებას არ შეზღუდავს.
განცხადება მას შემდეგ გაკეთდა, რაც აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა შეთანხმებას „ისტორიული“ უწოდა და თქვა, რომ მისი პირობებით შეერთებულ შტატებს გრენლანდიის უსაფრთხოების საკითხებზე „მუდმივი კონტროლი“ ექნება. შეთანხმების ზუსტი პირობები ჯერ საჯაროდ არ გამოქვეყნებულა.
გრენლანდიის პრემიერ-მინისტრმა იენს-ფრედერიკ ნილსენმა განაცხადა, რომ შეთანხმება აღიარებს დანიის სამეფოს სუვერენიტეტსა და ტერიტორიულ მთლიანობას, ასევე გრენლანდიელი ხალხის თვითგამორკვევის უფლებას.
დანიის საგარეო საქმეთა მინისტრის, ლარს ლიოკე რასმუსენის თქმით, შეთანხმებამ უნდა გააძლიეროს არქტიკისა და ჩრდილოეთ ატლანტიკის უსაფრთხოება ისე, რომ დანიის სამეფოსთვის პრინციპული საკითხები დაცული დარჩეს.
აშშ-მ, დანიამ და გრენლანდიამ შეთანხმების შესახებ 18 სექტემბერს განაცხადეს. არსებული ინფორმაციით, ის აშშ-ს მისცემს შესაძლებლობას, გააფართოოს სამხედრო ყოფნა გრენლანდიაში და ამავე დროს შეზღუდოს აშშ-ის მოწინააღმდეგე სახელმწიფოების მიერ კუნძულზე სამხედრო ბაზების შექმნა ან სტრატეგიულ სფეროებში ინვესტირება. შეთანხმების ხელმოწერა გაეროს გენერალური ასამბლეის ფარგლებშია მოსალოდნელი.
ჯერჯერობით უცნობია, რამდენად გაიზრდება ამერიკული სამხედრო კონტინგენტი და მიიღებს თუ არა ვაშინგტონი რაიმე დამატებით ფორმალურ უფლებამოსილებას გრენლანდიის საგარეო პოლიტიკის ან ბუნებრივი რესურსების საკითხებში.
აშშ-ს გრენლანდიაში სამხედრო ყოფნა უკვე აქვს. კუნძულზე მოქმედებს Pituffik-ის კოსმოსური ბაზა, ყოფილი Thule-ის ბაზა, რომელიც მათ შორის სარაკეტო საფრთხეების მონიტორინგისთვის გამოიყენება.
გრენლანდიის მიმართ ვაშინგტონის ინტერესს სტრატეგიული მდებარეობა, არქტიკაში ახალი საზღვაო მარშრუტები და ბუნებრივი რესურსები, მათ შორის იშვიათი მიწის ელემენტები განაპირობებს. ტრამპი მიმდინარე წლის განმავლობაში არაერთხელ საუბრობდა გრენლანდიაზე ამერიკული გავლენის გაზრდის აუცილებლობაზე, რამაც დანიასა და სხვა NATO-ს წევრ ქვეყნებთან დაძაბულობა გამოიწვია.
NATO-მ ახალი შეთანხმება დადებითად შეაფასა და განაცხადა, რომ ის არქტიკის უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის გაძლიერებას შეუწყობს ხელს.
